Địa lí nông nghiệp (địa lí một số cây lương thực)

 1. Lúa gạo

 1.1. Nguồn gốc:

 - Cây lúa gạo là một cây lương thực cổ nhất của nhân loại.

 - Lúa hiện nay là loại cây một năm, nhưng có nguồn gốc từ một thứ cây dại nhiều năm, cao cây, mọc ở các hồ nước nông của vùng Đông Nam Á, châu Phi và ở quần đảo Ăngti lớn.

 - Tuy nhiên, khu vực Đông Nam Á là nơi đã thuần hoá và tạo ra được cây lúa gạo đầu tiên và trở thành quê hương của cây lúa và nghề trồng lúa.

 - Từ ĐNÁ cây lúa lan sang Bắc Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản, Inđônêxia, Philippin và về phía tây tới Iran.

 - Người TBN mang giống lúa từ châu á tới châu Mỹ

 - Người BĐN mang giống lúa từ châu á tới lai tạo với giống lúa ở châu Phi

 

ppt20 trang | Chia sẻ: gaobeo18 | Ngày: 23/09/2016 | Lượt xem: 85 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Địa lí nông nghiệp (địa lí một số cây lương thực), để tải tài liệu về máy bạn click vào nút TẢI VỀ ở trên
am ¸, ch©u Phi vµ ë quÇn ®¶o ¡ngti lín. - Tuy nhiªn, khu vùc §«ng Nam ¸ lµ n¬i ®· thuÇn ho¸ vµ t¹o ra ®­îc c©y lóa g¹o ®Çu tiªn vµ trë thµnh quª h­¬ng cña c©y lóa vµ nghÒ trång lóa. - Tõ §N¸ c©y lóa lan sang B¾c Trung Quèc, TriÒu Tiªn, NhËt B¶n, In®«nªxia, Philippin vµ vÒ phÝa t©y tíi Iran. - Ng­êi TBN mang gièng lóa tõ ch©u ¸ tíi ch©u Mü - Ng­êi B§N mang gièng lóa tõ ch©u ¸ tíi lai t¹o víi gièng lóa ë ch©u Phi §Þa lÝ n«ng nghiÖp(§Þa lÝ mét sè c©y l­¬ng thùc)1.2 §iÒu kiÖn sinh th¸i - Lóa g¹o lµ c©y l­¬ng thùc cña xø nãng thuéc miÒn nhiÖt ®íi vµ cËn nhiÖt (40OB – 30ON). - C©y lóa ­a khÝ hËu nãng, Èm víi nhiÖt ®é trung b×nh c¸c th¸ng tõ 20 - 300C. NhiÖt ®é thÊp nhÊt vµo ®Çu thêi kú sinh tr­ëng lµ 12 - 150C, tæng nhiÖt ®é trong thêi kú sinh tr­ëng 2.200 - 3.2000C. - VÒ ®é cao, c©y lóa cã thÓ trång ®­îc ë ®é cao 2.600 - 2.700m so víi mÆt biÓn (vÝ dô, vïng nói T©y Nam Trung Quèc). - Vïng trång lóa g¹o quan träng nhÊt hiÖn nay lµ vïng ch©u ¸ giã mïa. §ã lµ mét vïng réng lín kÐo dµi tõ NhËt B¶n, ViÔn §«ng (Liªn Bang Nga), TriÒu Tiªn, §«ng Trung Quèc, §«ng Nam ¸, B¨ngla®et, Ên §é vµ Xrilanca. 1.3 T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ ph©n bè+ Tæng SL lóa g¹o thÓ hiÖn râ xu h­íng t¨ng lªn hµng n¨m.+ Trong tõng n¨m cô thÓ, møc t¨ng kh«ng æn ®Þnh... + Tèc ®é t¨ng tr­ëng SL l­îng lóa g¹o/ TG ë ®Çu thËp kû 90 kh«ng ®¸p øng ®ñ nhu cÇu LT cña c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn... Dùa vµo biÓu ®å sau cho nhËn xÐt vÒ t×nh h×nh s¶n xuÊt lóa g¹o trªn TG!H·y dùa vµo b¶ng sè liÖu sau nªu lªn t×nh h×nh ph©n bè s¶n xuÊt lóa g¹o/ TG!N­íc19952000200120022003Trung Quèc187,3195,0179,3177,6167,6Ên Dé121,6132,8136,6123,0133,5In®«nªxia48,550,850,148,651,8Bangla®et 26,631,938,539,038,0ViÖt Nam 25,032,532,134,434,6Th¸i Lan21,324,026,927,027,0Mianma19,616,920,621,221,9Philippin11,111,712,912,713,2Braxin11,210,910,210,510,2NhËt Ban 13,411,011,311,39,9Hoa Kú7,99,09,79,69,0+ Theo khu vùc ®Þa lý, s¶n l­îng lóa g¹o tËp trung hÇu hÕt ë khu vùc ch©u ¸, chiÕm 91,5%. + Mäi biÕn ®éng lín trong s¶n xuÊt lóa g¹o ë ch©u ¸ ®· chi phèi trùc tiÕp ®Õn t×nh h×nh thÞ tr­êng g¹o toµn cÇu. Ngoµi ch©u ¸, s¶n l­îng lóa g¹o cña c¸c khu vùc cßn l¹i chØ chiÕm 8,5%: - Ch©u Mü, khu vùc s¶n xuÊt lóa g¹o lín thø 2 - chiÕm 5,2% (phÇn lín ë ch©u Mü Latinh). - Ch©u Phi s¶n l­îng ®øng thø 3 trªn thÕ giíi (2,7%) vµ tËp trung chñ yÕu ë vïng h¹ sa m¹c Xahara. - Ch©u ¢u vµ ch©u §¹i D­¬ng cã s¶n l­îng lóa g¹o kh«ng ®¸ng kÓ (0,1%)+ §¹i bé phËn lóa g¹o trªn thÕ giíi (96,4%) ®­îc s¶n xuÊt ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn. H·y nhËn xÐt t×nh h×nh xuÊt khÈu lóa g¹o trªn TG!N­íc19952000200120022003Th¸i Lan5,96,67,57,37,3ViÖt Nam 2,03,53,73,24,0Ên Dé 4,21,41,96,54,0Hoa Kú3,12,92,52,93,7Trung Quèc0,22,81,81,92,3Pakixtan1,61,92,41,51,6C¸c n­íc kh¸c5,54,27,02,44,8Toµn thÕ giíi22,523,626,825,727,7Cã thÓ thÊy viÖc xuÊt khÈu lóa g¹o tËp trung hÇu hÕt vµo c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn (80% tæng l­îng xuÊt khÈu g¹o toµn cÇu), nhiÒu nhÊt lµ ë ch©u ¸ (70%).2. Lóa m× 2.1 Nguån gèc: - Lóa m× lµ mét trong nh÷ng c©y trång cæ nhÊt cña c¸c d©n téc thuéc ®¹i chñng ¥r«pª«it, sèng ë vïng tõ §Þa Trung H¶i tíi T©y B¾c Ên §é.- ®­îc trång c¸ch ®©y trªn 1 v¹n n¨m, ë vïng L­ìng Hµ, tõ ®ã lan sang ch©u ¢u, ch©u Mü vµ ch©u óc- §Õn thÕ kû XVI, lóa m× ®· trë thµnh c©y l­¬ng thùc chñ yÕu cña thÕ giíi. T¹i sao nãi quanh n¨m kh«ng th¸ng nµo lµ kh«ng cã n­íc thu ho¹ch lóa m× ? - Lóa m× lµ c©y cña miÒn «n ®íi vµ cËn nhiÖt (67O30’B – 46030’N), ­a khÝ hËu Êm kh«, cÇn nhiÖt ®é thÊp nhÊt vµo ®Çu thêi kú sinh tr­ëng lµ 4 - 50C, tæng nhiÖt ®é trong thêi kú sinh tr­ëng lµ tõ 1.150 - 1.7000C;...2.2 §Æc ®iÓm sinh th¸i:Ngµy nay, lóa m× ®· ®­îc trång ë tÊt c¶ c¸c quèc gia thuéc vïng «n ®íi vµ cËn nhiÖt (nhÊt lµ: ch©u ¢u, B¾c Mü, B¾c Trung Quèc, T©y B¾c Ên §é, Pakixtan, Thæ NhÜ Kú...). ë miÒn cËn nhiÖt vµ nhiÖt ®íi, lóa m× ®­îc trång ë vïng nói cã khÝ hËu m¸t mÎ. HiÖn nay trªn thÕ giíi cã kho¶ng 30.000 gièng lóa m× kh¸c nhau. Tuy nhiªn, c¨n cø vµo cÊu t¹o vµ ®Æc ®iÓm sinh th¸i, cã thÓ nªu lªn hai lo¹i tiªu biÓu lµ lóa m× mÒm vµ lóa m× cøng.ViÖt Nam cã trång ®­îc lóa m× hay kh«ng? t¹i sao? 2.3. T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ ph©n bè Dùa vµo biÓu ®å s¶n l­îng lóa m× qua c¸c n¨m cho nhËn xÐt vÒ t×nh h×nh SX lóa m×/ TG. - S¶n l­îng lóa m× trªn thÕ giíi cã xu h­íng t¨ng lªn, nh­ng kh«ng æn ®Þnh.- Ng­îc l¹i víi lóa g¹o, ®¹i bé phËn lóa m× ®­îc trång ë c¸c n­íc ph¸t triÓnB¶ng VII.5. C¸c n­íc cã sản l­îng lóa m× lín nhÊt thÕ giíi (triÖu tÊn)-10 n­íc trªn ®· chiÕm tíi 70% sản l­îng lóa m× cña thÕ giíi.Lóa m× lµ lo¹i hµng ho¸ ngò cèc quan träng nhÊt trªn thÞ tr­êng quèc tÕ... - Cã n­íc s¶n xuÊt ra lóa m× chñ yÕu ®Ó xuÊt khÈu: Cana®a (>85%)Hoa k× (50%), ¤xtr©ylia (70%),...N­íc2000200120022003Trung Quèc100,993,989,386,1Ên Đé 70,168,871,569,3Hoa Kú62,053,344,063,6LB Nga37,046,950,034,0Ph¸p37,331,639,030,0¤xtr©ylia22,222,021,924,1Canada26,220,615,523,6Đøc21,322,820,819,3Pakixtan21,119,018,519,2Thæ NhÜ Kú18,019,020,019,0T¹i sao s¶n l­îng lóa m× (557,3tr tÊn) kh«ng b»ng s¶n l­îng lóa g¹o (585 tr tÊn) nh­ng l¹i lµ mÆt hµng l­¬ng thùc chÝnh trªn thÞ tr­êng TG ?- Qui m« s¶n xuÊt lín, ®­îc c¬ giíi ho¸ hoµn toµn nªn s¶n l­îng cao.- Nh÷ng n­íc SX nhiÒu lóa m× cã qui m« d©n sè kh«ng ®«ng (th­êng lµ c¸c n­íc CN giµu cã), tû lÖ t¨ng d©n sè rÊt thÊp, trong khi ®ã s¶n l­îng lóa m× rÊt lín- Bëi v× gi¸ lóa m× thÕ giíi kh¸ rÎ... (tõ 120 – 142 USD/ tÊn – g¹o 200 – 350 USD/ tÊn, n¨m 2000)H×nh VII.5. XuÊt khÈu lóa m× thÕ giíi n¨m 2002 (triÖu tÊn)3. C©y ng« Nguån gèc: - Ng« (cßn ®­îc gäi lµ b¾p hoÆc bÑ), lµ mét trong ba c©y l­¬ng thùc quan träng nhÊt cña thÕ giíi. ®©y lµ c©y l­¬ng thùc cæ x­a cña ng­êi thæ d©n ch©u Mü. - C¸ch ®©y 7000 - 8000 n¨m, c©y ng« ®­îc ng­êi da ®á trång ë vïng Mªhic« vµ Goatªmala. - §Õn cuèi thÕ kû XV, ng­êi T©y Ban Nha ®em ng« vÒ trång ë miÒn §Þa Trung H¶i, cßn ng­êi Bå §µo Nha ®­a ng« vµo §«ng Nam ¸. Vµo thÕ kû XVI, ng« ®­îc trång ë c¸c thuéc ®Þa cña Bå §µo Nha, t¹i ch©u Phi nhiÖt ®íi, råi ®­îc nhËp néi vµo c¸c ®¶o cña ch©u §¹i D­¬ng... - Nh­ng diÖn tÝch tËp trung chñ yÕu ë l­u vùc s«ng Mixuri vµ th­îng l­u s«ng Mixixipi, t¹o nªn "vµnh ®ai ng«" næi tiÕng thÕ giíi. §Æc ®iÓm sinh th¸i - Sinh ra ë vïng nhiÖt ®íi, ng« lµ c©y ­a nãng, ph¸t triÓn tèt trªn ®Êt Èm, nhiÒu mïn, dÔ tho¸t n­íc víi ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é trung b×nh tõ 20 - 300C. - Ng« lµ c©y dÔ tÝnh, dÔ thÝch nghi víi c¸c dao ®éng vÒ khÝ hËu. V× thÕ, c©y ng« tíi nay ®· ®­îc trång ë kh¾p c¸c lôc ®Þa. - Ng« cã diÖn ph©n bè kh¸ réng. Nã ®­îc trång phæ biÕn kh«ng nh÷ng ë miÒn nhiÖt ®íi, cËn nhiÖt ®íi, mµ cßn sang c¶ «n ®íi. ë B¾c b¸n cÇu, ng« ®­îc trång tíi vÜ tuyÕn 550B (ch©u ¢u), cßn ë Nam b¸n cÇu xuèng ®Õn vÜ tuyÕn 400N (Nam Mü). Trªn vïng nói, ng« cã kh¶ n¨ng trång ë ®é cao lín h¬n nhiÒu so víi lóa. ë Pªru, ng­êi ta trång ng« trªn ®é cao 4.200m. - Trªn thÕ giíi hiÖn cã kho¶ng 8.500 gièng ng«.Dùa vµo biÓu ®å S¶n l­îng ng« thÕ giíi so s¸nh víi s¶n l­îng cña lóa g¹o vµ lóa m×.T×nh h×nh s¶n xuÊt - So víi lóa g¹o vµ lóa m×, s¶n l­îng ng« trªn thÕ giíi t¨ng nhanh liªn tôc vµ æn ®Þnh h¬n. Trong thêi gian trªn 20 n¨m, s¶n l­îng ng« ®· t¨ng 1,6 lÇn; tõ 394 triÖu tÊn n¨m 1980 lªn gÇn 636 triÖu tÊn n¨m 2003. - Ng« ®­îc trång nhiÒu víi n¨ng suÊt cao vµ s¶n l­îng lín t¹i c¸c n­íc cã ngµnh ch¨n nu«i ph¸t triÓn m¹nh. ChØ riªng Hoa Kú ®· chiÕm 40% s¶n l­îng ng« toµn thÕ giíi.N­ícsan l­îng (triÖu tÊn)% so víi tæng s¶n l­îng thÕ giíi1. Hoa Kú256,940,42. Trung Quèc114,218,03. Braxin47,57,54. Mªhic«19,73,05. Achentina15,52,46. Ên §é 14,72,37. Ph¸p11,61,88. In®«nªxia10,81,79. Italia9,81,510. Nam Phi9,71,5B¶ng VII.6. M­êi n­íc cã s¶n l­îng ng« ®øng ®Çu thÕ giíi n¨m 2003- S¶n l­îng ng« cña 10 n­íc nµy chiÕm trªn 80% tæng s¶n l­îng ng« cña toµn thÕ giíi. Ng« s¶n xuÊt ra chñ yÕu dµnh cho ch¨n nu«i. Tuy nhiªn, ë nhiÒu n­íc ®ang ph¸t triÓn, ng« vÉn lµ l­¬ng thùc chÝnh cho con ng­êi. - ViÖt Nam trång nhiÒu ng« ë c¸c vïng §«ng B¾c, §«ng Nam Bé víi s¶n l­îng 2,9 triÖu tÊn (2003), ®øng thø 30 trong tæng sè 157 n­íc cã trång ng«.4. Lóa m¹ch- Lóa m¹ch lµ tªn gäi chung cho mét sè c©y l­¬ng thùc «n ®íi gåm cã ®¹i m¹ch, kiÒu m¹ch, m¹ch ®en vµ yÕn m¹ch. Lóa m¹ch ®­îc trång nhiÒu ë c¸c n­íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn xø l¹nh.Lóa m¹ch ®­îc sö dông chñ yÕu lµm nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp thùc phÈm nh­ s¶n xuÊt chÕ r­îu bia (®¹i m¹ch), lµm b¸nh ngät (kiÒu m¹ch) vµ lµm thøc ¨n cho gia sóc (gµ, vÞt , lîn, ngùa).- Lóa m¹ch lµ c©y l­¬ng thùc ng¾n ngµy (thêi gian sinh tr­ëng trung b×nh 85 - 100 ngµy), chÞu l¹nh giái, kh«ng kÐn ®Êt nh­ lóa m×.- S¶n l­îng lóa m¹ch trªn thÕ giíi cã xu h­íng gi¶m ®i do nhu cÇu h¹n chÕ cña thÞ tr­êng thÕ giíi. Ngµy nay, lóa m¹ch Ýt ®­îc sö dông lµm l­¬ng thùc.Trong c¬ cÊu s¶n l­îng lóa m¹ch cña thÕ giíi, ®¹i m¹ch chiÕm ­u thÕ tuyÖt ®èi (kho¶ng trªn 80%), v× ®©y lµ nguyªn liÖu chñ yÕu ®Ó s¶n xuÊt bia cho thÞ tr­êng ®å uèng thÕ giíi.Nh÷ng n­íc trång nhiÒu lóa m¹ch lµ LB Nga (22,6 triÖu tÊn n¨m 2003), Ucraina (8,7 triÖu tÊn), Canada (12,3 triÖu tÊn), §øc (13 triÖu tÊn), Ph¸p (10 triÖu tÊn)...Nhê lµ nguyªn liÖu ®Ó nÊu bia mµ lóa m¹ch (chñ yÕu lµ ®¹i m¹ch) ®­îc xuÊt khÈu nhiÒu tõ thÞ tr­êng ¢u - Mü sang thÞ tr­êng Trung Quèc, NhËt B¶n, ¶ RËp Xªut, Iran...§¹i m¹chKiÒu m¹chC©u hái §«ng Nam ¸ lµ quª h­¬ng cña c¸c lo¹i c©y trång:a. Ng«, ca cao, h­íng d­¬ng, khoai langb. C©y lóa, mÝa, cam, chanh, quÝt, hå tiªuc. C©y lóa, chuèi, mÝt, døa, dõa, chÌd. Lóa m×, nho, t¸o, ®Ëu xanh§¸p ¸n: c ®óng2. 5 n­íc SX lóa g¹o nhiÒu nhÊt (n¨m 2003) theo thø tù gi¶m dÇn:a. Trung Quèc, Ên ®é, In®«nªxia, B¨ng la®et, Th¸i Lanb. Trung Quèc, Ên ®é, In®«nªxia, B¨ng la®et, ViÖt Namc. Ên ®é, In®«nªxia, B¨ng la ®et, ViÖt Nam, Th¸i Land. Trung Quèc, In®«nªxia, B¨ng la ®et, ViÖt Nam,Th¸i Lan§¸p ¸n: b ®óng3. 5 n­íc SX lóa m× nhiÒu nhÊt (2003) theo thø tù gi¶m dÇn:a. Trung Quèc, Ên ®é, Hoa k×, CHLB Nga, Ph¸pb. Ên ®é, Trung Quèc, Hoa k×, CHLB Nga, Ph¸pc. Trung Quèc, Ên ®é, Hoa k×, CHLB Nga, Cana®ad. Trung Quèc, Ên ®é, Hoa k×, Cana®a, Ph¸p§¸p ¸n: a ®óng4. 5 n­íc XK lóa m× nhiÒu nhÊt (2003) theo thø tù gi¶m dÇn:Hoa k×, Trung Quèc, Cana®a, Ph¸p, ¤xtr©yliab. Hoa k×, Trung Quèc, Cana®a, Ph¸p, ¤xtr©yliac. Hoa k×, Ên ®é, Cana®a, Ph¸p, ¤xtr©yliad. Hoa k×, Cana®a, Ph¸p, ¤xtr©ylia, Achentina §¸p ¸n: d ®óng

File đính kèm:

  • pptCay trong nuoc ta.ppt