Đề cương ôn tập bồi dưỡng HSG Khoa học tự nhiên 8 - Chuyên đề: Nguyên tử

 CHUYÊN ĐỀ : NGUYÊN TỬ
Chủ đề 1: Thành phần nguyên tử, Nguyên tố hóa học và Đồng vị.
I. Thành phần nguyên tử
 ● Kết luận : 
 - Trong nguyên tử hạt nhân 
 mang điện dương, còn lớp 
 vỏ mang điện âm. 
 - Tổng số proton trong hạt 
 nhân bằng tổng số electron 
 ở lớp vỏ. 
 - Khối lượng của electron 
 rất nhỏ so với proton và 
 nơtron.
II. Điện tích và số khối hạt nhân
▪ Nguyên tố hóa học: Là tập hợp các nguyên tử có cùng số điện tích hạt nhân.
 Số hiệu nguyên tử (Z) : Z = p = e
 A
 Kí hiệu nguyên tử : Z X . 
Trong đó A là số khối nguyên tử, Z là số hiệu nguyên tử, X là ký hiệu hóa học của nguyên tử.
III. Đồng vị, nguyên tử khối trung bình
1. Đồng vị
▪ Là tập hợp các nguyên tử có cùng số proton nhưng khác nhau số nơtron (khác nhau số khối A).
 12 13 14
 Ví dụ : Nguyên tố cacbon có 3 đồng vị: 6 C , 6 C , 6 C
 N N
▪ Các đồng vị bền có : 1 1,524 với Z < 83 hoặc : 1 1,33 với Z ≤ 20.
 Z Z
2. Nguyên tử khối trung bình
Nếu nguyên tố X có n đồng vị, trong đó
A1
 X 1 chiếm x1 % (hoặc x1 nguyên tử )
A2
 X 2 chiếm x2 % (hoặc x2 nguyên tử )

An
 X n chiếm xn % (hoặc xn nguyên tử ). 
 A .x A .x ... A .x
thì nguyên tử khối trung bình của X là: M 1 1 2 2 n n
 x1 x2 ... xn
● Lưu ý : Trong các bài tập tính toán người ta thường coi nguyên tử khối bằng số khối. IV. Bài tập định tính:
 1. Nguyên tử được cấu tạo bởi bao nhiêu loại hạt cơ bản ?
 A. 1.B. 2. C. 3. D. 4.
 2. Trong nguyên tử, hạt mang điện là :
 A. Electron.B. Electron và nơtron.C. Proton và nơton.D. Proton và electron.
 3. Hạt mang điện trong nhân nguyên tử là :
 A. Electron.B. Proton.C. Nơtron. D. Nơtron và electron.
 4. Trong nguyên tử, loại hạt nào có khối lượng không đáng kể so với các hạt còn lại ?
 A. Proton.B. Nơtron.C. Electron.D. Nơtron và electron.
 5. So sánh khối lượng của electron với khối lượng hạt nhân nguyên tử, nhận định nào sau đây là đúng ?
 1
 A. Khối lượng electron bằng khoảng khối lượng của hạt nhân nguyên tử.
 1840
 B. Khối lượng của electron nhỏ hơn rất nhiều so với khối lượng của hạt nhân nguyên tử.
 C. Một cách gần đúng, trong các tính toán về khối lượng nguyên tử, người ta bỏ qua khối lượng của 
 các electron.
 D. B, C đúng.
 6. Chọn phát biểu sai :
 A. Chỉ có hạt nhân nguyên tử oxi mới có 8 proton.
 B. Chỉ có hạt nhân nguyên tử oxi mới có 8 nơtron.
 C. Nguyên tử oxi có số electron bằng số proton.
 D. Lớp electron ngoài cùng của nguyên tử oxi có 6 electron.
 7. Phát biểu nào sau đây là sai ?
 A. Số hiệu nguyên tử bằng điện tích hạt nhân nguyên tử. 
 B. Số proton trong nguyên tử bằng số nơtron.
 C. Số proton trong hạt nhân bằng số electron ở lớp vỏ nguyên tử.
 D. Số khối của hạt nhân nguyên tử bằng tổng số hạt proton và số hạt nơtron.
 8. Mệnh đề nào sau đây không đúng ?
 A. Chỉ có hạt nhân nguyên tử magie mới có tỉ lệ giữa số proton và nơtron là 1 : 1.
 B. Chỉ có trong nguyên tử magie mới có 12 electron.
 C. Chỉ có hạt nhân nguyên tử magie mới có 12 proton. 
 D. Nguyên tử magie có 3 lớp electron.
 9. Khi nói về số khối, điều khẳng định nào sau đây luôn đúng ? Trong nguyên tử, số khối
 A. bằng tổng khối lượng các hạt proton và nơtron.
 B. bằng tổng số các hạt proton và nơtron.
 C. bằng nguyên tử khối.
 D. bằng tổng các hạt proton, nơtron và electron.
 10. Nguyên tử flo có 9 proton, 9 electron và 10 nơtron. Số khối của nguyên tử flo là :
 A. 9. B. 10.C. 19.D. 28.
 11. Nguyên tử của nguyên tố R có 56 electron và 81 nơtron. Kí hiệu nguyên tử nào sau đây là của nguyên 
 tố R ?
 137 137 81 56
 A. 56 R.B. 81 R. C. 56 R. D. 81 R.
 12. Cặp nguyên tử nào có cùng số nơtron ?
 1 4 3 3 1 3 2 3
 A. 1 H và 2 He.B. 1 H và 2 He.C. 1 H và 2 He. D. 1 H và 2 He.
 13. Một ion có 3 proton, 4 nơtron và 2 electron. Ion này có điện tích là :
 A. 3+.B. 2-.C. 1+.D. 1-.
 14. Một ion có 13 proton, 14 nơtron và 10 electron. Ion này có điện tích là : A. 3-.B. 3+.C. 1-.D. 1+.
 15. Một ion có 8 proton, 8 nơtron và 10 electron. Ion này có điện tích là :
 A. 2-.B. 2+.C. 0.D. 8+.
 16. Ion M2+ có số electron là 18, điện tích hạt nhân là :
 A. 18.B. 20.C. 18+.D. 20+.
 17. Ion X2- có :
 A. số p – số e = 2.B. số e – số p = 2.C. số e – số n = 2.D. số e – (số p + số n) = 2.
 18. Ion X- có 10 electron, hạt nhân có 10 nơtron. Số khối của X là :
 A. 19.B. 20.C. 18.D. 21.
 19. Đồng vị là những nguyên tử của cùng một nguyên tố, có số proton bằng nhau nhưng khác nhau về số
 A. electron.B. nơtron.C. proton.D. obitan.
 A
 20. Trong kí hiệu Z X thì :
 A. A là số khối xem như gần bằng khối lượng nguyên tử X. B. Z là số proton trong nguyên tử X. 
 C. Z là số electron ở lớp vỏ. D. Cả A, B, C đều đúng.
 234 235
 21. Ta có 2 kí hiệu 92 U và 92 U, nhận xét nào sau đây là đúng ?
 A. Cả hai cùng thuộc về nguyên tố urani. B. Hai nguyên tử khác nhau về số electron. 
 C. Mỗi nhân nguyên tử đều có 92 proton. D. A, C đều đúng.
 22. Trong những hợp chất sau đây, cặp chất nào là đồng vị của nhau ?
 40 40 16 17
 A. 19 K và 18 Ar . B. 8 O và 8 O .C. O2 và O3 . D. kim cương và than chì. 
 23. Nguyên tử có số hiệu Z = 24, số nơtron 28, có
 A. số khối bằng 52.B. số electron bằng 28.C. điện tích hạt nhân bằng 24. D. A, C đều đúng.
 24. Có 3 nguyên tử số proton đều là 12, số khối lần lượt là 24, 25, 26. Chọn câu sai :
 A. Các nguyên tử trên là những đồng vị của một nguyên tố. 
 B. Các nguyên tử trên đều có 12 electron.
 C. Chúng có số nơtron lần lượt : 12, 13, 14.
 D. Số thứ tự là 24, 25, 26 trong bảng HTTH.
 25. Nguyên tố hóa học là tập hợp các nguyên tử có cùng
 A. số khối.B. điện tích hạt nhân. C. số electron. D. tổng số proton và nơtron.
V. Bài tập định lượng
Dang 1: Tim các loại hạt
Dạng 1.1: Xác định các loại hạt trong nguyên tử
 Phương pháp giải
 Để xác định được nguyên tử hoặc công thức phân tử hợp chất, ta cần đi tìm số proton (số đơn vị điện 
tích hạt nhân Z) của nguyên tử hoặc các nguyên tử tạo nên phân tử hợp chất đó.
 ►Các ví dụ minh họa◄
Ví dụ 2: Nguyên tử của nguyên tố X có tổng các hạt cơ bản là 180 hạt, trong đó các hạt mang điện nhiều 
hơn các hạt không mang điện là 32 hạt. Tính số khối của nguyên tử X.
 Trong nguyên tử của nguyên tố X có :
 p e n 180 2p n 180 p 53
 A p n 127.
 p e n 32 2p n 32 n 74
 * Chú ý:
 Khi bài toán cho tổng số hạt mang điện là S và hiệu số hạt mang điện và không mang điện là A, 
 ta dễ dàng có công thức sau: Z = (S + A) : 4
 Vậy: P = (180 + 32)/4 = 53
 N = S – 2P = 180 – 2*53 = 74 Ví dụ 3: Tổng số hạt proton, nơtron, electron trong nguyên tử X là 28, trong đó số hạt không mang điện 
chiếm xấp xỉ 35% tổng số hạt. Số hạt mỗi loại trong nguyên tử X là bao nhiêu ?
 Trong nguyên tử của nguyên tố X có :
 p n e 28 n 10
 Vậy trong nguyên tử X, số p = số e = 9; số n = 10.
 n 35%(p n e) p 9
Ví dụ 4: Tổng số hạt proton, electron, nơtron trong nguyên tử nguyên tố X là 10. Xác định tên nguyên tố 
X.
 Theo giả thiết ta có tổng số hạt cơ bản trong nguyên tử X là 10 nên :
 p + n + e = 10 2p + n =10 (1)
 n
 Mặt khác, đối với các nguyên tử có Z 82 có : 1 1,5 (2)
 p
 10 2p
 Từ (1) và (2) suy ra : 1 1,5 2,85 p 3,33 p 3. Vậy nguyên tố X là Liti (Li).
 p
 S S
* Chú ý: Khi nguyên tử có Z 82 . Bài toán chỉ cho tổng số hat hạt P . Rồi biện luận theo yêu 
 3,5 3
 S
cầu bài toán. Khi S 52 thì số P lấy phần nguyên.
 3
Ví dụ 5: Tổng số hạt proton, nơtron, electron trong hai nguyên tử kim loại A và B là 142, trong đó tổng số 
hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 42. Số hạt mang điện của nguyên tử B nhiều hơn của 
nguyên tử A là 12. Xác định 2 kim loại A và B. 
 Gọi tổng số hạt proton, nơtron và electron của nguyên tử A là : pA, nA, eA và B là pB, nB, eB.
 Ta có pA = eA và pB = eB. 
 Theo bài : Tổng số các loại hạt proton, nơtron và electron của hai nguyên tử A và B là 142 nên :
 pA + nA + eA + pB + nB + eB = 142 2pA + 2pB + nA + nB = 142 (1)
 Tổng số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 42 nên : 
 pA + eA + pB + eB - nA - nB = 42 2pA + 2pB - nA - nB = 42 (2)
 Số hạt mang điện của nguyên tử B nhiều hơn của nguyên tử A là 12 nên :
 pB + eB - pA - eA = 12 2pB - 2pA = 12 pB - pA = 6 (3)
 Từ (1), (2), (3) ta có : pA = 20 (Ca) và pB = 26 (Fe).
Dạng 1.2: Xác định các loại hạt trong phân tử.
Ví dụ 6: Một hợp chất có công thức XY 2 trong đó X chiếm 50% về khối lượng. Trong hạt nhân của X và 
Y đều có số proton bằng số nơtron. Tổng số proton trong phân tử XY 2 là 32. Viết cấu hình electron của X 
và Y.
 Gọi số hạt proton, nơtron, electron của nguyên tử X là p, n, e và của Y là p’, n’, e’.
 Theo bài : p = n = e và p’ = n’ = e’.
 Trong hợp chất XY2, X chiếm 50% về khối lượng nên:
 M 50 p n
 X 1 p 2p'.
 2MY 50 2(p' n ')
 Tổng số proton trong phân tử XY2 là 32 nên p + 2p’ = 32.
 Từ đây tìm được: p = 16 (S) và p’ = 8 (O). Hợp chất cần tìm là SO2.
 2 2 6 2 4 2 2 4
 Cấu hình electron của S: 1s 2s 2p 3s 3p và của O: 1s 2s 2p .
Ví dụ 7: Một hợp chất có công thức là MAx, trong đó M chiếm 46,67% về khối lượng. M là kim loại, A là 
phi kim ở chu kì 3. Trong hạt nhân của M có n - p = 4, trong hạt nhân của A có n’ = p’. Tổng số proton 
trong MAx là 58. Xác định công thức của MAx. 
 Trong hợp chất MAx, M chiếm 46,67% về khối lượng nên : M 47,67 n p 47,67 7
 . 
 xA 53,33 x(n' p') 53,33 8
 Thay n - p = 4 và n’ = p’ ta có :
 2p 4 7
 hay 4(2p + 4) = 7xp’.
 2xp' 8
 Tổng số proton trong MAx là 58 nên: p + xp’ = 58. Từ đây tìm được: p = 26 và xp’ = 32.
 Do A là phi kim ở chu kì 3 nên 15 p’ 17. Vậy x = 2 và p’ = 16 thỏa mãn.
 Vậy M là Fe và A là S; công thức của MAx là FeS2.
Dạng 1.3: Xác định các loại hạt trong ion
Đối với ion thì:
 +Ion dương X n : X – ne  X n +Ion âm X m : X ne  X n 
 pX p n pX p m 
 X X
 Khi đó: n n X n X n Khi đó: n n X m X m 
 X X n   X X m  
 e n e e m e
 X X n X X m 
 Ví dụ 10: Tổng số hạt cơ bản của ion M3+ là 79, trong đó tổng số hạt mang điện nhiều hơn không 
 mang điện là 19. M là
 Hướng dẫn giải
ZM = (79 + 19 +2.3) : 4 = 26 => M l sắt (Fe).
Ví dụ 11: Tổng số hạt cơ bản trong ion X3- là 49, trong đó tổng số hạt mang điện nhiều hơn không 
mang điện là 17, X là
 Hướng dẫn giải
ZX = (49 + 17 – 2.3) : 4 = 15 => X là Photpho (P)
 + 2-
Ví dụ 12: Một hợp chất được tạo thành từ các ion M và X2 . Trong phân tử của M 2X2 có tổng số hạt 
proton, nơtron và electron là 164. Trong đó số hạt mang điện nhiều hơn hạt không mang điện là 52. Số khối 
 + 2-
của M lớn hơn số khối của X là 23 đơn vị. Tổng số hạt electron trong M nhiều hơn trong X2 là 7 hạt.
 a. Xác định các nguyên tố M, X và viết công thức của phân tử M2X2.
 b. Viết cấu hình electron (dạng chữ và dạng obitan) của nguyên tố X.
a. Xác định các nguyên tố M, X và viết công thức của phân tử M2X2 :
 Gọi p, e, n là số proton, số electron và số nơtron trong một nguyên tử M; p’, e’, n’ là số proton, số 
electron và số nơtron trong một nguyên tử X. Trong nguyên tử số proton = số electron; các hạt mang điện 
là proton và electron, hạt không mang điện là nơtron.
 + Trong phân tử của M2X2 có tổng số hạt proton, nơtron và electron là 164 nên suy ra :
 2(2p + n) + 2(2p’ + n’) = 164 (1)
 + Trong đó số hạt mang điện nhiều hơn hạt không mang điện là 52 nên suy ra :
 (4p + 4p’) - 2(n + n’) = 52 (2)
 + Số khối của M lớn hơn số khối của X là 23 đơn vị nên ta có suy ra :
 (p + n) - (p’ + n’) = 23 (3)
 + 2-
 + Tổng số hạt electron trong M nhiều hơn trong X2 là 7 hạt nên suy ra :
 (2p + n - 1) - 2(2p’ + n’) + 2 = 7 (4)
 Giải hệ (1), (2), (3), (4) ta được p = 19 M là kali; p’ = 8 X là oxi.
 Công thức phân tử của hợp chất là K2O2.
b. Cấu hình electron và sự phân bố electron trong obitan của nguyên tử O là :
     
 2s2
 1s2 2p4 Bài tập:
Câu 1 . (2đ) Tổng các hạt mang điện trong hợp chất AB2 là 64.Số hạt mang điện trong hạt nhân nguyên tử 
A nhiều hơn số hạt mang điện trong hạt nhân nguyên tử B là 8.
 a) Hãy viết công thức phân tử của hợp chất trên.
 b) Hợp chất trên thuộc loại hợp chất gì?Nêu tính chất hóa học của hợp chất đó.
Câu 2. Hợp chất A có công thức R2X, trong đó R chiếm 74,19% về khối lượng. Trong hạt nhân của nguyên 
tử R có số hạt không mang điện nhiều hơn số hạt mang điện là 1 hạt. Trong hạt nhân nguyên tử X có số hạt 
mang điện bằng số hạt không mang điện. Tổng số proton trong phân tử R 2X là 30. Tìm công thức phân tử 
của R2X
Câu 3. 1. Muối A có công thức XY2, tổng số hạt cơ bản trong A là 140, số hạt mang điện nhiều hơn số 
hạt không mang điện là 44. Cũng trong phân tử này thì số hạt mang điện của Y nhiều hơn của X cũng là 
44 hạt. Xác định công thức phân tử của A.
 2. Hợp chất Y có công thức MX 2 trong đó M chiếm 46,67% về khối lượng. Trong hạt nhân M có số 
 nơtron nhiều hơn số proton là 4 hạt. Trong hạt nhân X số nơtron bằng số proton. Tổng số proton trong 
 MX2 là 58. Xác định công thức phân tử của MX2
Câu 1 (3đ) Nguyên tử X có tổng số hạt proton, nơtron và electron là 52.Trong đó số hạt mang điện nhiều 
hơn số hạt không mang điện là 16.
 a. Tính số hạt mỗi lại của nguyên tử X
 b. Cho biết số electron tron mỗi lớp của nguyên tử X
 c. Tìm nguyên tử khối của X, biết mp ≈ mn ≈1,013 đvC
 d. Tính khối lượng bằng gam của X, biết khối lượng của 1 nguyên tử C là: 
1,9926x 10-23 gam và C = 12 đvC
Câu 2.1) Nguyên tử của một nguyên tố A có tổng số các loại hạt là 34, trong đó số hạt mang điện nhiều 
hơn số hạt không mang điện là 10. Xác định số p, số n, số e của nguyên tử nguyên tố A?
 2) Cho A vào cốc nước rồi nhỏ thêm vài giọt dung dịch phenolphtalein. Nêu hiện tượng và viết phương trình 
hóa học xảy ra (nếu có)?
Câu 4: (2,0 điểm) 
 Cho biết tổng số hạt proton, notron, electron trong 2 nguyên tử của nguyên tố A và B là 78, trong 
đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 26 hạt. Số hạt mang điện của A nhiều hơn số hạt 
mang điện của B là 28 hạt. Hỏi A và B là nguyên tố gì? 
Bài 5. Một nguyên tử X có tổng số hạt e, p, n là 34. Số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 
10. Tìm tên nguyên tử X. Vẽ sơ đồ cấu tạo của nguyên tử X và ion được tạo ra từ nguyên tử X.
 8
Bài 6. Một nguyên tử X có tổng số hạt là 46, số hạt không mang điện bằng số hạt mang điện. Xác định 
 15
nguyên tử X thuộc nguyên tố nào và vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử X?
Bài 7. Nguyên tử Z có tổng số hạt bằng 58 và có nguyên tử khối < 40. Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học nào. 
Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z? Cho biết Z là kim loại hay phi kim?
Bài 9: Tổng số hạt trong nguyên tử R là 34. Cho biết số hiệu nguyên tử và số khối của R?
Câu 10 . (2đ) Tổng các hạt mang điện trong hợp chất AB2 là 64.Số hạt mang điện trong hạt nhân nguyên tử 
A nhiều hơn số hạt mang điện trong hạt nhân nguyên tử B là 8.
 a) Hãy viết công thức phân tử của hợp chất trên.
 b) Hợp chất trên thuộc loại hợp chất gì?Nêu tính chất hóa học của hợp chất đó.
Câu 11. Hợp chất A có công thức R2X, trong đó R chiếm 74,19% về khối lượng. Trong hạt nhân của nguyên 
tử R có số hạt không mang điện nhiều hơn số hạt mang điện là 1 hạt. Trong hạt nhân nguyên tử X có số hạt 
mang điện bằng số hạt không mang điện. Tổng số proton trong phân tử R 2X là 30. Tìm công thức phân tử 
của R2X
Câu 12. 1. Muối A có công thức XY2, tổng số hạt cơ bản trong A là 140, số hạt mang điện nhiều hơn số 
hạt không mang điện là 44. Cũng trong phân tử này thì số hạt mang điện của Y nhiều hơn của X cũng là 
44 hạt. Xác định công thức phân tử của A.
 2. Hợp chất Y có công thức MX 2 trong đó M chiếm 46,67% về khối lượng. Trong hạt nhân M có số 
 nơtron nhiều hơn số proton là 4 hạt. Trong hạt nhân X số nơtron bằng số proton. Tổng số proton trong 
 MX2 là 58. Xác định công thức phân tử của MX2
Bài 7 :nguyên tử sắt gồm 26 p,30 n ,26 e ,
a) Tính khối lượng e có trong 1 kg sắt ' b) Tính khối lượng sắt chứa 1kg e .
Bài 16: Nguyên tử X có tổng các hạt là 52 trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện 
là 16 hạt.
a)Hãy xác định số p, số n và số e trong nguyên tử X.
b) Vẽ sơ đồ nguyên tử X.
c) Hãy viết tên, kí hiệu hoá học và nguyên tửư khối của nguyên tố X.
Bài 17 Nguyên tử M có số n nhiều hơn số p là 1 và số hạt mang điện nhiêu hơn số hạt không mang điện 
là 10.Hãy xác định M là nguyên tố nào?
Bài 18. Một nguyên tử X có tổng số hạt e, p, n là 34. Số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện 
là 10. Tìm tên nguyên tử X. Vẽ sơ đồ cấu tạo của nguyên tử X và ion được tạo ra từ nguyên tử X
 8
Bài 20. Một nguyên tử X có tổng số hạt là 46, số hạt không mang điện bằng số hạt mang điện. Xác định 
 15
nguyên tử X thuộc nguyên tố nào ? 
Bài 24: Nguyên tử R có tổng số hạt là 82, biết tổng số n: số p = 15:13. Tính số hạt n,p,e
Bài 25: Nguyên tử A có tổng số hạt cơ bản là 82, trong đó hạt ko mang điện chiếm 36,585% tổng số hạt. 
Tìm số hạt n,p,e ( biết NTK =n+p)
Bài 19.Tìm tên nguyên tử Y có tổng số hạt trong nguyên tử là 13. Tính khối lượng bằng gam của nguyên 
tử.
Bài 21.Nguyên tử Z có tổng số hạt bằng 58 và có nguyên tử khối < 40 . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học 
nào. Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì
 Bài 22. Nguyên tử Z có tổng số hạt bằng 36 và có nguyên tử khối <30 . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học 
nào. Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì ( kim loại hay phi kim ? )
Bài 23. Nguyên tử Z có tổng số hạt bằng 34 và có nguyên tử khối <24 . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học 
nào. Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì ( kim loại hay phi kim ? )
Bài 24. Nguyên tử X có số khối nhỏ hơn 36 và tổng số các hạt là 52. . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học 
nào. Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì ( kim loại hay phi kim ? )
Bài 25.Một nguyên tử Y có tổng số hạt là 62, số khối nhỏ hơn 43. . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học nào. 
Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì ( kim loại hay phi kim ? )
Bài 23. Nguyên tử Z có tổng số hạt bằng 82 và có nguyên tử khối <64 . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học 
nào. Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì ( kim loại hay phi kim ? )
Bài 26: Tổng số hạt proton, electron, notron trong 2 ngtu kim loại A,B là 78 trong đó tổng số hạt mang 
điện nhiều hơn tổng số hạt khong mang điện là 26. Số hạt mang điện của ngtu A nhiều hơn số hạt mang 
điện của ngtu B là 28. Xác định 2 kim loại A,B
Bài 27: Tổng số hạt proton, nơtron, electron trong 2 nguyên tử kim loại A và B là 142, trong đó tổng số 
hạt mang điện nhiều hơn tổng số hạt không mang điện là 42. Số hạt mang điện của nguyên tử B nhiều hơn 
của A là 12. Hai kim loại A, B?
Bài 28: Phân tử MX3 có tổng số hạt bằng 196, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang 
điện là 60 hạt. Số hạt mang điện trong nguyên tử M ít hơn số hạt mang điện trong X là 8 hạt. Xác định 
công thức của MX3
Bài 29: Một oxit X có công thức R2O. Tổng số hạt cơ bản trong X là 92. Tìm CTHH cuả oxit.
Bài 30 : Hợp chất A có công thức MX2 trong đó M chiếm 46,67% về khối lượng. Trong hạt nhân M có số 
notron nhiều hơn số hạt proton là 4 hạt. Trong hạt nhân X, số notron bằng số proton. Tổng số proton trong 
MX2 là 58 hạt. Công thức của MX2 là
Bài 31: Có hợp chất X2Y3. Tổng số hạt của hợp chất là 296 trong đố số hạt mang điện nhiều hơn số hạt 
không mang điện là 88. Số khối của X lớn hơn số khối của Y là 20. Số proton của Y, số electron của X, 
số khối của Y theo thứ tự lập thành cấp số cộng. Công thức của X2Y3 là:
Bài 32: Oxit X có công thức R2O. Tổng số hạt cơ bản (p, n, e) trong X là 92, trong đó số hạt mang điện 
nhiều hơn số hạt không mang điện là 28. X là chất nào dưới đây (biết rằng trong hạt nhân nguyên tử oxi 
có 8 proton và 8 nơtron) ?
Bài 33: Hợp chất vô cơ X có công thức phân tử AB2. Tổng số các hạt trong phân tử X là 66, trong đó số 
hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 22 hạt. Số khối của B nhiều hơn A là 4. Số hạt trong 
B nhiều hơn số hạt trong A là 6 hạt. Công thức phân tử của X là
Bài 34: Cho nguyên tử R có tổng số hạt là 58 và có số khối nhỏ hơn 40. Nguyên tố R 
Bài 36: Tổng số proton, notron, electron trong nguyên tử của hai nguyên tố X và M lần lươt là 52 và 82. 
M và X tạo hơp chất MXa, trong phân tử của hơp chất đó tổng số pronton của các nguyên tử là 77. Xác 
định công thức của MXa. Biết trong X có tỉ lệ notron: proton≤1,22. I. Trắc nghiệm
1. Trong nguyên tử Y có tổng số proton, nơtron và electron là 26. Hãy cho biết Y thuộc về loại nguyên 
tử nào sau đây ? Biết rằng Y là nguyên tố hoá học phổ biến nhất trong vỏ Trái Đất.
 16 17 18 19
 A. 8 O .B. 8 O .C. 8 O .D. 9 F .
2. Nguyên tử của nguyên tố B có tổng số hạt cơ bản là 34. Số hạt mang điện gấp 1,8333 lần số hạt 
không mang điện. Nguyên tố B là :
 A. Na (Z = 11). B. Mg (Z = 12). C. Al (Z = 13). D. Cl (Z =17).
3. Tổng số hạt cơ bản trong nguyên tử M là 82, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt 
 không mang điện là 22. M là
 A. Cr. B. Fe. C. Cu. D. Ni.
4. Tổng số hạt cơ bản trong nguyên tử của nguyên tố X là 114, trong đó số hạt mang điện nhiều 
 hơn số hạt không mang điện là 26. Nguyên tố X là
 A. Br. B. Cl. C. Zn. D. Ag.
5. Nguyên tử X có tổng số hạt cơ bản là 40. Trong đó tổng số hạt mang điện nhiều hơn số hạt 
 không mang điện là 12 hạt. Cấu hình electron của nguyên tử X là
 A. Na (Z = 11). B. Mg (Z = 12). C. Al (Z = 13). D. Cl (Z =17). 6. Nguyên tử của nguyên tố X có tổng số hạt proton, electron, nơtron bằng 180. Trong đó các hạt mang 
điện chiếm 58,89% tổng số hạt. X là nguyên tố : 
 A. flo. B. clo.C. brom. D. iot.
7. Nguyên tử của một nguyên tố R có tổng số các loại hạt proton, electron, nơtron bằng 82, trong đó 
số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 22 hạt. Điện tích hạt nhân của R là :
 A. 20. B. 22.C. 24.D. 26.
8. Tổng số các hạt proton, electron, nơtron của một nguyên tử X là 28. Số hạt mang điện nhiều hơn số 
hạt không mang điện là 8. Nguyên tử X là :
 17 19 16 17
 A. 9 F .B. 9 F .C. 8 O . D. 8 O .
9. Nguyên tử của một nguyên tố X có tổng số các loại hạt proton, electron, nơtron bằng 115. Trong đó 
số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 25 hạt. Kí hiệu nguyên tử của X là: 
 80 90 45 115
 A. 35 X . B. 35 X . C. 35 X . D. 35 X .
10. Khối lượng của nguyên tử nguyên tố X là 27u. Số hạt không mang điện nhiều hơn số hạt mang điện 
là dương là 1. Nguyên tử X là :
 17 27 27 17
 A. 9 F .B. 13 Al .C. 12 O .D. 8 O .
Dạng 1.2: Xác định các loại hạt trong phân tử.
Ví dụ 6: Một hợp chất có công thức XY 2 trong đó X chiếm 50% về khối lượng. Trong hạt nhân của X và 
Y đều có số proton bằng số nơtron. Tổng số proton trong phân tử XY 2 là 32. Viết cấu hình electron của X 
và Y.
 Gọi số hạt proton, nơtron, electron của nguyên tử X là p, n, e và của Y là p’, n’, e’.
 Theo bài : p = n = e và p’ = n’ = e’.
 Trong hợp chất XY2, X chiếm 50% về khối lượng nên:
 M 50 p n
 X 1 p 2p'.
 2MY 50 2(p' n ')
 Tổng số proton trong phân tử XY2 là 32 nên p + 2p’ = 32.
 Từ đây tìm được: p = 16 (S) và p’ = 8 (O). Hợp chất cần tìm là SO2.
 2 2 6 2 4 2 2 4
 Cấu hình electron của S: 1s 2s 2p 3s 3p và của O: 1s 2s 2p .
Ví dụ 7: Một hợp chất có công thức là MAx, trong đó M chiếm 46,67% về khối lượng. M là kim loại, A là 
phi kim ở chu kì 3. Trong hạt nhân của M có n - p = 4, trong hạt nhân của A có n’ = p’. Tổng số proton 
trong MAx là 58. Xác định công thức của MAx. 
 Trong hợp chất MAx, M chiếm 46,67% về khối lượng nên :
 M 47,67 n p 47,67 7
 . 
 xA 53,33 x(n' p') 53,33 8
 Thay n - p = 4 và n’ = p’ ta có :
 2p 4 7
 hay 4(2p + 4) = 7xp’.
 2xp' 8
 Tổng số proton trong MAx là 58 nên: p + xp’ = 58. Từ đây tìm được: p = 26 và xp’ = 32.
 Do A là phi kim ở chu kì 3 nên 15 p’ 17. Vậy x = 2 và p’ = 16 thỏa mãn.
 Vậy M là Fe và A là S; công thức của MAx là FeS2.
 * Chú ý:
 Khi bài toán cho tổng số hạt mang điện của MxYy là S và hiệu số hạt mang điện và không mang 
 điện là A, ta dễ dàng có công thức sau : Z = (S + A) : 4
 Do đó x.ZX + y.ZY = (Sphân tử + Aphân tử) : 4
Ví dụ 8: Tổng số hạt cơ bản trong phân tử X có công thức là M2O là 140, trong phân tử X thì tổng số 
hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 44. Vậy X là
 Hướng dẫn giải Trong X có 2 nguyên tử M và 1 nguyên tử O.
 Nên ta có : 2.ZM + 8 = (140 + 44) : 4 = 46 => Z =19 => K => X là K2O
 Ví dụ 9: M và X là hai nguyên tử kim loại, tổng số hạt cơ bản của cả nguyên tử M và X là 142, trong 
 đó tổng số hạt mang điện nhiều hơn không mang điện là 42. Số hạt mang điện trong nguyên tử M 
 nhiều hơn trong nguyên tử X là 12. Tìm M và X
 Hướng dẫn giải
 Ta có: ZM + ZX = (142 : 42) : 4 = 46.
 2ZM – 2ZX = 12 (tổng số hạt mang điện là 2Z)
 Dễ dàng tìm được ZM = 26, ZX = 20. Vậy M là Fe, X là Ca.
I. Trắc nghiệm
11. Hợp chất MCl2 có tổng số hạt cơ bản là 164. Trong hợp chất, số hạt mang điện nhiều hơn số hoạt 
 không mang điện là 52. Công thức của hợp chất trên là :
 A. FeCl3.B. CaCl 2.C. FeF 3. D. AlBr3.
12. Oxit B có công thức M2O có tổng số hạt cơ bản là 92. Trong oxit, số hạt mang điện nhiều hơn số 
 hoạt không mang điện là 28. Công thức của M là : 
 A. Fe.B. Na.C. AlD. Mg.
13. Tổng số hạt cơ bản của phân tử MCl 2 là 164, trong đó tổng số hạt mang điện hơn số hạt không 
 mang điện là 52. M là
 A.Mg. B. Ca. C. Cu. D. Zn.
14. Hợp chất X được tạo bởi nguyên tử M với nguyên tử nitơ là M3N2 có tổng số hạt cơ bản là 156, 
 trong đó tổng số hạt mang điện hơn số hạt không mang điện là 44. Công thức phân tử của X là
 A. Mg3N2. B. Ca3N2. C. Cu3N2. D. Zn3N2.
15. Tổng số hạt cơ bản của phân tử CaX2 là 288, trong đó tổng số hạt mang điện hơn số hạt không 
 mang điện là 72. X là
 A. Clo. B. Brom. C. Iot. D. Flo.
16. Tổng số hạt cơ bản của phân tử MClO3 là 182, trong đó tổng số hạt mang điện hơn số hạt 
 không mang điện là 58. M là
 A. K. B. Li. C. Na. D. Rb.
17. Oxit B có công thức là X2O. Tổng số hạt cơ bản trong B là 92, trong đó số hạt mang điện 
 nhiều hơn số hạt không mang điện là 28. B là
 A. Na2O. B. Li2O. C. K2O. D. Ag2O.
18. Tổng số hạt cơ bản của phân tử M2O5 là 212, trong đó tổng số hạt mang điện hơn số hạt không 
 mang điện là 68. M là
 A.P. B. N. C. As. D. Bi.
19. Hợp chất MX3 có tổng số hạt mang điện tích là 128. Trong hợp chất, số proton của nguyên tử X 
 nhiều hơn số proton của nguyên tử M là 38. Công thức của hợp chất trên là :
 A. FeCl3.B. AlCl 3.C. FeF 3. D. AlBr3.
20. Hợp chất M2X có tổng số hạt cơ bản là 140. Trong hợp chất, trong số đó tổng số hạt mang điện 
 nhiều hơn số hạt không mang điện là 44. Số hạt mang điện của M nhiều hơn của X là 22. Số hiệu 
 nguyên tử của M và X là :
 A. 16 và 19. B. 19 và 16. C. 43 và 49.D. 40 và 52.
21. Tổng số proton, electron, nơtron trong hai nguyên tử A và B là 142, trong số đó tổng số hạt mang 
 điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 42. Số hạt mang điện của B nhiều hơn của A là 12. Số 
 hiệu nguyên tử của A và B là :
 A. 17 và 19. B. 20 và 26. C. 43 và 49.D. 40 và 52.
22. Tổng số proton, electron, nơtron trong hai nguyên tử A và B là 177, trong số đó tổng số hạt mang 
 điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 47. Số hạt mang điện của B nhiều hơn của A là 12. 
 Nguyên tử A và B là : A. Cu và K. B. Fe và Zn. C. Mg và Al.D. Ca và Na.
23. Hợp chất AB2 (trong đó A chiếm 50% về khối lượng) có tổng số hạt proton là 32. Nguyên tử A và 
 B đều có số proton bằng số nơtron. AB2 là :
 A. NO2.B. SO 2. C. CO2. D. SiO2.
24. Trong phân tử MX2, M chiếm 46,67% về khối lượng. Hạt nhân M có số nơtron nhiều hơn số proton 
 là 4 hạt. Trong nhân X số nơtron bằng số proton. Tổng số proton trong phân tử MX 2 là 58. CTPT 
 của MX2 là 
 A. FeS2. B. NO2. C. SO2. D. CO2.
25. Tổng số hạt cơ bản trong phân tử M 2X là 140, trong đó tổng số hạt mang điện nhiều hơn số hạt 
 không mang điện là 44. Số hạt mang điện trong nguyên tử M nhiều hơn trong nguyên tử X là 22.
Công thức phân tử của M2X là
 A. K2O. B. Na2O. C. Na2S. D. K2S.
26. Tổng số hạt proton, nơtron , electron trong hai nguyên tử của nguyên tố X và Y là 96 trong đó 
tổng số hạt mang điện nhiều hơn tổng số hạt không mang điện là 32 . Số hạt mang điện của nguyên tử 
Y nhiều hơn của X là 16. X và Y lần lượt là
 A. Mg và Ca. B. Be và Mg. C. Ca và Sr. D. Na và Ca.
II. Tự luận
Câu 1 . (2đ) Tổng các hạt mang điện trong hợp chất AB2 là 64.Số hạt mang điện trong hạt nhân nguyên tử 
A nhiều hơn số hạt mang điện trong hạt nhân nguyên tử B là 8.
 a) Hãy viết công thức phân tử của hợp chất trên.
 b) Hợp chất trên thuộc loại hợp chất gì?Nêu tính chất hóa học của hợp chất đó.
Câu 2. Hợp chất A có công thức R2X, trong đó R chiếm 74,19% về khối lượng. Trong hạt nhân của nguyên 
tử R có số hạt không mang điện nhiều hơn số hạt mang điện là 1 hạt. Trong hạt nhân nguyên tử X có số hạt 
mang điện bằng số hạt không mang điện. Tổng số proton trong phân tử R 2X là 30. Tìm công thức phân tử 
của R2X
Câu 3. 1. Muối A có công thức XY2, tổng số hạt cơ bản trong A là 140, số hạt mang điện nhiều hơn số 
hạt không mang điện là 44. Cũng trong phân tử này thì số hạt mang điện của Y nhiều hơn của X cũng là 
44 hạt. Xác định công thức phân tử của A.
 2. Hợp chất Y có công thức MX 2 trong đó M chiếm 46,67% về khối lượng. Trong hạt nhân M có số 
 nơtron nhiều hơn số proton là 4 hạt. Trong hạt nhân X số nơtron bằng số proton. Tổng số proton trong 
 MX2 là 58. Xác định công thức phân tử của MX2
Dạng 1.3: Xác định các loại hạt trong ion
Đối với ion thì:
 +Ion dương X n : X – ne  X n +Ion âm X m : X ne  X n 
 pX p n pX p m 
 X X
 Khi đó: n n X n X n Khi đó: n n X m X m 
 X X n   X X m  
 e n e e m e
 X X n X X m 
 * Chú ý:
 Khi bài toán cho tổng số hạt mang điện của ion là S và hiệu số hạt mang điện và không mang 
 điện là A, ta dễ dàng có công thức sau : : 
 ➢ Nếu ion là Xx+ thì ZX = (S + A+ 2x) : 4
 ➢ Nếu ion Yy- thì ZY = (S + A – 2y) : 4
 Ví dụ 10: Tổng số hạt cơ bản của ion M3+ là 79, trong đó tổng số hạt mang điện nhiều hơn không 
 mang điện là 19. M là
 Hướng dẫn giải
ZM = (79 + 19 +2.3) : 4 = 26 => M l sắt (Fe).
Ví dụ 11: Tổng số hạt cơ bản trong ion X3- là 49, trong đó tổng số hạt mang điện nhiều hơn không 
mang điện là 17, X là Hướng dẫn giải
ZX = (49 + 17 – 2.3) : 4 = 15 => X là Photpho (P)
 + 2-
Ví dụ 12: Một hợp chất được tạo thành từ các ion M và X2 . Trong phân tử của M 2X2 có tổng số hạt 
proton, nơtron và electron là 164. Trong đó số hạt mang điện nhiều hơn hạt không mang điện là 52. Số khối 
 + 2-
của M lớn hơn số khối của X là 23 đơn vị. Tổng số hạt electron trong M nhiều hơn trong X2 là 7 hạt.
 a. Xác định các nguyên tố M, X và viết công thức của phân tử M2X2.
 b. Viết cấu hình electron (dạng chữ và dạng obitan) của nguyên tố X.
a. Xác định các nguyên tố M, X và viết công thức của phân tử M2X2 :
 Gọi p, e, n là số proton, số electron và số nơtron trong một nguyên tử M; p’, e’, n’ là số proton, số 
electron và số nơtron trong một nguyên tử X. Trong nguyên tử số proton = số electron; các hạt mang điện 
là proton và electron, hạt không mang điện là nơtron.
 + Trong phân tử của M2X2 có tổng số hạt proton, nơtron và electron là 164 nên suy ra :
 2(2p + n) + 2(2p’ + n’) = 164 (1)
 + Trong đó số hạt mang điện nhiều hơn hạt không mang điện là 52 nên suy ra :
 (4p + 4p’) - 2(n + n’) = 52 (2)
 + Số khối của M lớn hơn số khối của X là 23 đơn vị nên ta có suy ra :
 (p + n) - (p’ + n’) = 23 (3)
 + 2-
 + Tổng số hạt electron trong M nhiều hơn trong X2 là 7 hạt nên suy ra :
 (2p + n - 1) - 2(2p’ + n’) + 2 = 7 (4)
 Giải hệ (1), (2), (3), (4) ta được p = 19 M là kali; p’ = 8 X là oxi.
 Công thức phân tử của hợp chất là K2O2.
b. Cấu hình electron và sự phân bố electron trong obitan của nguyên tử O là :
     
 2s2
 1s2 2p4
I. Trắc nghiệm
 2- 2- 2- 2-
25. Cho 2 ion XY3 và XY4 . Tổng số proton trong XY 3 và XY4 lần lượt là 40 và 48. X và Y là các 
nguyên tố nào sau đây ? 
 A. S và O. B. N và H. C. S và H.D. Cl và O.
26. Một ion X2+ có tổng số hạt proton, nơtron, electron là 92, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn 
 số hạt không mang điện là 20. Số hạt nơtron và electron trong ion X2+ lần lượt là
 A. 36 và 27. B. 36 và 29. C. 32 và 31. D. 31 và 32.
27. Tổng số hạt cơ bản trong X3+ là 73, trong đó tổng số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không 
 mạng điện là 17. Số electron của X là
 A. 21. B. 24. C. 27. D. 26.
28. Một ion M3+ có tổng số hạt proton, nơtron, electron là 79, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn 
 số hạt không mang điện là 19. Số electron và số nơtron của M3+ là
 A. 26; 27. B. 23; 27. C. 23; 30. D. 29; 24.
29. Tổng số hạt cơ bản trong ion M2+ là 90, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện 
 là 22. M là: 
 A. Cu.B. Zn.C. FeD. Ca.
30. Tổng số hạt cơ bản trong ion M+ là 155, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện 
 là 31. M là: 
 A. Ag. B. Zn. C. FeD. Ca.
31. Tổng số hạt cơ bản trong ion M3- là 49, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện 
 là 17. M là: A. P. B. Al. C. FeD. N.
32. Tổng số hạt cơ bản trong ion M2- là 50, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện 
 là 18. M là: 
 A. S. B. O. C. C D. N.
33. Phân tử MX3 có tổng số hạt proton, nơtron và electron bằng 196, trong đó hạt mang điện nhiều hơn 
 số hạt không mang điện là 60. Khối lượng nguyên tử của X lớn hơn của M là 8. Tổng số hạt trong X- 
 3+ 
 nhiều hơn trong M là 16. Công thức của MX3 là : 
 A. CrCl3.B. FeCl 3.C. AlCl 3. D. SnCl3.
 2-
34. Tổng số hạt mang điện trong ion AB3 bằng 82. Số hạt mang điện trong nhân nguyên tử A nhiều hơn 
 trong nguyên tử B là 8. Số hiệu nguyên tử A và B (theo thứ tự) là :
 A. 6 và 8. B. 13 và 9. C. 16 và 8. D. 14 và 8.
35. Hợp chất có công thức phân tử là M 2X với : Tổng số hạt cơ bản trong một phân tử là 116, trong đó 
 số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 36. Khối lượng nguyên tử của X lớn hơn M 
 là 9. Tổng số hạt trong X2- nhiều hơn trong M+ là 17. Số khối của M, X lần lượt là :
 A. 23, 32. B. 22, 30. C. 23, 34. D. 39, 16. 
 2 
36. Trong anion XY3 có 30 proton. Trong nguyên tử X cũng như Y có số proton bằng số nơtron. X và 
 Y là nguyên tố nào sau đây ? 
 A. C và O. B. S và O. C. Si và O. D. C và S.
37. Hợp chất M được tạo nên từ cation X+ và anion Y2-. Mỗi ion đều có 5 nguyên tử của 2 nguyên tố tạo 
 nên. Tổng số proton trong X+ bằng 11, còn tổng số electron trong Y2- là 50. Biết rằng hai nguyên tố 
 trong Y2- ở cùng phân nhóm chính và thuộc hai chu kỳ kế tiếp nhau trong bảng hệ thống tuần hoàn. 
 Công thức phân tử của M là : 
 A. (NH4)2SO4.B. NH 4HCO3. C. (NH4)3PO4. D. (NH4)2SO3. 
 - + - + 2-
38. Số electron trong các ion sau : NO3 , NH4 , HCO3 , H , SO4 theo thứ tự là :
 A. 32, 12, 32, 1, 50. B. 31,11, 31, 2, 48. C. 32, 10, 32, 2, 46. D. 32, 10, 32, 0, 50.
39. Ion Mx+ có tổng số hạt là 57. Hiệu số hạt mang điện và không mang điện là 17. Nguyên tố M là :
 A. Na. B. K. C. Ca. D. Ni.
 -
40. Tổng số electron trong ion AB2 là 34. Chọn công thức đúng : 
 - - - -
 A. AlO2 .B. NO 2 . C. ClO2 . D. CrO2 .
 2 2 
41. Tổng số electron trong anion AB3 là 40. Anion AB3 là : 
 2 2 2 2 
 A. SiO3 . B. CO3 . C. SO3 . D. ZnO2 .
42. Một hợp chất ion cấu tạo từ ion M2+ và X– , tổng số hạt cơ bản trong phân tử MX2 là 186 hạt trong 
đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 54 hạt.Số nơtron của ion M2+ nhiều hơn X– 
là 12. Tổng số hạt M2+ nhiều hơn trong X– là 27 hạt. Công thức phân tử của MX2 là
 A. FeCl2. B. ZnBr2. C. CaCl2. D. BaBr2.
43. Tổng số hạt trong phân tử MX là 84 hạt, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không 
mang điện là 28. Số nơtron của M nhiều hơn số khối của X là 12 đơn vị. Số hạt trong M lớn hơn số hạt 
trong X là 36 hạt.MX là hợp chất nào
 A.CaS. B. MgO. C. MgS. D. CaO.
44. Tổng số hạt trong phân tử MX là 108 hạt, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không 
mang điện là 36. Số khối của M nhiều hơn số khối của X là 8 đơn vị. Số hạt trong M 2+ lớn hơn số 
hạt trong X2- là 8 hạt.%Khối lượng của M có trong hợp chất là
 A. 55,56%. B. 44,44%. C. 71,43%. D. 28,57%.
45. Tổng số hạt trong phân tử M 3X2 là 206 hạt, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không 
mang điện là 58. Số nơtron của X nhiều hơn số nơtron của M là 2 đơn vị. Số hạt trong X 3- lớn hơn số 
 2+ 
hạt trong M là 13 hạt.Công thức phân tử của M3X2 là A. Ca3P2. B. Mg3P2. C. Ca3N2. D. Mg3N2.
46. Phân tử M3X2 có tổng số hạt cơ bản là 222, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang 
 điện là 74. Tổng số hạt mang điện trong M2+ nhiều hơn tổng số hạt mang điện trong X3- là 21. 
 Công thức phân tử M3X2 là
 A. Ca3P2. B. Mg3P2. C. Ca3N2. D. Mg3N2.
 Câu hỏi tự luận
Câu 1 (3đ) Nguyên tử X có tổng số hạt proton, nơtron và electron là 52.Trong đó số hạt mang điện nhiều 
hơn số hạt không mang điện là 16.
 a. Tính số hạt mỗi lại của nguyên tử X
 b. Cho biết số electron tron mỗi lớp của nguyên tử X
 c. Tìm nguyên tử khối của X, biết mp ≈ mn ≈1,013 đvC
 d. Tính khối lượng bằng gam của X, biết khối lượng của 1 nguyên tử C là: 
1,9926x 10-23 gam và C = 12 đvC
Câu 2.1) Nguyên tử của một nguyên tố A có tổng số các loại hạt là 34, trong đó số hạt mang điện nhiều 
hơn số hạt không mang điện là 10. Xác định số p, số n, số e của nguyên tử nguyên tố A?
 2) Cho A vào cốc nước rồi nhỏ thêm vài giọt dung dịch phenolphtalein. Nêu hiện tượng và viết phương trình 
hóa học xảy ra (nếu có)?
Câu 4: (2,0 điểm) 
 Cho biết tổng số hạt proton, notron, electron trong 2 nguyên tử của nguyên tố A và B là 78, trong 
đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 26 hạt. Số hạt mang điện của A nhiều hơn số hạt 
mang điện của B là 28 hạt. Hỏi A và B là nguyên tố gì? 
Bài 5. Một nguyên tử X có tổng số hạt e, p, n là 34. Số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 
10. Tìm tên nguyên tử X. Vẽ sơ đồ cấu tạo của nguyên tử X và ion được tạo ra từ nguyên tử X.
 8
Bài 6. Một nguyên tử X có tổng số hạt là 46, số hạt không mang điện bằng số hạt mang điện. Xác định 
 15
nguyên tử X thuộc nguyên tố nào và vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử X?
Bài 7. Nguyên tử Z có tổng số hạt bằng 58 và có nguyên tử khối < 40. Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học nào. 
Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z? Cho biết Z là kim loại hay phi kim?
Bài 9: Tổng số hạt trong nguyên tử R là 34. Cho biết số hiệu nguyên tử và số khối của R?
Câu 10 . (2đ) Tổng các hạt mang điện trong hợp chất AB2 là 64.Số hạt mang điện trong hạt nhân nguyên tử 
A nhiều hơn số hạt mang điện trong hạt nhân nguyên tử B là 8.
 a) Hãy viết công thức phân tử của hợp chất trên.
 b) Hợp chất trên thuộc loại hợp chất gì?Nêu tính chất hóa học của hợp chất đó.
Câu 11. Hợp chất A có công thức R2X, trong đó R chiếm 74,19% về khối lượng. Trong hạt nhân của nguyên 
tử R có số hạt không mang điện nhiều hơn số hạt mang điện là 1 hạt. Trong hạt nhân nguyên tử X có số hạt 
mang điện bằng số hạt không mang điện. Tổng số proton trong phân tử R 2X là 30. Tìm công thức phân tử 
của R2X
Câu 12. 1. Muối A có công thức XY2, tổng số hạt cơ bản trong A là 140, số hạt mang điện nhiều hơn số 
hạt không mang điện là 44. Cũng trong phân tử này thì số hạt mang điện của Y nhiều hơn của X cũng là 
44 hạt. Xác định công thức phân tử của A.
 2. Hợp chất Y có công thức MX 2 trong đó M chiếm 46,67% về khối lượng. Trong hạt nhân M có số 
 nơtron nhiều hơn số proton là 4 hạt. Trong hạt nhân X số nơtron bằng số proton. Tổng số proton trong 
 MX2 là 58. Xác định công thức phân tử của MX2
Bài 7 :nguyên tử sắt gồm 26 p,30 n ,26 e ,
a) Tính khối lượng e có trong 1 kg sắt '
b) Tính khối lượng sắt chứa 1kg e .
Bài 16: Nguyên tử X có tổng các hạt là 52 trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện 
là 16 hạt.
a)Hãy xác định số p, số n và số e trong nguyên tử X.
b) Vẽ sơ đồ nguyên tử X.
c) Hãy viết tên, kí hiệu hoá học và nguyên tửư khối của nguyên tố X.
Bài 17 Nguyên tử M có số n nhiều hơn số p là 1 và số hạt mang điện nhiêu hơn số hạt không mang điện 
là 10.Hãy xác định M là nguyên tố nào? Bài 18. Một nguyên tử X có tổng số hạt e, p, n là 34. Số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện 
là 10. Tìm tên nguyên tử X. Vẽ sơ đồ cấu tạo của nguyên tử X và ion được tạo ra từ nguyên tử X
 8
Bài 20. Một nguyên tử X có tổng số hạt là 46, số hạt không mang điện bằng số hạt mang điện. Xác định 
 15
nguyên tử X thuộc nguyên tố nào ? 
Bài 24: Nguyên tử R có tổng số hạt là 82, biết tổng số n: số p = 15:13. Tính số hạt n,p,e
Bài 25: Nguyên tử A có tổng số hạt cơ bản là 82, trong đó hạt ko mang điện chiếm 36,585% tổng số hạt. 
Tìm số hạt n,p,e ( biết NTK =n+p)
Bài 19.Tìm tên nguyên tử Y có tổng số hạt trong nguyên tử là 13. Tính khối lượng bằng gam của nguyên 
tử.
Bài 21.Nguyên tử Z có tổng số hạt bằng 58 và có nguyên tử khối < 40 . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học 
nào. Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì
 Bài 22. Nguyên tử Z có tổng số hạt bằng 36 và có nguyên tử khối <30 . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học 
nào. Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì ( kim loại hay phi kim ? )
Bài 23. Nguyên tử Z có tổng số hạt bằng 34 và có nguyên tử khối <24 . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học 
nào. Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì ( kim loại hay phi kim ? )
Bài 24. Nguyên tử X có số khối nhỏ hơn 36 và tổng số các hạt là 52. . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học 
nào. Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì ( kim loại hay phi kim ? )
Bài 25.Một nguyên tử Y có tổng số hạt là 62, số khối nhỏ hơn 43. . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học nào. 
Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì ( kim loại hay phi kim ? )
Bài 23. Nguyên tử Z có tổng số hạt bằng 82 và có nguyên tử khối <64 . Hỏi Z thuộc nguyên tố hoá học 
nào. Vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tử Z ? Cho biết Z là gì ( kim loại hay phi kim ? )
Bài 26: Tổng số hạt proton, electron, notron trong 2 ngtu kim loại A,B là 78 trong đó tổng số hạt mang 
điện nhiều hơn tổng số hạt khong mang điện là 26. Số hạt mang điện của ngtu A nhiều hơn số hạt mang 
điện của ngtu B là 28. Xác định 2 kim loại A,B
Bài 27: Tổng số hạt proton, nơtron, electron trong 2 nguyên tử kim loại A và B là 142, trong đó tổng số 
hạt mang điện nhiều hơn tổng số hạt không mang điện là 42. Số hạt mang điện của nguyên tử B nhiều hơn 
của A là 12. Hai kim loại A, B?
Bài 28: Phân tử MX3 có tổng số hạt bằng 196, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang 
điện là 60 hạt. Số hạt mang điện trong nguyên tử M ít hơn số hạt mang điện trong X là 8 hạt. Xác định 
công thức của MX3
Bài 29: Một oxit X có công thức R2O. Tổng số hạt cơ bản trong X là 92. Tìm CTHH cuả oxit.
Bài 30 : Hợp chất A có công thức MX2 trong đó M chiếm 46,67% về khối lượng. Trong hạt nhân M có số 
notron nhiều hơn số hạt proton là 4 hạt. Trong hạt nhân X, số notron bằng số proton. Tổng số proton trong 
MX2 là 58 hạt. Công thức của MX2 là
Bài 31: Có hợp chất X2Y3. Tổng số hạt của hợp chất là 296 trong đố số hạt mang điện nhiều hơn số hạt 
không mang điện là 88. Số khối của X lớn hơn số khối của Y là 20. Số proton của Y, số electron của X, 
số khối của Y theo thứ tự lập thành cấp số cộng. Công thức của X2Y3 là:
Bài 32: Oxit X có công thức R2O. Tổng số hạt cơ bản (p, n, e) trong X là 92, trong đó số hạt mang điện 
nhiều hơn số hạt không mang điện là 28. X là chất nào dưới đây (biết rằng trong hạt nhân nguyên tử oxi 
có 8 proton và 8 nơtron) ?
Bài 33: Hợp chất vô cơ X có công thức phân tử AB2. Tổng số các hạt trong phân tử X là 66, trong đó số 
hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 22 hạt. Số khối của B nhiều hơn A là 4. Số hạt trong 
B nhiều hơn số hạt trong A là 6 hạt. Công thức phân tử của X là
Bài 34: Cho nguyên tử R có tổng số hạt là 58 và có số khối nhỏ hơn 40. Nguyên tố R 
Bài 35: Tổng số hạt cơ bản trong phân tử X có công thức là M2O là 140, trong phân tử X thì tổng số hạt 
mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 44. Kí hiệu phân tử của X 
Bài 36: Tổng số proton, notron, electron trong nguyên tử của hai nguyên tố X và M lần lươt là 52 và 82. 
M và X tạo hơp chất MXa, trong phân tử của hơp chất đó tổng số pronton của các nguyên tử là 77. Xác 
định công thức của MXa. Biết trong X có tỉ lệ notron: proton≤1,22.