Đề cương ôn tập HSG Lịch sử 8 - Bài 1: Cách mạng tư sản Pháp
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề cương ôn tập HSG Lịch sử 8 - Bài 1: Cách mạng tư sản Pháp, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút TẢI VỀ ở trên
Câu 1. Nêu nguyên nhân dẫn tới sự bùng nổ Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII. Theo em, Cách mạng tư sản Pháp cần phải giải quyết những vấn đề gì? Trả lời a. Nguyên dân dẫn đến bùng nổ CMTS Pháp * Nguyên nhân sâu xa: Những chuyển biến quan trọng trong đời sống kinh tế - chính trị - xã hội và tư tưởng ở Pháp cuối thế kỉ XVIII là nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự bùng nổ của cách mạng tư sản Pháp. - Về kinh tế: + Cuối thế kỉ XVIII, Pháp vẫn là nước nông nghiệp lạc hậu. + Nền kinh tế công, thương nghiệp của Pháp phát triển theo hướng tư bản chủ nghĩa nhưng bị chế độ phong kiến cản trở, kìm hãm (thuế má nặng nề, đơn vị đo lường, tiền tệ chưa thống nhất...) - Về chính trị: + Vào nửa sau thế kỉ XVIII, chế độ quân chủ chuyên chế ở Pháp đã lâm vào tình trạng khủng hoảng. + Sự chuyên chế và hà khắc của vua Lu-i XVI, sự quan liêu, tham nhũng của tầng lớp quan lại đã gây nên nhiều bất bình trong nhân dân. - Về xã hội: Xã hội Pháp phân chia thành ba đẳng cấp: Tăng lữ, Quý tộc và Đẳng cấp thứ ba. Trong đó: + Tăng lữ và Quý tộc là hai đẳng cấp nắm mọi chức vụ cao nhất trong bộ máy nhà nước, quân đội và giáo hội; có mọi đặc quyền, được miễn các loại thuế. + Đẳng cấp thứ ba gồm nhiều giai cấp, tầng lớp khác nhau (tư sản, nông dân, dân nghèo thành thị) k có quyền lợi gì, phải đóng thuế và làm nghĩa vụ cho nhà nước Mâu thuẫn giữa đẳng cấp thứ ba với Đẳng cấp tăng lữ, quý tộc ngày càng gay gắt giai cấp tư sản lãnh đạo nhân dân tham gia CM lật đổ cđộ pk - Về tư tưởng: CM Pháp bùng nổ còn đc thúc đẩy bằng cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng. Tiêu biểu là 3 nhà tư tưởng thuộc trào lưu triết học ánh sáng: Mông-te-ki-ơ, Vôn-te, Rút-xô. Họ ủng hộ tư tưởng tiến bộ của GCTS, kịch liệt tố cáo và lên án chế độ quân chủ chuyên chế của vua Lu-i XVI và Giáo hội, đề cao quyền tự do con người. Cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng đã thúc đẩy CM P sớm bùng nổ. * Nguyên nhân trực tiếp: - Ngày 5/5/1789, vua Lu-i XVI triệu tập Hội nghị ba đẳng cấp để tăng thuế cũ và đặt thuế mới, Đại diện đẳng cấp thứ ba kịch liệt phản đối, tuyên bố Quốc hội lập hiến. Nhà vua và quý tộc dùng quân đội để uy hiếp. Mâu thuẫn giữa Đẳng cấp thứ ba với chính quyền phong kiến chuyên chế lên cao. GCTS đã lãnh đạo quân chúng nhân dân đứng lên làm cách mạng. b. Những vấn đề mà cách mạng tư sản Pháp cần giải quyết: - Xóa bỏ chế độ phong kiến chuyên chế, xác lập nền dân chủ tư sản. - Xóa bỏ chế độ đẳng cấp, ban hành các quyền tự do, bình đẳng. - Đảm bảo quyền tư hữu về ruộng đất cho nông dân. - Thống nhất thị trường dân tộc, thúc đẩy sự phát triển của kinh tế tư bản chủ nghĩa. - Trong quá trình diễn ra cách mạng, nước Pháp còn phải đương đầu với cuộc tấn công, xâm lược của liên minh phong kiến châu Âu, và sự nổi dậy, chống đối của nội phản, do đó, cách mạng Pháp cần giải quyết thêm nhiệm vụ: đấu tranh chống ngoại xâm và nội phản, bảo vệ độc lập dân tộc và chính quyền cách mạng. Câu 2. Trình bày kết quả, ý nghĩa, tính chất và đặc điểm chính của cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII * Kết quả: - Lật đổ chế độ phong kiến, thiết lập chế độ cộng hòa và xóa bỏ rào cản trên con đường phát triển của chủ nghĩa tư bản. - Cuộc cách mạng này đưa giai cấp tư sản lên nắm quyền. Quần chúng nhân dân là lực lượng chủ yếu đưa cách mạng phát triển tới đỉnh cao với nền chuyên chính dân chủ Gia-cô-banh. Ở giai đoạn này, cách mạng đã giải quyết được vấn đề ruộng đất cho nông dân. - Tuy nhiên, cuộc cách mạng này vẫn còn một số hạn chế: chưa đáp ứng được những quyền lợi của nhân dân lao động, chưa giải phóng được con người khỏi ách áp bức, bóc lột. * Ý nghĩa: - Là sự kiện lịch sử trọng đại, có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với nước Pháp và thế giới: + Đối với nước Pháp, cuộc cách mạng đã tấn công xoá bỏ chế độ phong kiến, mở đường cho CNTB phát triển, hoàn thành nhiệm vụ của một cuộc cách mạng tư sản. + Đối với thế giới, tư tưởng tự do – bình đẳng – bác ái được truyền bá rộng rãi, được nhiều nước đón nhận trong đó có Việt Nam. Đồng thời, cuộc cách mạng này cũng để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho phong trào cách mạng các nước. + Cách mạng tư sản Pháp đã mở ra một thời đại mới – thời đại thắng lợi và củng cố quyền lực, địa vị của CNTB, đặt cơ sở để tiến hành cách mạng công nghiệp. - Tính chất: là cuộc cách mạng dân chủ tư sản điển hình: + Thiết lập chế độ cộng hoà cùng các quyền tự do, dân chủ. + Giải quyết vấn đề ruộng đất cho người nông dân. + Xóa bỏ chế độ đẳng cấp và quan hệ sản xuất phong kiến. - Đặc điểm chính: + Lực lượng lãnh đạo: giai cấp tư sản + Hình thức: nội chiến cách mạng và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc Câu 3. Cách mạng tư sản Pháp chia thành mấy giai đoạn? Đó là những giai đoạn nào? Trong những giai đoạn trên, giai đoạn nào là giai đoạn đỉnh cao của cách mạng. Vì sao? a. Cách mạng tư sản Pháp 1789 chia thành 3 giai đoạn: - Giai đoạn 1: Lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế, thiết lập chế độ quân chủ lập hiến (14/7/1789 – 10/8/1792) - Giai đoạn 2: Thiết lập nền cộng hòa đầu tiên (10/8/1792 – 2/6/1793) - Giai đoạn 3: Nền chuyên chính dân chủ Gia-cô-banh (2/6/1793 – 27/7/1794) b. Thời kì phát triển đến đỉnh cao của cách mạng là thời kỳ chuyên chính dân chủ Gia-cô-banh (1793 – 1794) Ngày 2/6/1793, sau khi lật đổ phái Gi-rông-đanh, chính quyền thuộc về phái Gia-cô-banh do luật sư Rô- be-spie lãnh đạo. Trước những khó khăn thử thách ngoại xâm và nội phản, phái Gia-cô-banh đã đưa ra các biện pháp tích cực và đánh bại quân xâm lược. * Về chính trị: Thi hành nhiều biện pháp kiên quyết trừng trị bọn phản cách mạng. Tháng 6/1793, Hiến pháp mới được thông qua, quy định thiết lập chế độ Cộng hòa, xóa bỏ hoàn toàn sự bất bình đẳng về đẳng cấp, mọi công dân từ 21 tuổi trở lên được bầu cử. * Về kinh tế: + Chính phủ Gia cô banh đã ban hành đạo luật ngày 3/6/1793, quyết định chia ruộng đất của Giáo hội và quý tộc di cư ra nước ngoài thành những lô nhỏ và bán theo phương thức trả dần trong 10 năm, tạo điều kiện cho nông dân nghèo có thể mua ruộng đất. Một sắc lệnh khác, ngày 10/6, chia đều đất công cho nông dân, mỗi nông dân có 1 mảnh ruộng bằng nhau. + Đạo luật ngày 17/7 quy định xóa bỏ mọi nghĩa vụ phong kiến, nông dân được giải phóng khỏi mọi thứ đóng góp mà không cần phải bồi thường. Tất cả các văn tự, khế ước phong kiến đều bị thủ tiêu, nghiêm cấm tàng trữ các giấy tờ đó. + Quốc hội còn ban hành đạo luật xét xử những người tình nghi. Luật giá bán tối đa với lương thực, thực phẩm để chống nạn đầu cơ, tích trữ, quy định mức tiền lương tối đa cho công nhân. * Quân sự: + Ngày 23/8/1793 thông qua sắc lệnh “Tổng động viên toàn quốc” để huy động sức mạnh của nhân dân cả nước chống “thù trong, giặc ngoài”. Quần chúng nhân dân tích cực hưởng ứng lệnh tổng động viên. Đầu năm 1794, nước Pháp cách mạng có 14 đạo quân, được trang bị đầy đủ do những tướng trẻ, trung thành với cách mạng chỉ huy. Nhờ đó, phái Giacobanh đã dập tắt được các cuộc nổi loạn trong nước và giành được thế chủ động trên chiến trường, đuổi quân xâm lược ra khỏi biên giới. Thành quả cách mạng được giữ vững, cách mạng Pháp đạt đến đỉnh cao. Như vậy, sau khi lên nắm quyền phái Gia cô banh đã đưa ra các biện pháp giải quyết tình hình khó khăn của nước Pháp, đáp ứng vấn đề ruộng đất cho nông dân. Do đó, đây là giai đoạn phát triển đến đỉnh cao của cách mạng. Câu 4. Trong cuộc Cách mạng tư sản Pháp diễn ra vào cuối TK XVIII, quần chúng nhân dân đã đưa cách mạng đến thắng lợi và tiếp tục phát triển. Bằng những sự kiện lịch sử có chọn lọc, em hãy làm sáng tỏ nhận định đó. Quần chúng nhân dân Pháp bao gồm nông dân, công nhân, thợ thủ công, dân nghèo thành thị. Trong cuộc đấu tranh chống phong kiến, quần chúng nhân dân chịu sự lãnh đạo của giai cấp tư sản, là người quyết định tiến trình cách mạng. - Ngày 14/7/1789, quần chúng nhân dân vũ trang tấn công đánh chiếm pháo đài - nhà tù Baxti làm nên thắng lợi mở đầu cách mạng. Đại tư sản lên nắm chính quyền. Quốc hội Lập hiến đã thông qua bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền, công bố bản Hiến pháp 1791 thiết lập nền quân chủ lập hiến. - Ngày 10/8/1792, trước tình hình “Tổ quốc lâm nguy” khi nhà vua liên kết với các lực lượng phản động trong nước và cấu kết với các nước phong kiến châu Âu mang quân can thiệt chống phá cách mạng, nhân dân Pa-ri cùng quân tình nguyện các địa phương đứng lên lật đổ sự thống trị của phái Lập hiến, đồng thời xóa bỏ chế độ phong kiến và thành lập nền cộng hòa đầu tiên do tư sản công thương - phái Gi-rông- đanh lên nắm quyền. - Mùa xuân năm 1793, quân Anh cùng các nước phong kiến châu Âu tấn công nước Pháp đồng thời bọn phản động trong nước nổi loạn. Trong khi đó, phái Gi-rông-đanh không lo chống ngoại xâm nội phản và ổn định đời sống nhân dân mà chỉ lo củng cố quyền lực. Trước tình hình ấy, 2/6/1793 nhân dân Pa-ri dưới sự lãnh đạo của Rô-be-spie khởi nghĩa lật đổ phái Gi-rông-đanh, đưa phái Gia-cô-banh lên nắm quyền. - 8/1793, Quốc hội thông qua sắc lệnh “Tổng động viên toàn quốc” để huy động sức mạnh của nhân dân cả nước chống “thù trong, giặc ngoài”. Hưởng ứng lệnh “Tổng động viên toàn quốc” của phái Gia-cô- banh, 42 vạn người đã tình nguyện tham gia quân đội cách mạng. Nhờ vậy, phái Gia-cô-banh đã dập tắt được các cuộc nổi loạn và giành được nhiều thắng lợi trên chiến trường, đuổi quân xâm lược ra khỏi biên giới. - Khi thù trong giặc ngoài được giải quyết thì nội bộ phái Giacôbanh lại có những mâu thuẫn, quần chúng nhân dân dần mất niềm tin và không còn ủng hộ chính quyền Giacôbanh Cách mạnh tư sản Pháp kết thúc cùng với sự sụp đổ của pháo Giacobanh (27/7/1794). Cách mạng Pháp bước vào thời kì thoái trào. Như vậy, trong cách mạng tư sản Pháp quần chúng nhân dân là lực lượng chủ yếu đưa cách mạng phát triển đi lên và đạt tới đỉnh cao, trở thành cuộc cách mạng tư sản triệt để và điển hình nhất. Câu 5. Có ý kiến cho rằng: “Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII là một cuộc đại cách mạng”. Em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao? a. Em đồng ý với ý kiến: “Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII là một cuộc đại cách mạng” vì cuộc cách mạng này có ý nghĩa to lớn, để lại dấu ấn sâu sắc không chỉ đối với nước Pháp mà còn đối với thời đại: * Đối với nước Pháp: - Cuộc cách mạng tư sản Pháp là cuộc cách mạng tư sản triệt để nhất so với các cuộc cách mạng tư sản Âu – Mĩ trước đó. Trong thành phần lãnh đạo cách mạng không có quý tộc mới tham gia như ở Anh nên Cách mạng tư sản ở Pháp triệt để hơn, đoạn tuyệt hẳn với chế độ phong kiến. - Cuộc cách mạng đã chuẩn bị chu đáo về mọi mặt, được trang bị bởi hệ tư tưởng triết học ánh sáng, lên án mạnh mẽ chế độ phong kiến và Ki-tô giáo. Những tư tưởng tiên tiến của trào lưu triết học ánh sáng trang bị cho giai cấp tư sản và tầng lớp nhân dân những tư tưởng mới. Góp phần nâng cao trình độ đấu tranh. - Cách mạng tư sản Pháp là cuộc cách mạng dân chủ tư sản điển hình đã thực hiện nhiệm vụ dân chủ một cách điển hình nhất: + Cách mạng tư sản Pháp đã lật đổ được chế độ phong kiến, thiết lập nền Cộng hòa. Các đặc quyền và phụ thu phong kiến bị xóa bỏ hoàn toàn và vĩnh viễn. + Ban bố các quyền tự do, dân chủ, xóa bỏ chế độ đẳng cấp Thể hiện qua bản tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền. + Thống nhất thị trường, xoá bỏ những rào cản đối với sự phát triển của nền kinh tế công – thương nghiệp, mở đường cho kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển. + Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân nhất là dưới thời chuyên chính dân chủ Gia-cô-banh: Sắc lệnh ngày 3/6 . Sắc lệnh ngày 10/6 . (nhớ viết đầy đủ ra nhé) Đạo luật ngày 17/7 . - Ngoài ra cách mạng tư sản Pháp còn thực hiện nhiệm vụ dân tộc: Đánh bại được các thế lực phong kiến phản động ở châu Âu và nước Anh, bảo vệ được tổ quốc và thành quả cách mạng. - Cách mạng tư sản Pháp đã chứng minh giai cấp tư sản là giai cấp tiến bộ cách mạng, quần chúng nhân dân là lực lượng chủ yếu, động lực thúc đẩy cách mạng phát triển. * Đối với thế giới: Thắng lợi của Cách mạng tư sản Pháp đã để lại dấu ấn sâu sắc trong tiến trình lịch sử châu Âu (nói riêng) và nhân loại (nói chung). + Những tư tưởng tiến bộ trong trào lưu Triết học Ánh sáng ở Pháp đã được đón nhận nồng nhiệt ở nhiều nơi trên thế giới, làm cho thế kỉ XVIII đi vào lịch sử với tên gọi “thế kỉ Ánh sáng”. + Cổ vũ phong trào đấu tranh chống phong kiến ở các nước châu Âu; để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho phong trào cách mạng ở các nước, Tư tưởng “Tự do – Bình đẳng – Bác ái” được truyền bá sâu rộng”. + Cách mạng tư sản Pháp mở ra một thời đại mới – thời đại thắng lợi và củng cố quyền lực, địa vị của CNTB, đặt cơ cở cho việc tiến hành cách mạng công nghiệp. Như vậy, cách mạng tư sản Pháp 1789 với ý nghĩa to lớn xứng đáng được Lê-nin gọi là “đại cách mạng”. Câu 6. a. Ngày 4/7 (đối với nước Mỹ) và ngày 14/7 (đối với nước Pháp) có ý nghĩa như thế nào? b. Hãy cho biết mối liên hệ giữa bản Tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam (1945) với bản Tuyên ngôn Độc lập của nước Mỹ (1776) và bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của nước Pháp (1789). a. Ý nghĩa của ngày 4/7 và 14/7 - Ngày 4/7 là ngày Quốc khánh của nước Mỹ (vào ngày 14/7/1776, đại biểu các thuộc địa hợp ở Phi-la- đen-phi-a đã thông qua bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố sự ra đời của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ). - Ngày 14/7 hiện nay là ngày Quốc khánh của nước Pháp. Ngày 14/7/1789, quần chúng nhân dân Pa-ri đã nổi dậy tấn công ngục Ba-xti, mở đầu cho thắng lợi của cách mạng Pháp. 1. Tuyên ngôn độc lập của nước Mĩ được đọc này 4/7/1776, tuyên bố nền độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ - Nội dung: + Tuyên ngôn khẳng định quyền con người: quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc. Tuyên ngôn độc lập xác định nhân dân là gốc của chính quyền, nhân dân có quyền thiết lập bộ máy nhà nước. + Tuyên ngôn khẳng định quyền lực của giai cấp tư sản và người da trắng, không xóa bỏ chế độ nô lệ, duy trì việc bóc lột công nhân làm thuê. - Ý nghĩa: Cổ vũ mạnh mẽ tinh thần quyết chiến, quyết thắng của nhân dân thuộc địa. Thể hiện tinh thần tiến bộ và có ảnh hưởng rất lớn đối với các nước, trong đó có Việt Nam. 2. Bản tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp thông qua vào ngày 26/8/1789 tại Pari. - Nội dung: + Tuyên ngôn gồm 17 điều, xác định quyền bình đẳng giữa các công dân, thừa nhận quyền tự do, đân chủ. Nổi tiếng với khẩu hiệu bất hủ có giá trị ở mọi thời đại “ tự do, bình đẳng, bác ái”. Lần đầu tiên trong lịch sử nước Pháp và châu Âu, chủ quyền tối cao được tuyên bố thuộc về nhân dân. Quyền lợi của nhà vua cùng với chế độ đẳng cấp trong xã hội phong kiến bị bãi bỏ. + Tuyên ngôn khẳng định quyền tư hữu, bảo vệ quyền lợi của giai cấp tư sản. - Ý nghĩa: Là văn kiện hết sức tiến bộ lúc bấy giờ và cho đến nay những điều khoản của nó còn có ý nghĩa trong việc xây dựng một nền dân chủ thực sự. 3. Tuyên ngôn độc lập của Việt Nam: Do chủ tich Hồ Chí Minh soạn thảo và đọc ngày 2/9/1945 tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội, đánh dấu sự thành lập nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. - Mở đầu bản tuyên ngôn, chủ tịch Hồ Chí Minh đã đã dẫn lại những tư tưởng cơ bản về quyền con người trong tuyên ngôn độc lập của nước Mĩ cũng như Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của nước Pháp. + Trích dẫn từ Tuyên ngôn Độc lập của nước Mỹ (1776): “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. + Trích dẫn từ Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của nước Pháp (1789): “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi”. - Song chủ tich Hồ Chí Minh không dừng lại ở quyền con người mà còn khái quát nâng lên thành quyền dân tộc. Người viết “ Tất cả các dân tộc trên thế giới sinh ra đều có quyền bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”. Kết luận: Mỗi liên hệ giữa bản tuyên ngôn độc lập nước Mỹ( 1776) và bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Pháp( 1789) với bản tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam là ở quyền con người, quyền được sống, quyền được tự do, được mưu cầu hạnh phúc .. Câu 7. Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII có ảnh hưởng như thế nào đến Việt Nam. Theo em, vì sao nước ta không đi theo con đường cách mạng tư bản như nhiều nước khác trên thế giới? a. Ảnh hưởng của cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII đến Việt Nam: - Ảnh hưởng đến con đường cứu nước của Bác. Trong quá trình khảo sát, tìm đường cứu nước đã nhận định CMTS Pháp là cách mệnh không đến nơi, bên trong thì bóc lột công nông, bên ngoài thì áp bức thuộc địa. Chính vì vậy, khi lựa chọn con đường cách mạng để cứu nước, giải phóng dân tộc, Bác đã không lựa chọn con đường cách mạng tư sản mà lựa chọn con đường cách mạng vô sản một phần cũng do nhận định đó của Người. - Hình thành khuynh hướng cứu nước mới: Cách mạng tư sản Pháp với bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền, nêu khẩu hiệu nổi tiếng: “Tự do-bình đẳng-bác ái” đã được truyền vào Việt Nam và được bộ phận văn thân, sĩ phu yêu nước đón nhận. Dẫn đến sự hình thành của khuynh hướng cứu nước dân chủ tư sản ở Việt Nam đầu TK XX. - Tuyên ngôn độc lập của nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà: Mở đầu bản tuyên ngôn, Bác đã trích dẫn lại quyền con người trong Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp 1789 đó là: “Người ta sinh ra được .” b. Nước ta không đi theo con đường cách mạng tư bản chủ nghĩa như nhiều nước khác trên thế giới vì: - Chế độ tư bản không phù hợp với cách mạng nước ta, không đáp ứng được nguyện vọng và quyền lợi của nhân dân Việt nam, nhà nước tư bản là nhà nước của giai cấp tư sản, mọi quyền lợi đều thuộc về giai cấp tư sản. - Mục tiêu của cách mạng nước ta là xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân, mọi quyền lợi đều thuộc về nhân dân. Câu 8. Nhiệm vụ của các cuộc cách mạng tư sản là gì? Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII đã giải quyết triệt để những nhiệm vụ đó như thế nào (triệt để nhất)? Những nhân tố nào đã tạo ra sự triệt để đó? a. Nhiệm vụ của các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại Cách mạng tư sản dù diễn ra dưới hình thức nào thì về căn bản vẫn thực hiện 2 nhiệm vụ cơ bản: dân tộc và dân chủ: * Nhiệm vụ dân tộc: xóa bỏ tình trạng phong kiến cát cứ, thống nhất thị trường hoặc giải phóng dân tộc. Tuy nhiên, nhiệm vụ dân tộc hay dân chủ được thể hiện khác nhau trong mỗi cuộc cách mạng tùy theo hoàn cảnh cụ thể của mỗi nước. * Nhiệm vụ dân chủ: xóa bỏ chế độ phong kiến chuyên chế, xác lập nền dân chủ tư sản với việc thành lập nhà nước Cộng hòa tư sản (hay Quân chủ lập hiến) và ban bố các quyền tự do dân chủ tư sản, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển. Vấn đề ruộng đất là nội dung cơ bản của cách mạng tư sản và tùy theo mức độ, kết quả của việc giải quyết yêu cầu này mà đánh giá tính triệt để của cách mạng tư sản. b. Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII là cuộc cách mạng dân chủ tư sản điển hình, không chỉ hoàn thành nhiệm vụ dân chủ mà còn hoàn thành nhiệm vụ dân tộc: *Nhiệm vụ dân chủ: + Cách mạng tư sản Pháp đã lật đổ được chế độ phong kiến, tấn công vào cung điện nhà vua, bắt và xử tử vua Lu I XVI, thành lập nền Cộng hòa ở nước Pháp. Các đặc quyền và phụ thu phong kiến bị xóa bỏ hoàn toàn và vĩnh viễn + Ban bố các quyền tự do, dân chủ, xóa bỏ chế độ đẳng cấp thể hiện qua bản tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền + Thống nhất thị trường, xoá bỏ những rào cản đối với sự phát triển của nền kinh tế công – thương nghiệp, mở đường cho kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển. + Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân nhất là dưới thời chuyên chính dân chủ Gia-cô-banh: Sắc lệnh ngày 3/6: Quyết định chia ruộng đất của Giáo hội và quý tộc di cư ra nước ngoài thành những lô nhỏ và bán theo phương thức trả dần trong 10 năm, tạo điều kiện cho nông dân nghèo có thể mua ruộng đất Sắc lệnh ngày 10/6: Chia đều đất công cho nông dân, mỗi nông dân có một mảnh ruộng bằng nhau. Đạo luật ngày 17/7: Quy định xóa bỏ mọi nghĩa vụ phong kiến, nông dân được giải phóng khỏi mọi thứ đóng góp mà không cần phải bồi thường. Tất cả các văn tự, khế ước phong kiến đều bị thủ tiêu, nghiêm cấm tàng trữ các giấy tờ đó. * Nhiệm vụ dân tộc: Đánh bại được các thế lực phong kiến phản động ở châu Âu và nước Anh, bảo vệ được tổ quốc và thành quả cách mạng. c. Nguyên nhân - Cách mạng Pháp 1789 diễn ra sau cách mạng tư sản Hà Lan, Anh, chiến tranh giành độc lập các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ, nên GCTS Pháp đúc kết đựoc nhiều bài học kinh nghiệm từ các cuộc cách mạng tư sản trước đó. - Lãnh đạo của cách mạng tư sản Pháp là giai cấp tư sản. Trong thành phần lãnh không có sự tham gia của quý tộc mới như ở Anh hay chủ nô ở Bắc Mĩ nên cách mạng Pháp triệt để hơn, đoạn tuyệt hẳn với chế độ phong kiến. - Trước khi cách mạng bùng nổ, ở Pháp đã diễn ra cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng rất quyết liệt, lên án mạnh mẽ chế độ phong kiến và Giáo hội Kitô giáo. Những tư tưởng tiên tiến của Triết học Ánh sáng, với Mông- te-xki-ơ, Vôn-te, Rút-xô có tác dụng rất lớn trong viêc trang bị cho giai cấp tư sản và các tầng lớp nhân dân những tư tưởng mới, châm ngòi nổ và định hướng cho sự phát triển đi lên của cách mạng. - Trong quá trình diễn ra, cách mạng xuất hiện thêm nhiệm vụ chống ngoại xâm, bảo vệ đất nước. Tình thế cấp bách đó đã trở thành độc lực để cách mạng tư sản Pháp phát triển đến đỉnh cao. - Lực lượng cơ bản của cách mạng là nông dân chiếm 90% dân số, trong đó 50% không có ruộng đất. Tham gia cách mạng với nguyện vọng là ruộng đất. Mỗi phái tư sản lên nắm quyền nếu không đáp ứng được nguyện vọng của họ, thì nhanh chóng bị lật đổ đưa phái khác lên nắm quyền, khi nào nguyện vọng ruộng đất được giải quyết thì mới thôi. Câu 9. Vì sao cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII là cuộc cách mạng tư sản triệt để nhất? Câu hỏi: Vì sao cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII là cuộc cách mạng tư sản triệt để nhất? * Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII là cuộc cách mạng triệt để nhất vì đã thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ của một cuộc cách mạng tư sản, đó là nhiệm vụ dân tộc và dân chủ. * Nhiệm vụ dân chủ: * Nhiệm vụ dân tộc: (dùng câu 8). Câu 10. Lập bảng so sánh Cách mạng tư sản Anh, chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ và cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII (về thời gian, nguyên nhân, nhiệm vụ, hình thức, lãnh đạo, động lực, kết quả, tính chất). Nội dung Cách mạng tư sản Anh Cuộc đấu tranh giành Cách mạng tư sản Pháp so sánh độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ Thời gian 1642 - 1688 1775 - 1783 1789 - 1794 Nguyên + Nguyên nhân sâu xa: Những + Nguyên nhân sâu xa: + Nguyên nhân sâu xa: Sự nhân chuyển biến trong đời sống Do chính sách thống trị phát triển của công – thương kinh tế, chính trị, xã hội ở của thực dân Anh, làm nghiệp nhưng lại bị chế độ nước Anh vào thế kỉ XVII. cho mâu thuẫn giữa phường hội kìm hãm. Đồng + Kinh tế: Phát triển nhất châu chính phủ Anh với các thời, cuối thế kỉ XVIIII, nền Âu. thuộc địa Bắc Mĩ ngày quân chủ chuyên chế ở Pháp + Chính trị: Quân chủ chuyên lâm vào khủng hoảng trầm chế đứng đầu là vua Sắc-lơ I. càng trở lên gay gắt. trọng. Vua Lui XVI vẫn cai trị + Xã hội: Xuất hiện tầng lớp + Nguyên nhân trực tiếp: một cách độc đoạn: duy trì chế quý tộc mới. Xã hội tồn tại 2 12/1773 sự kiện chè Box độ đẳng cấp, ban hành nhiều mâu thuẫn. tơn đã dẫn đến bùng nổ thứ thuế Trong xã hội xuất -> Sự phát triển về kinh tế, chiến tranh ở Bắc Mĩ. hiện mâu thuẫn giữa đẳng cấp những mâu thuẫn gay gắt thứ 3 với đẳng cấp Tăng lữ và trong xã hội là nguyên nhân Quý tộc. sâu xa dẫn đến bùng nổ cách + Nguyên nhân trực tiếp: mạng. Ngày 5/5/1789 vua Lui XVI + Nguyên nhân trực tiếp: triệu tập hội nghị 3 đẳng với 4/1640 vua Sac lơ I triệu tập mục đích tăng thuế, đẳng cấp Quốc hội với mục đích tăng thứ 3 với quần chúng nhân dân thuế, có tiền đàn áp các cuộc kiên quyết phản đối dẫn đến nổi dạy của người Sốt – len. nội chiến bùng nổ nhằm lật đổ Nhưng Quốc hội phản đối dẫn chế độ phong kiến chuyên chế đến nội chiến bùng nổ giữa đòi dân chủ cho nhân dân. Quốc hội với vua Sac-lơ I. Nhiệm vụ Lật đổ chế độ phong kiến, Giải phóng dân tộc, lật Lật đổ chế độ phong kiến, mở đường cho CNTB phát đổ ách thống trị của thực chống liên minh phong kiến triển. dân Anh, mở đường cho bên ngoài, mở đường cho CNTB phát triển. CNTB phát triển. Hình Nội chiến Chiến tranh giải phóng Nội chiến và chống ngoại thức dân tộc xâm. Lãnh đạo Giai cấp Tư sản và Quý tộc Giai cấp tư sản và chủ nô. Giai cấp tư sản. mới. Lực lượng Quần chúng nhân dân. Quần chúng nhân dân. Quần chúng nhân dân. tham gia Kết quả + Chế độ phong kiến - Lật đổ ách thống trị của - Lật đổ chế độ phong kiến; chuyên chế bị lật đổ; thực dân Anh. - Đưa giai cấp tư sản lên + Chế độ quân chủ lập hiến - Đưa đến sự thành lập cầm quyền, thiết lập chế độ được thiết lập đã hạn chế Hợp chúng quốc Mỹ. cộng hòa và xóa bỏ rào cản quyền lực của nhà vua. trên con đường phát triển của chủ nghĩa tư bản. Tính chất CMTS không triệt để CMTS không triệt để CMTS dân chủ tư sản điển hình (hoàn thành nhiệm vụ dân tộc dân chủ) Câu 11. Nêu khái quát những tiền đề của các cuộc cách mạng tư sản. * Tiền đề kinh tế: - Thế kỉ XVI-XVIII, sản xuất công thương nghiệp tư bản chủ nghĩa ở nhiều nước châu Âu (như Hà Lan, Anh, Pháp) và 13 thuộc địa của Anh ở Bắc Mỹ ngày càng phát triển. Tư sản (hoặc quý tộc mới, chủ nô) giàu lên nhanh chóng * Tiền đề chính trị: - Chế độ phong kiến chuyên chế với chỗ dựa là tầng lớp quý tộc và Giáo hội (như ở Anh, Pháp), đã kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế tư bản chủ nghĩa. - Ở Bắc Mỹ, Chính phủ Anh thi hành nhiều chính sách kìm hãm sự phát triển kinh tế của 13 thuộc địa như đạo luật về ruộng đất năm 1763 ngăn cấm dân di cư về phía tây, các sắc luật về thuế mới năm 1764 đánh vào hàng nhập cảng,... * Tiền đề xã hội: Chính sách của nhà nước phong kiến chuyên chế lỗi thời (hoặc của chính quốc với thuộc địa) đã làm cho mâu thuẫn giữa quần chúng nhân dân, đặc biệt là tư sản và quý tộc mới với chế độ phong kiến chuyên chế (như ở Anh), tư sản và các tầng lớp nhân dân Pháp với tăng lữ, quý tộc (như ở Pháp), hoặc giữa các tầng lớp nhân dân (nhất là tư sản và chủ nô) với thực dân cai trị (như ở 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ) trở nên gay gắt. * Tiền đề về tư tưởng Cách mạng TS ở châu Âu và Bắc Mỹ bùng nổ còn được thúc đẩy bởi lĩnh vực tư tưởng: - Ở Anh: Giai cấp tư sản và quý tộc mới sử dụng Thanh giáo làm ngọn cờ tư tưởng trong cuộc đấu tranh lật đổ chế độ phong kiến và chống lại Anh giáo. - Ở13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ: Tư tưởng dân chủ tư sản của giai cấp tư sản và chủ nô thể hiện qua khẩu hiệu: “Tự do và tư hữu”, “Thống nhất hoàn toàn hay là chết”. Tổ chức tiến bộ là “Hội những người con tự do” với đại diện tiêu biểu là Thô-mát Giép-phéc-sơn (1743 - 1826). - Ở Pháp: Trào lưu Triết học Ánh sáng, với các đại diện tiêu biểu như Mông-te-xki-ơ, Vôn-te, Rút-xô, đã kịch liệt phê phán tình trạng mục nát, lỗi thời của chế độ phong kiến và Giáo hội Thiên Chúa giáo đương thời, đưa ra những lí thuyết về việc xây dựng nhà nước mới, dọn đường cho cách mạng bùng nổ và đưa cách mạng đi lên. Như vậy, Các tiền đề về kinh tế, chính trị, xã hội, tư tưởng đã thúc đẩy các cuộc cách mạng ở châu Âu và Bắc Mỹ bùng nổ trong các thế kỉ XVI-XVIII.
File đính kèm:
de_cuong_on_tap_hsg_lich_su_8_bai_1_cach_mang_tu_san_phap.docx
