Giáo án Lịch sử 6 - Tiết: Ôn tập cuối học kì II - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 27/04/2024
Ngày giảng: 03/05/2024
 TIẾT: ÔN TẬP CUỐI HỌC KÌ II
I. MỤC TIÊU
 1. Năng lực:
 - Ôn tập củng cố kiến thức về: Các cuộc đấu tranh giành độc lập trước thế kỉ X; 
Cuộc đấu tranh bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc của người Việt ; Bước ngoặt lịch sử 
ở đầu thế kỉ X ; Vương quốc Cham pa từ thế kỉ II đến thế kỉ X. 
 - Biết khai thác và phân tích được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài 
học dưới sự hướng dẫn của GV.
 - Biết tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu để phục vụ cho bài học và thực hiện các hoạt 
động thực hành, vận dụng.
 2. Về phẩm chất
 - Bồi dưỡng tinh thần yêu quê hương đất nước, quý trọng những giá trị văn hoá 
trong lịch sử.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
 1. Giáo viên
- Giáo án biên soạn theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực.
- Máy tính, máy chiếu, giấy AO (nếu có).
 2. Học sinh
SGK, một số đồ dùng học tập.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Khởi động
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới.
d. Tổ chức thực hiện:
 GV chiếu yêu cầu nội dung tiết học.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
a. Mục tiêu: HS củng cố lại những kiến thức đã học về : Các cuộc đấu tranh giành độc 
lập trước thế kỉ X ; Cuộc đấu tranh bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc của người Việt ; 
Bước ngoặt lịch sử ở đầu thế kỉ X ; Vương quốc Cham pa từ thế kỉ II đến thế kỉ X ; 
Vương quốc Phù Nam. 
b. 
Tổ chức thực hiện:
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
 Bước 1:
 Nhóm 1
 1. Hãy lập bảng hệ thống các cuộc khởi nghĩa: Hai Bà 
 Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan và Phùng 
 Hưng theo gợi ý sau: thời gian bùng nổ, nơi đóng đô 
 của chính quyền tự chủ (nếu có), kết quả, ý nghĩa.
 2. Em hãy tìm hiểu thêm thông tin từ sách, báo và 
 internet để biết hiện nay có những con đường, trường 
 học, di tích lịch sử nào,... được mang tên Hai Bà 
 Trưng, Lý Bí và Mai Thúc Loan. Điều này gợi cho em 
 suy nghĩ gì ?
 Nhóm 2 1. Tại sao chính quyền phong kiến phương Bắc thực 
hiện chính sách đồng hoá dân tộc Việt ?
2. Hãy cho biết một số nét văn hóa của người Việt vẫn 
được duy trì trong thời Bắc thuộc.
3. Khúc Thừa Dụ, Dương Đình Nghệ và Ngô Quyền 
đã có công lao gì đối với lịch sử dân tộc ?
 Nhóm 3
Lập bảng tóm tắt những nét chính về hoạt động kinh 
tế, tổ chức xã hội và thành tựu văn hoá của Chăm-pa.
Bước 2, 3: HS các nhóm thực hiện, trình bày.
 Nhóm 1
1. Thống kê các cuộc khởi nghĩa chống Bắc thuộc, kết quả, ý nghĩa.
 Tên Thời 
 Nơi
 cuộc gian
 đóng Kết quả Ý nghĩa
 Khởi bùng 
 đô
 nghĩa nổ
 - Là cuộc khởi nghĩa lớn đầu tiên của người 
 - Giành quyền 
 Việt ở thời kì Bắc thuộc.
 Khởi tự chủ trong 
 - Cổ vũ tinh thần đấu tranh của nhân dân; mở 
 nghĩa Năm Mê thời gian 
 đầu thời kì đấu tranh giành độc lập, tự chủ 
 Hai Bà 40 Linh ngắn.
 của người Việt.
 Trưng - Bị đàn áp 
 - Thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí anh 
 vào năm 43
 hùng của phụ nữ Việt Nam.
 - Tô đậm thêm truyền thống yêu nước, bất 
 khuất đấu tranh của dân tộc Việt Nam nói 
 chung và của phụ nữ Việt Nam nói riêng.
 Khởi 
 - Làm rung chuyển chính quyền đô hộ nhà 
 nghĩa Năm 
 - Thất bại. Ngô; góp phần thức tỉnh ý thức dân tộc.
 Bà 248
 - Cuộc khởi nghĩa đã trở thành ngọn cờ tiêu 
 Triệu
 biểu trong các cuộc đấu tranh chống Bắc 
 thuộc của nhân dân Việt Nam trong suốt các 
 thế kỉ III – V.
 Vùng - Giành được 
 - Thể hiện tinh thần yêu nước, đấu tranh bất 
 cửa quyền tự chủ 
 khuất chống giặc ngoại xâm của nhân dân 
 Khởi sông trong thời gian 
 Năm Việt Nam.
 nghĩa Tô ngắn (542 – 
 542 - Để lại những bài học kinh nghiệm quý báu 
 Lý Bí Lịch 603).
 về tinh thần kháng chiến kiên trì, cách đánh 
 (Hà - Bị đàn áp 
 du kích 
 Nội) vào năm 603.
 - Giành và giữ - Là sự tiếp nối truyền thống yêu nước, đấu 
 Khởi chính quyền tranh kiên cường của người Việt.
 nghĩa độc lập trong - Để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu 
 Năm Nghệ 
 Mai khoảng gần 10 cho các cuộc đấu tranh yêu nước sau này.
 713 An
 Thúc năm. - Cổ vũ trực tiếp cho tinh thần đấu tranh 
 Loan - Bị đàn áp giành độc lập hoàn toàn của người Việt đầu 
 năm 722. thế kỉ X.
 Khởi Cuối Tống - Giành và giữ - Tiếp nối truyền thống yêu nước, đấu tranh nghĩa thế kỉ Bình chính quyền của người Việt.
 Phùng VIII (Hà độc lập trong - Tiếp tục khẳng định quyết tâm giành lại 
 Hưng Nội) khoảng gần 9 độc lập, tự chủ.
 năm; sau đó bị - Cổ vũ trực tiếp cho tinh thần đấu tranh 
 đàn áp. giành độc lập hoàn toàn của người Việt đầu 
 thế kỉ X.
2. Một số con đường, trường học, di tích lịch sử mang tên các anh hùng dân tộc:
 Tên địa điểm
 - Phố Hai Bà Trưng (quận Hoàn Kiếm – Hà Nội)...
 Con - Phố Bà Triệu (quận Hoàn Kiếm – Hà Nội)...
 đường - Phố Lý Nam Đế (quận Hoàn Kiếm – Hà Nội)...
 - Đường Mai Thúc Loan (Cửa Lò – Nghệ An)
 - Trường THCS Hai Bà Trưng (số 94, đê Trần Khát Chân, phường Thanh 
 Lương, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội).
 - Trường THCS Triệu Thị Trinh (thôn Bình Thạnh, xã Xuân Bình, thị xã 
 Trường sông Cầu, tỉnh Phú Yên).
 học - Trường THCS Lý Nam Đế (xã Hồng Minh, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái 
 Bình).
 - Trường THCS Mai Thúc Loan (thôn Phước Nhơn, xã Xuân Hải, huyện 
 Ninh Hải, tỉnh Bình Thuận).
 - Đền thờ Hai Bà Trưng (thôn Hạ Lôi, xã Mê Linh, huyện Mê Linh, Hà Nội).
 Di tích - Đền thờ Bà Triệu (xã Triệu Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa).
 lịch sử - Đền thờ Lý Nam Đế (xã Tiên Phong, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên)
 - Đền thờ Mai Thúc Loan (xã Mai Phụ, huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh).
 Việc sử dụng tên các anh hùng dân tộc để đặt tên cho địa danh (con đường, trường 
học...) nhằm: 
 - Tỏ lòng biết ơn, gợi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc.
 - Góp phần giáo dục tinh thần yêu nước, truyền thống uống nước nhớ nguồn.
 Nhóm 2
1. Chính quyền phong kiến phương Bắc thực hiện chính sách đồng hóa dân tộc Việt 
nhằm mục đích: Khiến người Việt lãng quên nguồn gốc tổ tiên; lãng quên bản sắc văn 
hóa dân tộc của mình mà học theo các phong tục – tập quán của người Hán; từ đó làm 
thui chột ý chí đấu tranh của người Việt.
2. Một số nét văn hóa của người Việt vẫn được duy trì trong thời Bắc thuộc là: búi tóc, 
xăm mình; nhuộm răng đen, ăn trầu, làm bánh chưng, bánh giầy; thờ cúng tổ tiên, thờ 
cúng các vị anh hùng dân tộc...
3. Công lao của Khúc Thừa Dụ, Dương Đình Nghệ và Ngô Quyền đối với lịch 
sử dân tộc:
 - Công lao của Khúc Thừa Dụ: 
 + Lật đổ chính quyền đô hộ của nhà Đường, giành lại quyền tự chủ cho người Việt.
 + Đặt nền móng, tạo điều kiện để cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Việt 
Nam đi đến thắng lợi hoàn toàn (năm 938).
 - Công lao của Dương Đình Nghệ: 
 + Đánh đuổi quân xâm lược Nam Hán, khôi phục lại nền tự chủ của nước nhà.
 + Đặt nền móng, tạo điều kiện để cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Việt 
Nam đi đến thắng lợi hoàn toàn (năm 938).
 - Công lao của Ngô Quyền:
 + Đánh đuổi quân xâm lược Nam Hán. + Chấm dứt hoàn toàn thời kì Bắc thuộc; mở ra thời đại mới – thời đại độc lập, tự 
 chủ lâu dài của dân tộc Việt Nam.
 Nhóm 3
 Bảng tóm tắt những nét chính về hoạt động kinh tế, tổ chức xã hội và thành 
 tựu văn hoá của Chăm-pa
 Lĩnh 
 Nội dung chính
 vực
 - Sản xuất nông nghiệp trồng lúa nước là hoạt động kinh tế chủ yếu.
 Kinh - Các nghề gốm, đóng thuyền, khai thác lâm sản, đánh bắt cá rất phát triển.
 tế - Vương quốc Chăm-pa trở thành cầu nối trao đổi, buôn bán thường xuyên với 
 thương nhân các nước Trung Quốc, Ấn Độ, Ả-rập.
 - Đứng đầu nhà nước là Vua có quyền lực tói cao (vua thường được đồng nhất 
 Tổ với một vị thần). Dưới vua là 2 quan đại thần: một văn và một võ. Dưới đại 
 chức thần là các quan lại đứng đầu các cấp: châu, huyện, làng.
 xã hội - Xã hội Chăm-pa bao gồm các tầng lớp: tăng lữ, quý tộc, dân tự do và một bộ 
 phận nhỏ là nô lệ.
 - Sáng tạo ra chữ viết riêng (gọi là chữ Chăm cổ).
 - Tín ngưỡng, tôn giáo:
 + Thờ tín ngưỡng đa thần.
 Thành 
 + Du nhập các tôn giáo từ bên ngoài (Phật giáo, Hin-đu giáo...).
 tựu
 - Kiến trúc, điêu khắc: xây dựng nhiều đền, tháp thờ thần, Phật như: Thánh địa 
 văn 
 Mỹ Sơn; Phật viện Đồng Dương (Quảng Nam)...
 hóa
 - Lễ hội: nhiều lễ hội được tổ chức trong năm; các lễ hội thường mang ý nghĩa 
 cầu nguyện cho cuộc sống tốt đẹp, mùa màng bội thu, xã hội hòa bình và hưng 
 thịnh...
 Bước 4: 
 GV đánh giá kết quả hoạt động của HS. Chính xác 
 hóa các kiến thức.
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh 
hội ở hoạt động hình thành kiến thức. 
b. Tổ chức thực hiện:
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn 
đề mới trong học tập.
b. Tổ chức thực hiện: 
GV yêu cầu HS về nhà làm các bài tập SBT Lịch sử 6.
 - ------------------------------------------------------------