Giáo án Lịch sử 7 - Tiết 25-27, Bài 14: Công cuộc xây dựng đất nước thời Lý (1009-1225) - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 09/01/2024
Ngày dạy: + Tiết 25: 
 + Tiết 26: 
 + Tiết 27: 
 TIẾT 25, 26, 27
 Bài 14: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC THỜI LÝ (1009 - 1225)
I. MỤC TIÊU
1. Năng lực
- Năng lực tìm hiểu lịch sử thông qua sử dụng tư liệu viết, tranh ảnh, sơ đồ để trình bày 
được sự thành lập nhà Lý; mô tả được những nét chính về chính trị, kinh tế, xã hội thời Lý.
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử thông qua nhận diện được tư liệu để giới thiệu 
những thành tựu tiêu biểu về giáo dục, văn hoá thời Lý.
- Năng lực vận dụng kiến thức và kĩ năng thông qua khai thác tư liệu về Chiếu dời đô để 
đánh giá được sự kiện dời đô và đánh giá được công lao của Lý Công Uẩn đối với dân tộc.
- Năng lực tự chủ và tự học qua việc tự sưu tầm được tư liệu và vận dụng để giải quyết 
được nhiệm vụ học tập.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua hoạt động nhóm để tìm hiểu về công cuộc xây 
dựng đất nước thời Lý.
2. Phẩm chất
- Giáo dục truyền thống yêu nước, niềm tự hào về kinh thành Thăng Long, lòng biết ơn 
đối với những người có công với đất nước, tiêu biểu là Lý Công Uẩn.
- Bồi dưỡng ý thức trách nhiệm trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị của di sản văn 
hóa dân tộc từ thời Lý.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Giáo viên: 
+ Máy tính, Ti vi
+ Sơ đồ tổ chức chính quyền và sơ đồ các giai cấp, tầng lớp trong xã hội thời Lý. 
- HS: Xem trước nội dung bài ở nhà.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (5P)
a. Mục tiêu: Giúp khơi gợi tính tò mò của HS, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu 
bài mới. 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo 
yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức: Kinh thành Thăng Long
d. Tổ chức thực hiện Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập.
GV cho HS xem 1 đoạn video về Chiếu dời đô, Yêu cầu HS trả lời câu hỏi
? Xem video và cho biết địa danh nào đang được nhắc tới trong video?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập.
- HS trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội dung mới.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Sự thành lập nhà Lý (15p)
a. Mục tiêu: Mô tả được sự thành lập nhà Lý
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo 
yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức
d. Tổ chức thực hiện
 Hoạt động của thầy và trò Sản phẩm dự kiến
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập 1. Sự thành lập nhà Lý
GV đặt vấn đề - Cuối năm 1009, Lê Long 
? Đọc tư liệu và quan sát hình 14.1 hãy trình bày sự Đĩnh mất. Triều thần tôn Lý 
thành lập của nhà Lý? Công Uẩn lên ngôi vua.
Thảo luận cặp đôi - Năm 1010, Lý Công Uẩn dời 
? Tại sao Lý Công Uẩn quyết định dời đô Hoa Lư về đô từ Hoa Lư về Đại La, đổi 
Đại La và đổi tên là Thăng Long?Qua đó muốn nói ước tên là Thăng Long.
vọng gì của ông? - Năm 1054, nhà Lý đổi tên 
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập nước là Đại Việt
- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. 
- GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực 
khi thực hiện nhiệm vụ học tập.
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động 
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi
- HS khác nhận xét và bổ sung (nếu có)
GV cho HS xem 1 đoạn video, khắc sâu kiến thức cho 
HS
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nh.vụ học tập GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả 
thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa 
các kiến thức đã hình thành cho học sinh.
Hoạt động 2. Tình hình chính trị. (25p)
a. Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về tình hình chính trị của nhà Lý
b. Nội dung: Học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên sẽ trả lời câu hỏi theo yêu cầu của 
giáo viên
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức
d. Tổ chức thực hiện
 Hoạt động của thầy và trò Sản phẩm dự kiến
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập 2. Tình hình chính trị.
 ? Tên nước Đại Việt có ý nghĩa gì? a. Tổ chức chính quyền 
 GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi - Xây dựng hệ thống chính 
 Hoàn chỉnh sơ đồ bộ máy chính quyền thời Lý quyền từ trung ương đến địa 
 phương.
 ? Em có nhận xét gì về bộ máy chính quyền thời Lý? - Nhà Lý chia cả nước ra làm 
 ? Thời Ngô- Đinh và Tiền Lê, nước ta đã từng xây 24 lộ, phủ, ở miền núi gọi là 
 dựng được bộ luật nào chưa? châu. Dưới lộ (phủ, châu) là 
 ? Nhà Lý ban hành bộ luật Hình thư chứng tỏ điều hương, huyện. Đơn vị cấp cơ 
 gì? Luật pháp nhà Lý có điểm gì tiến bộ? sở là xã.
 ? Trình bày những nét chính về tổ chức quân đội thời b. Luật pháp 
 Lý? - Năm 1042, ban hành bộ luật 
 ? Quân đội nhà Lý giống và khác nhà Tiền Lê ở điểm Hình Thư, bộ luật thành văn 
 nào? đầu tiên của nước ta.
 ? Nhà Lý đã thực hiện chính sách đối nội và đối c. Quân đội
 ngoại như thế nào? - Quân đội chia làm 2 bộ 
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập phận: Cấm quân và quân địa 
 - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. phương. Thi hành chính sách 
 - GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi “ngụ binh ư nông”.
 thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập. d. Chính sách đối nội, đối 
 Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động ngoại
 - Các nhóm trình bày kết quả - Đối nội: Thi hành chính sách 
 Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học mềm dẻo, khôn khéo, kiên 
 tập quyết trấn áp những thế lực có 
 GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết mưu đồ tách khỏi Đại Việt
 quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính - Đối ngoại: Giữ mối quan hệ xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. hòa hiếu với nhà Tống, dẹp 
 tan các cuộc tấn công của 
 Chăm Pa.
 TIẾT 26
Hoạt động 1. Tình hình kinh tế
a. Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về tình hình kinh tế nhà Lý.
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo 
yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức
d. Tổ chức thực hiện
 Hoạt động của thầy và trò Sản phẩm dự kiến
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập 3. Tình hình kinh tế, xã hội
GV yêu cầu hs đọc sgk và trả lời câu hỏi a. Tình hình kinh tế
? Nhà Lý đã thực hiện chính sách gì để phát triển sản - Nông nghiệp: Nhà Lý thực hiện 
xuất nông nghiệp? nhiều biện pháp thúc đẩy sản 
? Trình bày những nét chính về thủ công nghiệp thời xuất nông nghiệp như cấm giết 
Lý? trâu bò, đắp đê khai khẩn đất 
? Trình bày những nét chính về thương nghiệp thời hoang...
Lý? mùa mang bội thu
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập - Thủ công nghiệp: Thời kỳ này 
- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. khá phát triển bao gồm hai bộ 
- GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi phận thủ công nghiệp nhà nước 
thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập. và thủ công nghiệp nhân dân.
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động - Thương nghiệp: Ở các địa 
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi phương hình thành các chợ và 
- HS khác nhận xét và bổ sung (nếu có) một số trung tâm trao đổi hàng 
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học hóa. Quan hệ buôn bán giữa đại 
tập Việt với Trung Quốc khá phát 
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết triển. Vân Đồn trở thành nơi 
quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính buôn bán sầm uất
xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh.
Hoạt động 2. Tình hình xã hội
a. Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về tình hình xã hội nhà Lý.
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo 
yêu cầu của GV. c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức
d. Tổ chức thực hiện
 Hoạt động của thầy và trò Sản phẩm dự kiến
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập 4. Tình hình xã hội
Đọc thông tin và quan sát sơ đồ 14.2, hãy mô tả về đời - Xã hội tiếp tục có sự phân 
sống xã hội thời Lý? hóa.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập + Tầng lớp quý tộc vua quan 
- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. có nhiều đặc quyền.
- GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực + Nông dân chiếm đa số trong 
khi thực hiện nhiệm vụ học tập. dân cư. Thợ thủ công và 
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động thương nhân khá đông đảo. 
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi Nô tì có địa vị thấp kém nhất 
- HS khác nhận xét và bổ sung (nếu có) phục vụ trong triều đình hoặc 
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học gia đình quan lại.
tập
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả 
thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa 
các kiến thức đã hình thành cho học sinh.
Gv bổ sung
Ngụ binh ư nông là “gửi binh ở nông”: Gửi quân vào nông nghiệp. Được xác định với 
các hoạt động thực hiện trong thời bình. Khi đó, binh lính không tham gia vào các hoạt 
động chiến tranh bảo vệ đất nước. Thay vào đó, cần cố gắng thực hiện các công việc 
phát triển đất nước. 
Mùa xuân năm 1038, vua Lý Thái Tông ra Bố Hải Khẩu (Thái Bình) cày tịch điền. Vua 
đích thân tế Thần Nông rồi tự cày những đường đầu tiên. Có người can rằng: “Đó là 
công việc của nông phu bê hạ việc gì làm thế”. Vua nói:“Trẫm không tự mình cày cấy 
thì lấy gì làm xôi cúng, lấy gì cho thiên hạ nói theo”.
GV cho HS xem một đoạn video về lễ cày tịch điền.
Chuông Quy Điền được đúc vào năm 1101 bằng 12 nghìn cân (7,3 tấn) đồng. Chuông 
đúc xong, được treo ở chùa Diên Hựu (chùa Một cột) nhưng lớn quá nên đánh không 
kêu. Vua cho người vần chuông ra khu ruộng sau chùa. Do thấp trũng, có nhiều rùa nên 
từ đó gọi là chuông Quy Điền.
* Rút kinh nghiệm: 
 . 
 .
 TIẾT 27 Hoạt động 1. Thành tựu văn hóa, giáo dục (30p)
a. Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về tình hình văn hóa, giáo dục của nhà Lý.
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo 
yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức
d. Tổ chức thực hiện
 Hoạt động của thầy và trò Sản phẩm dự kiến
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập 5. Thành tựu giáo dục và văn 
 GV chia HS thành 4 nhóm thảo luận hóa
 + Nhóm 1: Trình bày về tình hình phát triển giáo dục a. Giáo dục
 thời Lý - Nhà Lý chú trọng đến việc 
 + Nhóm 2: Trình bày về tình hình phát triển của các học tập và thi cử để tuyển chọn 
 tôn giáo thời Lý người tài.
 + Nhóm 3: Liệt kê những thành tựu về văn học, kiến - Năm 1070 cho xây dựng Văn 
 trúc thời Lý Miếu thờ Khổng Tử 
 Cả lớp thảo luận nhóm cặp đôi trong vòng 2 phút. - Năm 1076 cho xây dựng 
 ? So sánh giáo dục thời Lý với thời Đinh –Tiền Lê? Quốc Tử Giám 
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập b. Tôn giáo
 - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. - Đạo Phật thịnh hành và được 
 - GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực các vua Lý tôn sùng, truyền bá 
 khi thực hiện nhiệm vụ học tập. rộng rãi.
 GV gợi ý cho HS thảo luận bằng một số câu hỏi gợi - Nhiều nhà sư được coi trọng 
 mở và có vai trò lớn như: Vạn 
 ? Trình bày vài nét về tình hình giáo dục thời Lý? Hạnh .
 ? Phật giáo phát triển như thế nào? Kể tên những nhà - Nho giáo bắt đầu được mở 
 sư được triều đình trọng dụng? rộng
 ? Em hãy nêu những thành tựu về văn học? - Đạo giáo cũng khá thịnh 
 ? Thời Lý có những công trình kiến trúc nổi tiếng nào? hành, kết hợp với các tín 
 ? Em có nhận xét gì về nghệ thuật chạm khắc thời Lý? ngưỡng dân gian
 Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động c. Văn học, nghệ thuật
 - HS lần lượt trả lời các câu hỏi - Văn học chữ Hán bước đầu 
 - HS khác nhận xét và bổ sung (nếu có) phát triển, với 1 số tác phẩm 
 Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tiêu biểu như Chiếu dời đô, 
 tập Nam quốc sơn hà
 GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả - Hát chèo, múa rối nước phát 
 thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác triển, các trò chơi dân gian rất 
 hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. được ưa chuộng. - Một số công trình kiến trúc 
 tương đối lớn và độc đáo như: 
 Chùa Một Cột, Cấm thành...
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (10P)
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh 
hội ở hoạt động hình thành kiến thức 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo 
yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức
d.Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV giao nhiêm vụ cho HS
GV đưa ra các câu hỏi trắc nghiệm ôn tập kiến thức vừa học cho HS 
Câu 1: Hãy điền vào chỗ trống câu sau đây: “Phong cách nghệ thuật đa dạng, độc 
đáo và linh hoạt của nhân dân ta thời Lý đã đánh dấu sự ra đời của một nền văn hóa 
riêng biệt của dân tộc ”
A. Văn hóa Hoa Lư B. Văn hóa Đại Nam
C. Văn hóa Đại La D. Văn hóa Thăng Long
Câu 2: Một trong những đặc điểm của khoa cử thời Lý là: 
A. Mỗi năm đều có khoa thi
B. Chương trình thi sử dễ dàng
C. Chế độ thi cử chưa có nền nếp, quy cũ, khi nào triều đình cần mới mở khoa thi
D. 5 năm một lần triều đình tổ chức khoa thi
Câu 3: Các vua nhà Lý sùng bái tôn giáo nào nhất?
A. Đạo Phật B. Thiên chúa C. Hòa Hảo D. Cao đài
Câu 4: Biểu hiện chứng tỏ Phật giáo ngày càng phát triển ở thời Lý là:
A. Các nhà sư được bổ nhiệm những chức vụ quan trọng trong bộ máy nhà nước.
B. Các nhà sư được tham dự các buổi thiết triều.
C. Các nhà sư được nhiều bổng lộc.
D. Các nhà sư được phụ trách công việc ngoại giao.
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS xác định yêu cầu của GV
- GV hướng dẫn cho HS trả lời câu hỏi
B3: Báo cáo kết quả hoạt động
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi.
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần).
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS.
Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức. Dự kiến sản phẩm 
Câu hỏi 1 2 3 4
Đáp án D C A B
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG (5P)
a. Mục tiêu: Giúp học sinh nắm lại các kiến thức vừa tìm hiểu để vận dụng
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK và vận dụng kiến thức đã học để trả 
lời câu hỏi.
c. Sản phẩm: Bài làm của HS
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV giao nhiêm vụ 1 cho HS
Bài tập: Tìm hiểu thêm tư liệu sách báo và internet hãy viết bài giới thiệu (khoảng 7 -10 
câu) về một thành tựu văn hóa Đại Việt thời Lý còn được bảo tồn và phát huy giá trị đến 
ngày nay.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ:
Bước 3: HS trình bày
Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
- Học bài, hoàn thành các bài tập và câu hỏi trong sách giáo khoa
* Rút kinh nghiệm
 .