Giáo án Lịch sử 9 - Tiết 17: Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 và sự thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn : 19/01/2024
Ngày giảng: 22/01/2024
 TIẾT 17. TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM NĂM 1945 
 VÀ SỰ THÀNH LẬP NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HOÀ
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
 Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần: 
 1. Kiến thức
- Hiểu được hoàn cảnh lịch sử thế giới và trong nước thuận lợi đã dẫn đến thời cơ chín 
muồi-thời cơ "ngàn năm có một" cho CM Việt Nam. Đảng ta đứng đầu là Hồ Chí 
Minh đã quyết định phát động Tổng KN trong toàn quốc.
- Nắm được những nét chính diễn biến cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong 
cả nước.
- Ý nghĩa lịch sử của CM tháng Tám năm 1945
- Trọng tâm: Chủ trương KN giành chính quyền của Đảng và diễn biến Tổng KN
 2. Thái độ
- Giáo dục HS lòng kính yêu Đảng, lãnh tụ Hồ Chí Minh và niềm tin vào sự thắng lợi 
của cách mạng và niềm tự hào dân tộc.
 3. Kĩ năng
- Rèn luyện HS các kĩ năng: Sử dụng tranh ảnh, tường thuật diễn biến của CM tháng 
Tám trên lược đồ, tập dượt phân tích, đánh giá sự kiện lịch sử.
II. CHUẨN BỊ
GV: TV, máy tính
HS: Xem trước bài ở nhà
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
 1. Ổn định lớp Cả tiết học
 2. Kiểm tra bài cũ (5’)
 3. Bài mới
a. Giới thiệu bài mới(1’)
b. Dạy và học bài mới
 Hoạt động của thày-trò Nội dung kiến thức cần đạt
 Hoạt động 1: Cả lớp/ cá nhân (13’) I. Lệnh Tổng khởi nghĩa 
 GV: Đảng ta ban bố lệnh Tổng KN trong Hoàn được ban bố
 cảnh nào ? 1. Hoàn cảnh lịch sử
 HS: CTTG II đã bước vào giai đoạn cuối chủ - Thế giới: phát xít Đức, Nhật 
 nghĩa phát xít Đức (5-1945), Nhật (8-1945) đầu đầu hàng Đồng minh không 
 hàng Đồng minh không điều kiện. điều kiện.
 Sau đó GV tổ chức cho HS trả lời câu hỏi: "Trước - Trong nước: Quân Nhật 
 tình hình thuận lợi đó Đảng ta có chủ trương gì?" hoang mang, dao động cực độ. 
 HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi Đảng và nhân dân ta chuẩn bị GV nhận xét, bổ sung và hoàn thiện nội dung trả chu đáo sẵn sàng nổi dậy- thời 
lời. Đồng thời GV nhấn mạnh: Thời cơ cách mạng cơ cách mạng đã chín muồi.
đã chín muồi, thời cơ cách mạng tháng Tám là thời 
cơ" ngàn năm có một"vì: phát xít Nhật kẻ thù của 2. Lệnh tổng k/n được ban bố
nhân dân ta bị ngã gục, quân Anh, Tưởng chưa kịp - Đảng họp Hội nghị toàn quốc 
vào nước ta, Đảng phải lãnh đạo nhân dân giành (14-15/8/1945) quyết định 
chính quyền trước khi quân Anh Tưởng kéo vào + phát động Tổng khởi nghĩa 
đứng ở tư thế người chủ đón quân Đồng minh, nếu trong cả nước
để quân Anh, Tưởng vào thì thời cơ không còn + Thành lập UB KN toàn quốc
nữa. + Ra quân lệnh số 1 kêu gọi 
Tiếp đó, GV giới thiệu cho HS biết: Tiếp theo, Đại toàn quốc nổi dậy 
hội quốc dân được triệu tập tại Tân Trào (16-8) 
gồm Đại biểu ba xứ thuộc đủ các giới, các đoàn 
thể, các dân tộc tiêu biểu cho ý chí và nguyện 
vọng của toàn dân. Lần đầu tiên lãnh tụ Hồ Chí 
Minh ra mắt trước đại biểu quốc dân. Đến đây GV 
có thể giới thiệu bức tranh: Đình làng Hồng Thái 
và cây đa Tân Trào nơi diễn ra Đại hội. - Đại hội quốc dân Tân Trào 
GV nêu câu hỏi: "Đại hội quốc dân đã quyết định họp ngày 16- 17/8/1945
những vấn đề gì?" + Nhất trí tán thành quyết định 
HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi, GV gọi HS khác khởi nghĩa của Đảng. 
nhận xét, bổ sung. Cuối cùng GV kết luận. + Thành lập Uỷ ban giải 
GV : Em có suy nghĩ gì về chủ trương của Đảng ? phóng dân tộc, quyết định đặt 
HS : Những chủ trương hết sức kịp thời, thể hiện tên nước, quốc kì, quốc ca.
sự lãnh đạo tài tình của Đảng và hồ chủ tịch, qđ + Thông qua 10 chính sách 
thắng lợi của CM của MTVM
GV : Chiều 16/8/1945 một đội quân giải phóng do 
Võ Nguyên Giáp chỉ huy tiến về gp thị xã Thái 
Nguyên, mở đầu cho cuộc KN VT giành chính 
quyền trong cả nước
Hoạt động 2: Cá nhân/nhóm (13’)
Trước hết, GV giới thiệu không khí cách mạng sôi II. Diễn biến
sục trong cả nước, điều đó khẳng định nhân dân ta ( Phụ lục)
đã chuẩn bị chu đáo và sẵng sàng nổi dậy giành 
chính quyền khi thời cơ đến. Tiếp đó, GV cho HS 
HĐ nhóm tìm hiểu diễn biến Tổng KN theo mẫu
 Thời gian Diễn biến chính
HS HĐ nhóm tìm hiểu DB sau đó trình bày kết 
quả GV bổ sung chốt KT và yêu cầu HS chỉ DB trên 
 lược đồ.
 Cuối cùng GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi:" Hãy 
 cho biết ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa giành chính 
 quyền ở Hà Nội ?"...
 GV liên hệ KN giành chính quyền ở Bắc Giang và 
 tại Việt Ngọc
 GV kết hợp đọc nội dung bản tuyên ngôn độc lập 
 với giới thiệu chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh .
 Tiếp đó, GV hướng dẫn HS rút ra nhận xét về lực 
 lượng tham gia, hình thái giành chính quyền. Sau 
 khi HS trả lời GV nhận xét bổ sung và kết luận: 
 Lực lượng tham gia khởi nghĩa là đông đảo quần 
 chúng nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng với 
 hình thái đấu tranh chính trị thị uy của quần chúng, 
 có lực lượng vũ trang hỗ trợ giành chính quyền 
 trong cả nước có 15 ngày với những thắng lợi 
 quyết định ở Hà Nội, Huế và Sài Gòn.
 Hoạt động 3: Cá nhân/nhóm (7’) III. Ý nghĩa lịch sử của CM 
 GV yêu cầu HS trình bày ý nghĩa lịch sử của CM tháng Tám
 tháng Tám
 HS trình bày
 GV bổ sung và chốt kiến thức
 4. Củng cố (5’)
- Thời cơ và những quyết định của Đảng ta trong việc khởi nghĩa giành chính quyền.
- Diễn biết, kết quả,
- HS làm BT trắc nghiệm 
 5. Hướng dẫn về nhà (1’)
- Học bài, trả lời câu hỏi trong SGK
- Đọc và chuẩn bị trước bài mới.
* Phụ lục
 Thời gian Diễn biến chính
 Từ 14 đến Bốn tỉnh giành chính quyền sớm nhất là: Bắc Giang, Hải Dương, 
 18/8 Hà Tĩnh và Quảng Nam.
 19 - 8 - 1945 Hà Nội giành chính quyền
 23 - 8 -1945 Khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở Huế
 25 - 8 - 1945 Khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở Sài Gòn
 28 - 8 - 1945 Cả nước giành chính quyền.
 2 - 9 - 1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước 
 Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. * Rút kinh nghiệm
 ........... .
 **********************************
Ngày soạn: 20/01/2024
Ngày giảng: 3/01/2024
 CHỦ ĐỀ IV: VIỆT NAM TỪ SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
 ĐẾN TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN
 TIẾT 18 - BÀI 24: CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG
 CHÍNH QUYỀN DÂN CHỦ NHÂN DÂN (1945- 1946)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
 Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần:
 1. Kiến thức
- Nắm được những thuận lợi và của khăn của nước ta trong những năm đầu của nước 
Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.
- Hiểu được những chủ trương biện pháp của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc 
củng cố chính quyền cách mạng.
- Sách lược đấu tranh chống ngoại xâm, nội phản bảo vệ chính quyền CM của Đảng 
và nhân dân ta
- Trọng tâm: Biện pháp của Đảng đối phó với quân Tưởng và quân Pháp 
 2. Thái độ
- GD cho HS lòng yêu nước, tinh thần CM, niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, niềm 
tự hào DT 
 3. Kĩ năng
- Rèn cho HS kĩ năng phân tích, nhận định, đánh giá tình hình đất nước sau CM tháng 
Tám và nhiệm vụ cấp bách trước mắt trong năm đầu của nước Việt Nam Dân chủ 
Cộng hoà.
II. CHUẨN BỊ
- GV - Sử dụng tranh ảnh trong SGK.
 - Tranh bầu cử quốc hội ngày 6/1/1946
- HS: Đọc trước bài ở nhà
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC
 1. Ổn định lớp Cả tiết học
 2. Kiểm tra bài cũ (5’)
 3. Bài mới
a.Giới thiệu bài mới(1’) b.Dạy và học bài mới
 Hoạt động của thày trò Nội dung kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Nhóm/ cá nhân (10p) I. Tình hình nước ta sau Cách 
Trước hết, GV gợi lại cho HS nhớ lại những kiến mạng tháng Tám
thức về lịch sử thế giới có liên quan đến bài học, 
đó là: Theo những thoả thuận trong khuôn khổ - Chính trị - quân sự:
của Hội nghị I-an-ta quân Anh và Tưởng sẽ vào + Vĩ tuyến 16 trở ra Bắc : 20 vạn 
giải giáp khí giới quân Nhật ở Việt Nam. quân Trung Hoa dân quốc
HĐ nhóm: GV nêu câu hỏi: Khi quân đồng minh + Vĩ tuyến 16 trở vào Nam : 
kéo vào nước ta đã gây cho ta những khó khăn quân Anh dọn đường cho Pháp 
gì? quay trở lại xâm lược.
HS thảo luận và trình bày kết quả + 6 vạn quân Nhật đang chờ giải 
GV kết luận. giáp
Cuối cùng GV chốt vấn đề: Những khó khăn về + Bọn phản động trong và ngoài 
mọi mặt của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà nước chống phá
vừa ra đời đã lâm vào tình thế cực kì khó khăn + Chính quyền mới thành lập 
như "ngàn cân treo sợi tóc" còn non yếu
GV nêu câu hỏi: Bên cạnh những khó khăn ở - Kinh tế: Sản xuất đình đốn, 
trên, sau cách mạng tháng Tám chúng ta có nạn đói mới đe doạ đời sống 
những thuận lợi gì ? nhân dân.
Trước khi HS trả lời GV có thể gợi ý:
Ta đã có chính quyền chưa? Khi có chính quyền - Tài chính: ngân quỹ trống rỗng, 
có thuận lợi gì? giá cả tăng vọt, chưa kiểm soát 
Nhân dân khấn khởi và tin tưởng vào sự lãnh được ngân hàng Đông Dương.
đạo của Đảng, Hồ Chí Minh. - Văn hoá giáo dục: 90% dân số 
Thế giới: Phong trào đấu tranh giải phóng dân mù chữ, các tệ nạn xã hội lan 
tộc lên cao... tràn
HS dựa vào vốn kiến thức của mình đã học về 
những thành quả của cách mạng tháng Tám 1945 Tình thế "ngàn cân treo sợi 
để trả lời câu hỏi nêu trên. Có thể gọi một hai HS tóc"
khác nhận xét, bổ sung. Cuối cùng GV kết luận 
về những thuận lợi mà sau thắng lợi của cách 
mạng tháng Tám.
Hoạt động 2: Cá nhân/ cả lớp (7’) II. Củng cố chính quyền cách 
Trước hết, GV giới thiệu cho HS biết: Một Nhà mạng và bảo vệ độc lâp dân tộc
nước vững mạnh phải được xây dựng toàn diện, 1. Củng cố chính quyền cách 
trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, mạng
quân sự... nhưng trước hết và quan trọng nhất là 
xây dựng chính quyền vững mạnh.
Sau đó, GV đặt câu hỏi: Để xây dựng chính 
quyền nhà nước thì việc làm đầu tiên mà nhân 
dân ta phải làm sau cách mạng tháng Tám là gì? HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi. GV nhận xét, 
bổ sung và kết luận. Đồng thời nói rõ: Trong 
cuộc bầu cử đầu tiên này dã có hơn 90% cử tri cả 
nước đã đi bầu cử, nhiều nơi nhất là ở Nam Bộ 
nhân dân ta đã phải đổ bằng máu.
GV giới thiệu hình 41 trong SGK " cử tri Sài - Ngày 6-1-1946 nhân dân cả 
Gòn bỏ phiếu bầu Quốc hội khoá I" nước đi bầu cử Quốc hội với hơn 
Tiếp theo GV giới thiệu cho HS biết sau khi bầu 90% cử tri tham gia.
cử thắng lơi Ngày 2-3-1946 Quốc Hội đã họp 
phiên đầu tiên tại Hà Nội. Đến đây GV nêu câu 
hỏi: Hãy cho biết nội dung của phiên họp đầu 
tiên đó?
HS dựa vào nội dung SGK trả lời.
GV ttổ chức cho HS tìm hiểu sau cuộc bầu cử 
Quốc họi các đia phương ở Bắc Bộ và Trung Bộ 
đã tiến hành bầu cử vào Hội đồng nhân dân các 
cấp theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu và 
thành lập chính quyền các cấp.
Cuối cùng GV giới thiệu sự kiện ngày 29-5-1946 
Hội liên hiệp quốc dân Việt Nam được thành lập 
với mục tiêu là tăng cường và mở rộng khối đoàn 
kết toàn dân.
Hoạt động 3: Nhóm/Cả lớp/ cá nhân (18’) 2. Chủ trương đối phó với Pháp 
GV cho HS hoạt động nhóm, tìm hiểu chủ trương và Trung Hoa Dân Quốc
đối phó với Pháp và THDQ của ta trước ngày a. Trước ngày 6/3/1946 
6/3/1946
HS HĐ nhóm sau đó trình bày kết quả * Đối phó với Pháp:
GV bổ sung,chốt kiến thức - Đêm ngày 22 rạng sáng ngày 
GV có thể kể câu truyện về liệt sĩ Lê Văn Tám 23-9-1945 Pháp gây ra cuộc 
chiến đấu dũng cảm như thế nào khi P chiếm Sài chiến tranh trở lại xâm lược nước 
Gòn. ta.
GV có thể hỏi thêm về âm mưu của Tưởng - Biện pháp: đánh trả thực dân 
 ? Quân Tưởng kéo vào nước ta chúng có âm Pháp bằng mọi hình thức và mọi 
mưu gì ? thứ vũ khí 
HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi. GV nhận xét bổ * Đối phó với THDQ:
sung và chốt ý. GV nêu cho HS thấy rõ: Tưởng - Âm mưu của Tưởng: tiêu diệt 
sử dụng bọn tay sai chống phá ta từ bên trong: ĐCS, lật đổ chính quyền CM, 
đòi ta cải tổ chính phủ, cho chúng một số ghế thành lập chính quyền phản CM
trong Quốc hội không qua bầu cử, đòi gạt đảng - Chủ trương của ta: 
viên cộng sản ra khỏi chính phủ... + Hoà hoãn, tránh xung đột, giao 
GV: Nhận xét về chủ trương của Đảng ta đối với thiệp thân thiện, nhân nhượng 
Tưởng và tay sai? một số quyền lợi về kinh tế, HS: Những nhân nhượng này là rất lớn nhưng chính trị: nhường 70 ghế trong 
chỉ là tạm thời, trong giới hạn cho phép. Đây là Quốc hội, 4 ghế Bộ trưởng, cung 
những chủ trương cần thiết, đúng đắn, mềm dẻo cấp lương thực, nhận tiêu tiền 
về sách lược, cứng rắn về nguyên tắc chiến lược. quan kim...
Nhờ đó ta tập trung cho chống Pháp ở Nam Bộ, + Đối bọn tay sai: kiên quyết 
giải quyết được những khó khăn cấp bách về trấn áp.
kinh tế, XH mà vẫn giữ được chính quyền CM
 GV: Hoàn cảnh lịch sử nào khiến Đảng ta kí b. Sau ngày 6/3/1946 
hiệp định sơ bộ 6/3/1946?
HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi. - Hoàn cảnh: Tưởng và Pháp kí 
Sau khi HS trả lời GV nói rõ: Theo hiệp ước này Hiệp ước Hoa-Pháp (28-2-1946) 
Pháp nhường cho Tưởng một số quyền lợi về chúng bắt tay chống phá cách 
kinh tế trên đất Trung Quốc và được vận chuyển mạng nước ta.
hàng hóa qua cảng Hải Phòng vào Hoa Nam 
không phải đóng thuế. Ngược lại, Pháp đưa quân 
ra miền Bắc thay thế quân Tưởng làm nhiệm vụ 
giải giáp khí giới quân Nhật. Điều này vi phạm 
trắng trợn chủ quyền của dân tộc ta, coi Việt - Chủ trương của ta:
Nam là món hàng để trao đổi. +Ta hoà hoãn với Pháp: kí Hiệp 
Trước hết GV nêu câu hỏi: Trước tình hình đó, định Sơ bộ (6-3-1946) 
Đảng ta có chủ trương, sách lược gì để đối phó? + Ngày 14-9-1946: kí với Pháp 
Sau khi HS trả lời GV chốt ý. bản Tạm ước Việt -Pháp. 
GV : nội dung của bản Hiệp định Sơ bộ (6-3-
1946) ? - Ý nghĩa: Loại được một kẻ thù, 
HS trả lời phần chữ nhỏ sgk đẩy nhanh 20 vạn quan THDQ 
 GV : Hãy cho biết tình hình nước ta sau khi về nước, có thêm thời gian hoà 
Hiệp định Sơ bộ được kí kết? hoãn để chuẩn bị cuộc kháng 
HS dựa trả lời câu hỏi chiến lâu dài.
 GV kết luận và làm rõ thêm: Sau hiệp định Sơ 
bộ thực dân Pháp vẫn tiếp tục gây xung đột vũ 
trang ở Nam Bộ, chúng còn thành lập chính phủ 
Nam kì tự trị, phá hoại cuộc đàn phán tại Đà Lạt, 
Phông-te-nô-blô, quan hệ Việt Pháp cực kì căng 
thẳng và nguy cơ chiến tranh đến gần.
Cuối cùng GV nêu câu hỏi: ý nghĩa của việc ta kí 
các Hiệp ước với thực dân Pháp?
HS dựa vào vốn hiểu biết của mình để trả lời câu 
hỏi. Có thể gọi HS khác nhận xét bổ sung. Cuối 
cùng GV kết luận .
 4. Củng cố: (4’)
Câu hỏi: Trước và sau hiệp định sơ bộ ( 6/3/1946), chủ trương và biện pháp của Đảng, 
Chính phủ ta đối phó với Pháp và Tưởng có gì khác nhau? HS trả lời được các ý:
- Trước 6/3/1946: ta chủ trương hoà hoãn với Tưởng để chống Pháp ở Nam Bộ vì 
cùng 1 lúc không thể chống được 2 kẻ thù
- Sau 6/3/1946: Ta chủ trương hoà với Pháp để đẩy nhanh 20 vạn quân Tưởng về 
nước, tranh thủ t/g hoà hoãn để xd và củng cố lực lượng, chuẩn bị KC chống Pháp lâu 
dài
 5. Hướng dẫn về nhà (1’)
- Học bài kết hợp với sgk
- Làm bài tập trong SGK
- Đọc trước bài 25
* Rút kinh nghiệm
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................