Bài giảng Sinh học Lớp 11 - Bài 20: Cân bằng nội môi (Chuẩn kĩ năng)

Nguyên nhân của bệnh cao huyết áp ?

1. Do xơ vữa động mạch.

2. Ăn mặn nồng độ NaCl trong máu quá cao.

Hoạt động của cơ thể không chỉ phụ thuộc môi trường ngoài mà còn phụ thuộc môi trường trong.

Môi trường trong cơ thể ổn định thì trao đổi chất mới diễn ra bình thường.

Để trao đổi chất ổn định thì cơ thể phải có cơ chế cân bằng nội môi.

Lưu ý: Cơ chế cân bằng nội môi chỉ có hiệu lực trong một phạm vi nhất định

Khi các điều kiện môi trường bị biến đổi vượt quá khả năng tự điều hòa của cơ thể thì sẽ phát sinh các trục trặc, rối loạn → bệnh tật, tử vong.

 

ppt21 trang | Chia sẻ: tranluankk2 | Ngày: 26/03/2022 | Lượt xem: 36 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Bài giảng Sinh học Lớp 11 - Bài 20: Cân bằng nội môi (Chuẩn kĩ năng), để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút TẢI VỀ ở trên
Theo em thận có vai trò ntn 
 trong cân bằng áp suất thẩm thấu ? 
Thận ở người 
Gan vịt 
Gan người 
Gan có vai trò gì trong việc cân bằng áp suất thẩm thấu trong máu ? 
CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH 
Môn Sinh học 
 Lớp 11 
GV : Vò §× nh HËu 
Da lat SHK25 
KiÓm tra Bµi cò 
C©u 1:Nªu cÊu t¹o chung cña hÖ tuÇn hoµn ? 
§¸p ¸n 
	 HÖ tuÇn hoµn gåm : 	 
	 - DÞch tuÇn hoµn 
	- Tim 
	- HÖ thèng m¹ch m¸u 
C©u 2: T¹i sao tim t¸ch khái c¬ thÓ vÉn co bãp nhÞp nhµng ? 
Nót xoang nhÜ 
Nót nhÜ thÊt 
Bã His 
M¹ng Pu«ckin 
Do hệ dẫn truyền tim 
Câu 3: Trình bày khái niệm huyết áp , huyết áp cao ? 
- Huyết áp là áp lực của máu lên thành mạch . 
 Người bình thường : Huyết áp tối đa : 110 - 120 mmHg 
	 Huyết áp tối thiểu:70 - 80 mmHg 
- Huyết áp cao là trường hợp chỉ số huyết áp cao hơn bình thường , cao hơn 140 mmHg. 
Nguyên nhân của bệnh cao huyết áp ? 
1. Do xơ vữa động mạch . 
2. Ăn mặn nồng độ NaCl trong máu quá cao . 
 Môi trường trong cơ thể ổn định thì trao đổi chất mới diễn ra bình thường . 
 Để trao đổi chất ổn định thì cơ thể phải có cơ chế cân bằng nội môi . 
 Hoạt động của cơ thể không chỉ phụ thuộc môi trường ngoài mà còn phụ thuộc môi trường trong . 
20 
CÂN BẰNG 
NỘI MÔI 
§Ó hiÓu vÒ Nội môi , cân bằng nội môi . mất cân bằng nội môi vµ ý nghÜa c©n b»ng néi m«i ? C¸c em Đọc mục I, trang 86/SGK hoµn thµnh phiÕu häc tËp sau : 
Quan s¸t h×nh 
 bªn nªu m«i 
tr­êng sèng 
cña c¸? 
M«i tr­êng sèng cña c¸ lµ n­íc 
CÂN BẰNG NỘI MÔI 
I.Khái niệm và ý nghĩa của cân bằng nội môi 
Néi m«i 
C©n b»ng néi m«i 
MÊt c©n b»ng néi m«i 
Kh¸i niÖm 
V Ý dô 
ý nghÜa 
PhiÕu häc tËp 
 Là môi trường trong cơ thể , bao gồm m¸u , b¹ch huyÕt vµ n­íc m« - là môi trường mà tế bào trao đổi chất . 
 Lµ sù duy tr × sù æn ® Þnh cña m«i tr­êng trong c¬ thÓ . 
 Khi c¸c ® iÒu kiÖn lÝ ho¸ cña m«i tr­êng trong biÕn ® éng vµ kh«ng duy tr × ®­ îc sù æn ® Þnh b×nh th­êng 
 M¸u , b¹ch huyÕt , n­íc m«. 
 VÒ nång ®é 
gluc«z ¬ trong 
m¸u ë ng­êi lµ 0,1% 
NÕu nång ®é gluc«z ¬ trong m¸u cao h¬n møc 0,1% bÞ bÖnh tiÓu ®­ êng 
Tạo ra điều kiện ổn định và phù hợp cho các họat động của cơ thể 
§¸p ¸n phiÕu häc tËp 
Kích thích 
Bộ phận tiếp nhận kích thích 
Trung ương th ầ n kinh . tuy ế n n ộ i ti ế t 
Th ậ n , gan , tim , ph ổ i  
Giúp c ơ thể liên t ụ c điều chỉnh cân b ằ ng 
Liên hệ ngược 
Bộ phận điều khiển 
Bộ phận thực hiện 
Các th ụ th ể , cơ quan th ụ c ả m 
II. Sơ đồ khái quát cơ chế duy trì cân bằng nội môi 
I.Khái niệm và ý nghĩa của cân bằng nội môi 
CÂN BẰNG NỘI MÔI 
Quan s¸t h×nh 20.1 SGK cho biÕt cã những thành phần nào tham gia cơ chế duy tr × cân bằng nội môi ? 
Nêu các thành phần tham gia tiếp nhận kích thích , điều khiển 
 và thực hiện trả lời kích thích ? 
Khi nào xảy ra liên hệ ngược ? Ý nghĩa của liên hệ ngược ? 
Nếu thiếu một trong các bộ phận trên sẽ g©y ra hiÖn t­îng g×? 
Nếu thiếu một trong các bộ phận trên sẽ gây mất cân bằng nội môi . 
Nhiệt độ môi trường thấp 
Bộ phận tiếp nhận KT 
Bộ phận điều khiển 
Bộ phận thực hiện 
Trả lời 
Khi trời lạnh 
Thụ quan nhiệt ở da 
Trung khu chống lạnh ở vùng dưới đồi 
- tăng chuyển hóa sinh nhiệt 
Dựng lông 
- mạch máu co 
Thân nhiệt của thú bình thường (36 o – 38 o ) 
CÂN BẰNG NỘI MÔI 
- Điều gì xẩy ra khi trời lạnh? 
Lưu ý : Cơ chế cân bằng nội môi chỉ có hiệu lực trong một phạm vi nhất định 
Khi các điều kiện môi trường bị biến đổi vượt quá khả năng tự điều hòa của cơ thể thì sẽ phát sinh các trục trặc , rối loạn → bệnh tật , tử vong . 
CÂN BẰNG NỘI MÔI 
Một số hình ảnh mất cân bằng nội môi 
Huyết áp tăng cao 
Huyết áp bình thường 
Bài tập : Điền các bộ phận thích hợp vào các ô hình chữ nhật trên sơ đồ cơ chế điều hoà huyết áp dưới đây . 
Th ụ th ể áp l ư c ở m ạ ch máu 
Tim và m ạ ch máu 
Trung khu đi ề u h o à tim m ạ ch ở hành não 
a. 
b . 
c. 
CÂN BẰNG NỘI MÔI 
III. Vai trò của thận và gan trong cân bằng áp suất thẩm thấu 
1.Vai trò của thận 
	- Có vai trò quan trọng trong duy trì ASTT 
	- Thận thải nước khi cơ thể thừa nước , tái hấp thu nước khi cơ thể thiếu nước ; tăng cường tái hấp thu Na + , khi nồng độ Na + trong máu giảm ; thải các chất H + , HCO 3 - , urê , axit uric... 
2. Vai trò của gan 
 - Có vai trò trong cân bằng ASTT 
	- Gan có chức năng chuyển hóa chất , điều hoà nồng độ các chất trong huyết tương ( điều hoà glucôzơ , prôtêin ) 
CÂN BẰNG NỘI MÔI 
2. Vai trò của gan : 
Điều hòa glucôzơ 
Glucôzơ tăng 
Tế bào tụy 
Gan chuyển glucôzơ thành glicogen dự trữ 
Nồng độ glucôzơ bình thường (0,1%) 
 tiết insulin 
Glucôzơ giảm dần xuống 
Gan điều hoà nồng độ glucôzơ trong máu như thế nào ? 
 tb tăng sử dụng 
CÂN BẰNG NỘI MÔI 
IV. Vai trò của hệ đệm trong cân bằng pH nội môi 
	 1. Hệ đệm 
 	 Có 3 hệ đệm : + Hệ đệm bicacbonat : H 2 CO 3 /NaHCO 3. 
	 + Hệ đệm phôtphat : NaH 2 PO 4 /NaHPO 4 . 
	 + Hệ đệm prôtêin ( Mạnh nhất ) 
	2. Vai trò của hệ đệm 
	 Hệ đệm duy trì pH ổn định do chúng có khả năng lấy đi H + hoặc OH - khi các iôn này xuất hiện trong máu . 
* Ngoài hệ đệm , phổi và thận cũng đóng vai trò quan trọng trong điều hoà cân bằng pH nội môi 
Có mấy hệ đệm trong máu ? 
Là những hệ đệm nào ? 
Hệ đệm có vai trò gì trong 
cân bằng nội môi ? 
Ngoài hệ đệm còn cơ quan nào có thể 
tham gia điều hoà pH nội môi ? 
CÂN BẰNG NỘI MÔI 
C ủng cố 
Câu 1:Thế nào là cân bằng nội môi ? 
Câu 2: Sự biến đổi nội môi có tác động ngược trở lại bộ phân tiếp nhận kích thích gọi là gì ? 
Câu 3:Những cơ quan nào cân bằng áp suất thẩm thấu ? 
Câu 4:Các hệ đệm làm gì để cân bằng nội môi ? 
- Là duy trì sự ổn định của môi trường trong 
- Liên hệ ngược 
- Thận , gan  
- Điều chỉnh độ pH 
BÀI TẬP VỀ NHÀ 
- Học bài và trả lời các câu hỏi trong SGK 
- Đọc bài thực hành để tiết sau thực hành 
tr©n träng c¶m ¬n c¸c thÇy , c« gi¸o 
cïng toµn thÓ c¸c em häc sinh 
PhiÕu häc tËp sè 2 
C¸c c¬ quan 
Chøc n¨ng 
V Ý dô 
Bộ phận tiếp nhận Kích thích 
Các thụ thể , cơ quan thụ cảm 
* Tiếp nhận kích thích từ môi trường 
Bộ phận 
 điều khiển 
* Trung ương thần kinh hoặc tuyến nội tiết 
* Điều khiển hoạt động của các cơ quan bằng các tín hiệu thần kinh hoặc hoocmôn 
Bộ phận thực hiện 
* Các cơ quan : thận , gan , tim , phổi , mạch máu ... 
* Dựa trên tín hiệu thần kinh hoặc hoomôn ( hoặc tín hiệu thần kinh và hoocmôn ) §Ó Tăng hay giảm hoạt động đưa môi trường trong trở về trạng thái cân bằng , ổn định . 

File đính kèm:

  • pptbai_giang_sinh_hoc_lop_11_bai_20_can_bang_noi_moi_chuan_ki_n.ppt