Bài giảng Tiếng Việt 5 - Bài viết 1: Viết đoạn văn giới thiệu 1 nhân vật văn học (Cấu tạo của đoạn văn)

 B À I V I Ế T 1
 VIẾT ĐOẠN VĂN GIỚI THIỆU 
 MỘT NHÂN VẬT VĂN HỌC
 (Cấu tạo của đoạn văn) Nắm được cấu tạo của bài văn 
tả người. Trò chơi Trò chơi
 Một học sinh lên miêu tả 
 ngoại hình của một bạn 
 trong lớp, bạn nào đoán 
 đúng tên của bạn được miêu 
 tả thì sẽ được quyền lên đố, 
 miêu tả ngoại hình của một 
 bạn khác trong lớp. Tìm hiểu cấu tạo của bài văn tả người.
 I. Nhận xét:
1. Bài văn dưới đây có mấy đoạn? Nêu tóm tắt nội dung 
từng đoạn. Hạng A Cháng
 Nhìn thân hình cân đối của Hạng A Cháng, tất cả 
 các cụ già trong làng đều tấm tắc:
 - A Cháng trông như một con ngựa tơ hai tuổi, chân 
 chạy qua chín núi mười khe không biết mệt, khoẻ quá! 
 Đẹp quá!
 A Cháng đẹp người thật. Mười tám tuổi, ngực nở 
 vòng cung, da đỏ như lim, bắp tay bắp chân rắn như 
 trắc, gụ. Vóc cao, vai rộng, người đứng thẳng như cái 
 cột đá trời trồng. Nhưng phải nhìn Hạng A Cháng cày mới thấy hết vẻ đẹp của anh.
 Anh đến chuồng trâu dắt con trâu béo nhất, khoẻ nhất. Người và trâu 
cùng ra ruộng. A Cháng đeo cày. Cái cày của người Mông to nặng, bắp 
cày bằng gỗ tốt màu đen, vòng như hình cái cung, ôm lấy bộ ngực nở. 
Trông anh hùng dũng như một chàng hiệp sĩ cổ đeo cung ra trận.
 Tới nương, A Cháng mắc cày xong, quát một tiếng “Mổng!” và bây giờ 
chỉ còn chăm chắm vào công việc... Hai tay A Cháng nắm đốc cày, mắt 
nhìn thế ruộng, nhìn đường cày, thân hình nhoài thành một đường cong 
mềm mại, khi qua trái, lúc tạt phải theo đường cày uốn vòng trên hình 
ruộng bậc thang như một mảnh trăng lưỡi liềm. Lại có lúc được sá cày 
thẳng, người anh như rạp hẳn xuống, đôi chân xoải dài hoặc băm những 
bước ngắn, gấp gấp...
 Sức lực tràn trề của A Cháng là niềm tự hào của dòng họ Hạng, một 
dòng họ
 Mông đang định cư ở chân núi Tơ Bo. Gỗ trắc Gỗ gụ
 Hai loại gỗ 
 quý Mổng (tiếng Mông): đi.
Chăm chắm: tập trung, chăm 
chú.
Đốc cày: phần đầu thân gỗ của 
cái cày (còn gọi là hò cày, xeo 
cày).
Sá cày: đường cày. Bài văn có 5 
 đoạn: 
Đoạn 1: Từ đầu đến đẹp quá!
 Đoạn 2: Từ A Cháng đẹp người thật đến trời trồng
Đoạn 3: Từ Nhưng phải nhìn Hạng A Cháng cày đến đeo cung ra trận
Đoạn 4: Từ Tới nương đến gấp gấp 
Đoạn 5: Phần còn lại. Bài văn có 5 
 đoạn: 
Đoạn 1: Từ đầu đến đẹp quá!
 Nội dung: Mở đầu bài văn; giới thiệu người sẽ 
 tả: Hạng A Cháng.
 Đoạn 2: Từ A Cháng đẹp người thật đến trời trồng
 Nội dung: Tả ngoại hình của A Cháng. Bài văn có 5 
 đoạn: 
 Đoạn 3: Từ Nhưng phải nhìn Hạng A Cháng cày đến đeo cung ra trận
 Nội dung: Tả hoạt động của A Cháng (đeo cày, 
 dắt trâu ra ruộng).
Đoạn 4: Từ Tới nương đến gấp gấp 
 Nội dung: Tiếp tục tả hoạt động của A 
 Cháng (cày ruộng).
Đoạn 5: Phần còn lại.
 Nội dung: Kết thúc bài văn, ca ngợi sức lực tràn 
 trề của A Cháng – niềm tự hào của dòng họ Hạng. 2. Xếp các đoạn văn trên vào mỗi phần phù hợp: 
mở bài, thân bài, kết bài.
 Mở bài Đoạn 1(Mở đầu bài văn; giới thiệu 
 người được tả). 2. Xếp các đoạn văn trên vào mỗi phần phù hợp: 
mở bài, thân bài, kết bài.
 Đoạn 2 (Tả ngoại hình).
Thân Đoạn 3 (Tả hoạt động).
bài
 Đoạn 4 (Tả hoạt động). 2. Xếp các đoạn văn trên vào mỗi phần phù hợp: 
mở bài, thân bài, kết bài.
 Đoạn 5(Kết thúc bài văn, nêu cảm nghĩ 
 Kết bài
 về người được tả). Cấu tạo của bài văn tả người.
 Mở Giới thiệu người được 
 bài tả.
 Thân Tả ngoại hình.
Tả người bài Tả hoạt động, tính 
 cách.
 Kết Nêu cảm nghĩ về người 
 bài được tả. III. Luyện 
tập:Bài văn sau đây có những điểm nào giống 
và khác bài văn Hạng A Cháng:
a. Về cấu tạo?
b. Về trình tự miêu tả? Chị Hà
 Chị Hà đến với chúng tôi vào một buổi chiều.
Tôi còn nhớ rõ chị Hà dáng người thon mảnh, nước da trắng, 
tóc mai dài vắt cong lên như một dấu hỏi lộn ngược, trên má 
có vài nốt tàn nhang. Chị đến trong đoàn thanh niên xung kích 
của huyện giúp xã chúng tôi chống úng cho đồng định cấy 
giống lúa mới. Tôi ở trong đám thiếu nhi ra đón. Chị âu yếm 
đặt tay lên vai tôi (hồi ấy, tôi bé loắt choắt, chưa cao ngổng 
như hai, ba năm nay). Trông chị thật tươi tắn. Chị cười nói 
nhiều, chắc tính chị vốn sôi nổi. Mỗi khi chị cười, mấy nốt tàn 
nhang lặn đi trên gò má đỏ ửng. Chị vừa chuyện trò với các 
bạn vừa giữ tôi ngồi bên. Không hiểu sao, tôi cứ chú ý tới cái 
vòng tóc mai uốn cong như dấu hỏi lộn ngược, cứ như thể 
trong đó có một điều bí ẩn kì lạ.
Hình ảnh tôi còn giữ được về chị là như thế. Điểm giống nhau: Về cấu tạo, bài văn có 3 phần:
 + Mở bài: Giới thiệu người được tả.
 + Thân bài: Tả ngoại hình và hoạt động của người được tả.
 + Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả. Điểm khác nhau:
 Bài văn Hạng A Cháng Bài văn Chị Hà
- Về cấu tạo: Thân bài gồm 3 - Về cấu tạo: Thân bài gồm 1 
đoạn văn. đoạn văn.
- Về trình tự miêu tả: Tả ngoại - Về trình tự miêu tả: Tả đan 
hình trước, tả hoạt động sau. xen ngoại hình và hoạt động. 
 Đan xen 1 câu giới thiệu thêm 
 về nhân vật khi tả ngoại hình 
 (Chị đến trong đoàn giống 
 lúa mới). Chúc các em học 
tốt