Biện pháp giúp học sinh làm tốt các bài toán: Tìm thành phần chưa biết trong phép tính

 1 
 PHÒNG GD&ĐT YÊN THẾ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 TRƯỜNG TH TIẾN THẮNG Độc lập - Tự do - Hạnh phúc 
 BÁO CÁO 
 Kết quả áp dụng của giải pháp đã được công nhận 
 - Tên giải pháp: “Biện pháp giúp học sinh làm tốt các bài toán: Tìm thành 
phần chưa biết trong phép tính”. 
 - Họ và tên tác giả: Nông Thị Hiếu. 
 - Đơn vị công tác, chức vụ của tác giả: Giáo viên Trường Tiểu học Tiến 
 Thắng. 
 1. Nêu lý do hay sự cần thiết của giải pháp 
 Môn Toán là một trong những môn học có vị trí quan trọng ở bậc Tiểu học. 
Nó là nền tảng cho sự phát triển cho quá trình học tập ở các cấp học tiếp theo. Nó 
có khả năng to lớn trong việc giúp học sinh phát triển các năng lực và phẩm chất, 
trí tuệ. Việc tìm kiếm các kiến thức mới, tìm lời giải hay cho một bài toán giúp 
rèn luyện cho học sinh phương pháp tư duy khoa học trong học tập, trong việc giải 
quyết các vấn đề. Học biết cách quan sát, phân tích, tổng hợp, so sánh, dự đoán, 
suy luận qua đó rèn luyện cho học sinh trí thông minh sáng tạo. Không những 
thế, môn Toán còn góp phần tích cực vào việc giáo dục cho các em những phẩm 
chất đáng quý trong học tập, lao động và cuộc sống như: tính kỷ luật, tính kiên trì, 
tính chính xác, biết cảm thụ cái đẹp trong những ứng dụng phong phú của toán 
học, tìm ra cái đẹp của những lời giải hay 
 Bản thân tôi là một giáo viên giảng dạy lớp 5 trong quá trình tiếp cận 
chương trình tôi đã cố gắng đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng chỉ đạo 
của các cấp nhưng trong quá trình giảng dạy tôi thấy bước đầu có nhiều thuận lợi 
nhưng bên cạnh đó cũng không ít khó khăn vướng mắc nhất định, đặc biệt khi dạy 
bài toán về: Tìm thành phần chưa biết cho học sinh tiểu học nói chung và học sinh 
lớp 5 nói riêng. Tôi đã lựa chọn các biện pháp tối ưu trong giảng dạy để tất cả các 
dạng bài toán về Tìm thành phần chưa biết trong chương trình toán lớp 5 học sinh 
đều làm được. Từ đó tôi mạnh dạn đưa ra một số Biện pháp giúp học sinh làm tốt 
các bài toán: “Tìm thành phần chưa biết trong phép tính” là một phần nhỏ nội 
dung, kiến thức toán lớp 5 nhưng nó có vai trò rất quan trọng nhằm nâng cao kết 
quả dạy học môn Toán lớp 5. Đây có thể coi là giai đoạn học tập cơ bản vì ở giai 
đoạn này học sinh được chuẩn bị kiến thức, kỹ năng cơ bản nhất, được chuẩn bị về 
phương pháp tự học toán dựa vào các hoạt động tích cực chủ động sáng tạo và góp 
phần không nhỏ vào việc học tốt môn toán sau này. 2 
 2. Nội dung, kết quả, hiệu quả áp dụng của giải pháp 
 2. 1. Tóm tắt nội dung chính của giải pháp 
 Trong năm học 2019-2020, tôi đã áp dụng biện pháp giúp học sinh làm tốt 
các bài toán: “Tìm thành phần chưa biết trong phép tính” vào giảng dạy môn 
Toán học sinh lớp 5C trường Tiểu học Tiến Thắng. 
 Trong năm học 2019-2020, tôi được phân công dạy lớp 5C trường Tiểu học 
Tiến Thắng. Khi dạy môn Toán đến phần: Ôn tập các phép tính về phân số. Khi 
cho học sinh làm bài toán tìm x tôi thấy có khoảng 7 em làm chưa đúng bài toán 
tìm x . 
 Ví dụ: 
 Từ những bài làm sai của học sinh, tôi đi tìm hiểu và rút ra được nguyên 
nhân chủ yếu dẫn đến học sinh làm chưa đúng bài toán tìm x là: 
 - Học sinh không nhớ tên gọi các thành phần trong phép tính. 
 - Học sinh không nhớ cách tìm thành phần chưa biết trong phép tính. 
 Từ những nguyên nhân trên tôi đã tiến hành những biện pháp sau để giúp 
học sinh làm tốt các bài toán: “Tìm thành phần chưa biết trong phép tính.” 
 * Biện pháp 1: Ôn lại kiến thức đã học. 
 - Tôi thường xuyên củng cố cho học sinh kiến thức về tên gọi các thành 
phần trong phép tính và 6 quy tắc tìm thành phần chưa biết trong phép tính ở các 
giờ truy bài, trong các tiết học có bài tập tìm x và giờ ra chơi. 
 * Biện pháp 2: Tổ chức các hoạt động nhóm cộng tác. 3 
 Khi làm các bài toán về: “Tìm thành phần chưa biết trong phép tính” ( Tìm 
x ), tôi thường rèn cho học sinh phát triển năng lực và phẩm chất: 
 - Biết chia sẻ trong và ngoài nhóm về tên gọi và cách tìm các thành phần 
chưa biết trong phép tính. 
 - Học sinh tự biết hỏi và giải thích cách làm cho nhau nghe. 
 - HS biết giúp đỡ bạn khi bạn gặp khó khăn. 
 4 
 * Biện pháp 3 
 Với những học sinh “không thể” nhớ kiến thức về các thành phần và cách 
tìm các thành phần trong phép tính thì tôi đã thường hướng dẫn học sinh như sau: 
 - Đối với dạng bài tìm x là thành phần chưa biết trong phép tính cộng 
và phép tính nhân. 
 + a = b a = b 
 Bước 1: Tôi thống nhất với học sinh vị trí của các thành phần: Các thành 
phần ở bên phải dấu bằng và thành phần bên trái dấu bằng. 
 Bước 2: Trong khi tìm thì: 
 Phép cộng sẽ đổi thành phép trừ và sẽ lấy số bên phải trừ số đã biết ở bên 
 trái. 
 Phép nhân sẽ đổi thành phép chia và sẽ lấy số bên phải chia số đã biết ở bên 
trái . 
 - Đối với dạng bài tìm là thành phần trong phép tính trừ. 
 - a = b a - = b 
 Bước 1: Tôi thống nhất với học sinh vị trí của các thành phần: Thành phần ở 
đầu, thành phần ở giữa, thành phần ở cuối. 
 - a = b a - = b 
 đầu giữa cuối đầu giữa cuối 
 Bước 2: 
 - Nếu ở đầu thì khi tìm , dấu trừ đổi thành dấu cộng. 
 - Nếu ở giữa, khi tìm , ta giữ nguyên dấu trừ và lấy số đầu trừ số cuối 
 - Đối với dạng bài tìm là thành phần trong phép tính chia. 
 : a = b a : = b 
 Bước 1: Tôi thống nhất với học sinh vị trí của các thành phần: Thành phần ở 
đầu, thành phần ở giữa, thành phần ở cuối. 
 : a = b a : = b 
 đầu giữa cuối đầu giữa cuối 
 Bước 2: 
 - Nếu ở đầu thì khi tìm , dấu chia đổi thành dấu nhân. 
 - Nếu ở cuối thì khi tìm , giữ nguyên dấu chia và lấy số đầu chia số 
cuối. 5 
 * Biện pháp 4 
 Tôi thường xuyên ra những bài tập tìm có các dạng khác nhau để tạo cho 
học sinh thói quen và phân biệt được cách làm của các dạng bài tìm . 
 - Kết quả khi thực hiện gixải pháp: 
 Sau một thời gian tiến hành các biện pháp trên tại lớp 5C năm học 2019-
2020. Tôi thu được kết quả như sau: 
 Lớp 5C ( 25 học sinh) 
 Số bài đạt Số bài chưa đạt 
Trước khi thực hiện biện 
 18/25 = 72% 7/25 = 28% 
pháp 
Sau khi thực hiện biện 
 23/25 = 92% 2/25 = 8% 
pháp 
 Tôi chú ý những kỹ năng tính toán của từng em, thấy kết quả rất khả quan, 
tỷ lệ học sinh làm bài đạt kết quả tốt cao hơn nhiều so với đầu năm học, số học 
sinh chưa đạt giảm nhiều; Kết quả sau hơn 4 tháng tổ chức cho học sinh học tập 
như trên, cái thu hái được dễ nhìn thấy nhất là khí thế say sưa học tập của học sinh. 
Nhiều học sinh trước đây không bao giờ xung phong lên bảng làm bài nhưng sau 
đó cũng đã biết chọn cho mình những phần, những bài dễ để xung phong làm. 
Nhiều phụ huynh gặp tôi phấn khởi cho biết, con mình tự nhiên về nhà rất chăm 
lấy ví dụ để thực hành tính toán và rất hay đến nhà bạn để cùng học. Tôi nhận thấy 
học sinh giải toán tốt hơn, sau khi thực hiện biện pháp những bài đạt đã chiếm tỷ lệ 
92% tăng 20% so với đầu năm, số học sinh thực hiện bài chưa đạt chỉ còn 2 em 
chiếm tỷ lệ 8 % giảm 20% so với đầu năm. 
 3. Kết luận 
 Qua một thời gian áp dụng một số biện pháp giúp học sinh làm tốt các bài 
toán: “Tìm thành phần chưa biết trong phép tính”, tôi nhận thấy học sinh lớp tôi có 
nhiều tiến bộ rõ rệt, kết quả rất khả quan. Đồng thời đã hình thành khắc sâu cho 
những kĩ năng, thói quen hứng thú, chăm chỉ học toán. Thật đáng mừng, vì sau khi 
áp dụng biện pháp nghiên cứu trên mà chất lượng môn toán của lớp tôi được nâng 
lên rõ rệt. Học sinh có kĩ năng, thói quen căn bản trong quá trình học toán, góp 
phần nâng cao chất lượng môn toán của lớp, của trường ngày một tốt hơn. 
 Sau khi nắm thực trạng học sinh về môn Toán. Tôi đã kịp thời áp dụng một 
số biện pháp nêu trên mang lại kết quả khả quan. Vì vậy khi tổ chức hoạt động dạy 
học toán có liên quan đến các bài tập tìm thành phần chưa biết trong phép tính thì 
giáo viên cần: 6 
 - Thường xuyên ra bài tập có các dạng bài tìm khác nhau. 
 - Thường xuyên kiểm tra, sửa chữa sai làm cho học sinh khi làm bài. 
 - Luôn linh hoạt các hình thức tổ chức dạy học nhằm phát huy mọi năng lực 
và phẩm chất của học sinh. x
 - Không nên dập khuôn máy móc theo những quy tắc đã có mà phải luôn 
sáng tạo, tìm tòi những phương pháp mới, những mẹo hay nhằm giúp học sinh 
tiếp thu kiến thức một cách nhanh nhất. 
Xác nhận của Thủ trưỏng quản lý trực tiếp 
 HIỆU TRƯỞNG Người báo cáo 
 Nông Thị Hiếu 
 Dương Mạnh Nguyên