Một số biện pháp trong rèn kĩ năng sống cho học sinh
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Một số biện pháp trong rèn kĩ năng sống cho học sinh, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút TẢI VỀ ở trên
1 MỤC LỤC Trang I. PHẦN MỞ ĐẦU .2 1. Lý do chọn đề tài . ..2 2. Mục đích nghiên cứu ......2 3. Nhiệm vụ nghiên cứu ..2 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu ..3 5. Phương pháp nghiên cứu ....3 II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU .3 1. Cơ sở lý luận 3 2. Cơ sở thực tiễn 3 3. Các biện pháp ..4 3.1 Kĩ năng tự phục vụ ....5 3.2. Kĩ năng Giao tiếp ....................................... .. .6 3.3. Kĩ năng Ra quyết định và Giải quyết vấn đề .9 3.4. Kĩ năng Tự bảo vệ mình .. 13 3.5. Kĩ năng Tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn 14 III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG .. ...14 1. Kết quả .. .14 2. Ứng dụng ... .16 IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ . ..16 1. Kết luận ...16 Tài liệu tham khảo ... .19 2 I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Kĩ năng sống đối với học sinh tiểu học trong giai đoạn hiện nay có vai trò vô cùng quan trọng. Kĩ năng sống còn đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, hình thành các kĩ năng cho học sinh trong cuộc sống. Vì vậy rèn kĩ năng sống cho học sinh tiểu học là rất cần thiết. Người giáo viên giữ vai trò chủ đạo trong mọi hoạt động giáo dục ở nhà trường. Ngoài tổ chức các hoạt động trong lớp, người giáo viên tiểu học còn có nhiệm vụ tổ chức các hoạt động khác của học sinh để mở rộng tri thức, rèn luyện kĩ năng, giáo dục ý thức và ứng xử, phát triển năng lực của học sinh. Trong những giờ tới trường, giáo viên tiểu học hầu như lúc nào cũng ở cạnh, kiểm tra theo dõi được từng hành vi của các em. Bằng tấm gương của mình kết hợp với việc truyền thụ những giá trị chuẩn mực thể hiện trong nội dung các môn học, giáo viên tiểu học còn góp phần to lớn trong việc hình thành và phát triển nhân cách của các em qua công tác chủ nhiệm lớp. Giáo viên chủ nhiệm lớp là người cùng với phụ huynh học sinh tiến hành giáo dục các em. Như chúng ta biết, kĩ năng sống không phải là sẵn có, khi sinh ra con người chưa thể có kĩ năng sống. Mà kĩ năng sống chỉ hình thành và phát triển trong học tập, rèn luyện thực hành trải nghiệm trong cuộc sống hàng ngày ở trường học, ở gia đình và ngoài xã hội. Từ những trăn trở nêu trên, tôi mong muốn học sinh của mình được trang bị những kĩ năng sống cần thiết, đạt kết quả cao trong quá trình học tập. Đó là lí do tôi chọn nghiên cứu biện pháp: “Một số biện pháp trong rèn kĩ năng sống cho học sinh”. 2. Mục đích nghiên cứu Tôi viết biện pháp này với mong muốn: Áp dụng các biện pháp để nâng cao kĩ năng sống cho học sinh. 3 Ghi lại những biện pháp mình đã làm để suy ngẫm, để chọn lọc và đúc kết thành kinh nghiệm của bản thân. Được chia sẻ với đồng nghiệp những việc đã làm và đã thành công trong công tác chủ nhiệm lớp về việc rèn kĩ năng sống cho học sinh tiểu học. 3. Nhiệm vụ nghiên cứu. Nghiên cứu thực trạng rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh lớp mình chủ nhiệm. Phân tích đánh giá và làm rõ nguyên nhân, khó khăn và tồn tại trong việc rèn kĩ năng sống cho học sinh. Đề xuất một số biện pháp thực hiện rèn kĩ năng sống cho học sinh đạt kết quả tốt. Vận dụng trong thực tiễn vào rèn kĩ năng sống cho học sinh ở trường. 4. Đối tượng phạm vi nghiên cứu Đối tượng phạm vi nghiên cứu: “Một số biện pháp trong rèn kĩ năng sống cho học sinh”. Đối tượng nghiên cứu của tôi là học sinh lớp 3A5, năm học 2022 - 2023. 5. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp phỏng vấn, hỏi đáp: Dùng để hỏi chuyện các đồng nghiệp có kinh nghiệm; hỏi chuyện với học sinh; hỏi chuyện với phụ huynh. Phương pháp thu thập thông tin: Dùng để thu thập các thông tin của từng học sinh. Phương pháp khảo sát, quan sát thực tế: Thông qua thực tế tình hình trên lớp để tìm ra cái tốt, cái hạn chế và biện pháp khắc phục. Phương pháp giao nhiệm vụ: Dùng để giao nhiệm vụ cho học sinh. Phương pháp phân tích, tổng hợp. 4 Trên đây là một số phương pháp mà tôi áp dụng trong sáng kiến kinh nghiệm này. II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lí luận Kĩ năng sống trong giáo dục hiện nay cũng như trong cuộc sống hàng ngày chiếm một vai trò vô cùng quan trọng đối với học sinh tiểu học. Kĩ năng sống giúp học sinh có hành vi thích ứng và tích cực, có thể ứng xử hiệu quả trong cuộc sống hàng ngày. Kĩ năng sống là cơ sở để học sinh tiếp thu kiến thức, hình thành hành vi, hình thành thái độ và kĩ năng trong cuộc sống. Ngoài ra kĩ năng sống còn góp phần thức đẩy phát triển cá nhân và xã hội, ngăn ngừa các vấn đề xã hội hiện nay, đặc biệt còn bảo vệ quyền của con người, quyền của học sinh. Nhân cách của học sinh tiểu học chưa ổn định, còn hồn nhiên, thích bắt trước, do vậy giáo viên phải biết lựa chọn những kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với học sinh từ đó hình thành và phát triển nhân cách của học sinh tiểu học các qua công tác chủ nhiệm lớp. 2. Cơ sở thực tiễn Đã mười bốn năm làm giáo viên chủ nhiệm lớp, phần nào đã có chút ít kinh nghiệm nhưng tôi vẫn thấy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở tiểu học là rất nặng nhọc, rất phức tạp. Mỗi giáo viên muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì phải vừa là một giáo viên giỏi về chuyên môn, vừa phải là một nhà tâm lí giỏi để hiểu học sinh, để xử lí các tình huống rắc rối sao cho khéo léo, tế nhị và đạt hiệu quả giáo dục cao. Nếu giáo viên không tâm huyết với nghề, không có tinh thần trách nhiệm cao thì khó mà hoàn thành nhiệm vụ. Chất lượng học tập của học sinh, nhân cách, đạo đức, lối sống, của học sinh rồi sẽ ra sao? Chính vì hiểu rõ điều đó nên trong những năm học qua, song song với việc giảng dạy tốt các môn học theo qui định, tôi luôn cố gắng phấn đấu làm tốt vai trò, nhiệm vụ của một giáo viên chủ nhiệm lớp. 5 Năm học 2022 - 2023, lớp tôi có tổng số 35 học sinh. Trong đó có 18 em nữ, học sinh có hoàn cảnh khó khăn 02. Học sinh lớp 3, các em đã có nhiều thay đổi về nhận thức, về tâm sinh lí, tình cảm và cả các mối quan hệ xã hội. Nhưng các em vẫn chưa có đủ khả năng tự phục vụ, kĩ năng giao tiếp còn rụt rè chưa tự đưa ra quyết định, chưa biết tự bảo vệ mình. Vì vậy, các em rất cần được hỗ trợ rèn luyện kĩ năng sống để tự tin trong học tập, trong cuộc sống. *Thực trạng của học sinh khi chưa áp dụng một số biện pháp ở tại lớp chủ nhiệm: Tổng số Chưa có kĩ năng Có kĩ năng nhưng Vận dụng kĩ năng học sinh chưa biết vận dụng tốt SL % SL % SL % 35 HS 5 14,3 25 71,4 5 14,3 Xuất phát từ thực trạng: Vận dụng kĩ năng tốt chưa cao, có kĩ năng nhưng chưa biết vận dụng còn nhiều, chưa có kĩ năng vẫn còn. Tôi nhận thấy trong quá trình giảng dạy cũng như rèn kĩ năng sống cho học sinh muốn đạt hiệu quả và chất lượng cần phải áp dụng những biện pháp mới để học sinh tiếp thu và có tiến bộ trong giao tiếp, có năng lực và phẩm chất tốt. 3. Các biện pháp Công việc của giáo viên chủ nhiệm lớp không thể hết được. Trong các giải pháp này, tôi chỉ đi sâu vào công tác chủ nhiệm lớp với việc rèn kĩ năng sống với các chủ đề sau đây: 1. Kĩ năng Tự phụ vụ. 2. Kĩ năng Giao tiếp. 3. Kĩ năng Ra quyết định và Giải quyết vấn đề. 4. Kĩ năng Tự bảo vệ mình. 5. Kĩ năng Tìm kiến sự hỗ trợ khi gặp khó khăn. Sau đây là các biện pháp tôi đã tiến hành 6 3.1. Rèn kĩ năng Tự phục vụ 3.1.1. Nắm thông tin về học sinh, về gia đình học sinh Mỗi giáo viên muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáo viên phải hiểu học sinh, phải nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh. Ngay từ ngày đầu nhận lớp, tôi thực hiện ngay công tác điều tra thông qua phiếu sau đây. Tôi phát cho mỗi em một phiếu điều tra sau đây và yêu cầu các em điền đầy đủ các thông tin trong phiếu: Qua đó, tôi nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh để ghi vào sổ chủ nhiệm. Từ đó, tôi đã thường xuyên liên lạc, gặp gỡ trao đổi với cha mẹ các em để nắm bắt các việc làm ở nhà của các em, xem các em đã biết làm những gì, còn việc gì các em gặp khó khăn, việc chưa biết làm. Như em 7 Nam là học sinh con thứ hai nhưng là con út trong nhà lại là con trai cách chị lớn 8 năm nên được cưng chiều, thường là được mẹ chuẩn bị đồ dùng sách vở và tắm gội cho. Kĩ năng tự phục vụ của em chưa có. Do đó, tôi đã trao đổi trò chuyện cùng gia đình, để gia đình hiểu và biết cách rèn kĩ năng tự làm lấy việc của mình. Đây cũng là phần thực hành cho môn Đạo đức của các em. Tôi yêu cầu mỗi em phải lập thời gian biểu buổi chiều và buổi tối thật cụ thể, phù hợp với tình hình của gia đình. Thông qua thời gian biểu, tôi biết được chính xác thời gian học bài ở nhà của từng em. Sau đây là mẫu thời gian biểu tôi làm mẫu để hỗ trợ học sinh tự học và làm việc nhà phù hợp với ngày nghỉ: 3.2. Kĩ năng Giao tiếp. 3.2.1. Xây dựng mối quan hệ thầy với trò; trò với trò 8 Trước đây, quan hệ thầy, trò là quan hệ thầy trên - trò dưới; giảng giải - ghi nhớ. Ngày nay, quan hệ này được thay bằng quan hệ phân công - hợp tác. Thầy thiết kế - trò thi công. Quan hệ cơ bản nhất của tôi và học trò là quan hệ hợp tác làm việc: tôi giao việc - học trò làm; tôi hỗ trợ - học trò thực hiện. Hình ảnh: Thầy và trò trong hoạt động học tập Khi giao việc, tôi chỉ nói một lần, nhưng chỉ nói khi lớp trật tự. Với cách làm này, tự nhiên thầy sẽ trở nên nói ít, học trò sẽ làm nhiều. Làm việc như thế nào thì đạo đức, ý thức sẽ kèm theo như thế ấy. Làm đến nơi đến chốn thì ý thức kỉ luật cũng đến nơi đến chốn. Khi học sinh nào làm bài chưa đúng, tôi chọn lựa lời nói nhẹ nhàng để góp ý, hỗ trợ học sinh làm lại ngay tại lớp. Khi có học sinh mắc sai lầm, thiếu sót, tôi luôn cố gắng kiềm chế và tôn trọng học sinh, tìm hiểu cặn kẽ thấu đáo nguyên nhân để có biện pháp giúp các em sửa chữa. Tôi không bao giờ có những lời nói, cử chỉ xúc phạm các em. Ở tuổi này, lòng tự trọng của các em rất cao, chỉ một lời nói xúc phạm sẽ làm tan nát tâm hồn trẻ thơ. Hàng ngày, tôi luôn khích lệ và biểu dương các em kịp thời, khen ngợi những ưu điểm của các em nhiều hơn là phê bình khuyết điểm. Tôi cố tìm ra những ưu điểm nhỏ nhất để khen ngợi động viên các em. Nhưng trong khi khen, tôi cũng không quên chỉ ra những thiếu sót để các em khắc phục và ngày càng hoàn thiện hơn. 9 Khi nói chuyện, khi giảng, cũng như khi nghiêm khắc nhắc nhở lỗi lầm của học sinh, tôi luôn thể hiện cho các em thấy tình cảm yêu thương của một người thầy đối với học trò. Lòng nhân ái, bao dung, đức vị tha của người thầy luôn có sức mạnh to lớn để giáo dục và cảm hóa học sinh. “Lớp học thân thiện” chỉ có được khi người thầy có tấm lòng nhân hậu, bao dung, hết lòng vì học sinh thân yêu của mình. Có một người thầy như vậy thì chắc chắn học sinh sẽ chăm ngoan, tích cực và ham học, thích đi học. Các em mạnh dạn hơn khi cần trao đổi, hỏi bài hay nêu thắc mắc với tôi. Từ đó các em tự tin trong giao tiếp hơn. Em có năng lực trong học tập sẽ hỗ trợ những em chưa có năng lực trong học tập; ngược lại, em này cũng dễ dàng nhờ bạn hỗ trợ mình học tập mà không phải e ngại, xấu hổ. 3.2.2. Xây dựng mối quan hệ bạn bè Nhưng trong thực tế, một lớp học thường xuất hiện nhiều nhóm học trò. Các em chia bè phái, phân biệt giàu nghèo, hay nói xấu hoặc châm chọc nhau. Những em nữ thì hay rỗi hay hờn giận. Còn các em nam thì hăm he đánh nhau, trả thù nhau. Tuy các em chưa gây ra chuyện gì nghiêm trọng nhưng nó vẫn ảnh hưởng xấu đến tình cảm bạn bè và chất lượng học tập của lớp. Là một giáo viên chủ nhiệm, tôi luôn quan tâm đến vấn đề này. Xây dựng được mối quan hệ bạn bè đoàn kết, gắn bó thì tôi sẽ xây dựng được nề nếp lớp học, tiến tới xây dựng môi trường học tập thân thiện. Từ môi trường học tập thân thiện đó, chất lượng học tập của lớp chắc chắn sẽ được nâng cao. Để xây dựng mối quan hệ bạn bè thân thiết, đoàn kết, gắn bó, sẵn sàng hỗ trợ nhau trong học tập, tôi luôn tạo ra các hoạt động, các vấn đề đòi hỏi sự hợp tác của nhiều học sinh. Cách làm cụ thể như sau: Trong mỗi tiết học, tôi thường xuyên cho các em hoạt động theo nhóm để các em có thể nhìn thấy bạn khi bạn nói để hiểu được cả lời nói và thái độ biểu hiện qua nét mặt. Trong lớp cũng có em nhút nhát, có em mạnh dạn, thường thì em nhút nhát thường kép mình, không biểu hiện thái độ, ít khi chia sẻ. Trước tình trạng đó, tôi thường khuyến khích lệ các em học tập theo nhóm cộng tác cho tất cả các thành viên trong lớp được tham gia, dần dần việc hợp tác của học sinh trong lớp đã được cải thiện. 10 Hoạt động theo nhóm cộng tác 3.3. Kĩ năng Ra quyết định và Giải quyết vấn đề 3.3.1. Xây dựng Ban Cán sự lớp để tổ chức lớp học Việc bầu chọn và xây dựng đội ngũ Ban Cán sự lớp là một công việc rất quan trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khi nhận lớp mới. Những năm học trước, Ban Cán sự lớp có thể là do giáo viên chọn lựa và chỉ định học sinh làm. Nhưng mấy năm gần đây, việc bầu Cán sự lớp thể hiện tinh thần dân chủ và kĩ năng Ra quyết định và Giải quyết vấn đề của mỗi học sinh. Tiến trình bầu Ban Cán sự lớp được diễn ra như sau: Trước hết, tôi phân tích để các em hiểu rõ về vai trò và trách nhiệm của lớp trưởng, lớp phó. Tôi khuyến khích các em xung phong ứng cử. Sau đó chọn 5 học sinh tiêu biểu để cả lớp bầu chọn. Tổ chức cho học sinh bỏ phiếu: Lớp trưởng năm trước phát cho mỗi học sinh 1 phiếu trống (phiếu chỉ có chữ kí của tôi). Tôi hỗ trợ học sinh cách bầu chọn: ghi tên 4 bạn mình chọn vào phiếu. Lần đầu tiên các em được bỏ phiếu, được thể hiện quyền “dân chủ’ của mình, tôi thấy các em rất vui, rất hào hứng, và 4 em được bầu chọn cũng cảm thấy “oai”, thấy tự hào. Các em lên trình bày trước thầy cô giáo, trước các bạc phụ huỵnh về hành động của mình khi được bầu trong Ban Cán sự của lớp. 4 học sinh đạt số phiếu cao nhất sẽ được bốc thăm để nhận “chức vụ” của mình (1 Lớp trưởng, 2 lớp phó). 11 Bầu Ban Cán sự lớp Qua việc bầu Ban Cán sự lớp đã rèn cho các em kĩ năng tự ra quyết định và giải quyết vấn đề tốt hơn. Từ đó các em tự tin hơn khi giải quyết các vấn đề. *Nhiệm vụ cụ thể cho Ban Cán sự của lớp Tôi đã nâng cao năng lực cho Ban Cán sự lớp để Ban Cán sự lớp biết cần phải thực hiện nhiệm vụ cụ thể như sau: Nhiệm vụ của Lớp trưởng: Kiểm tra, theo dõi mọi hoạt động của lớp. Điều khiển các bạn xếp hàng trong các buổi hoạt động trải nghiệm đầu tuần, múa hát tập thể, xếp hàng ra vào lớp. Điều hành lớp trong các hoạt động. Điều hành hoạt động sinh hoạt lớp trong tiết hoạt động trải nghiệm cuối tuần. Nhiệm vụ của các lớp phó: Tổ chức lớp truy bài 15 phút, hỗ trợ các bạn học bài và làm bài. Theo dõi việc học tập của lớp. 12 Làm nhiệm của lớp trưởng khi lớp trưởng vắng mặt. Theo dõi, kiểm tra các tổ trực nhật, các buổi lao động do trường hoặc lớp tổ chức, phân công chăm sóc công trình măng non của lớp. Cùng lớp trưởng điều hành hoạt động sinh hoạt lớp trong tiết hoạt động trải nghiệm vào cuối tuần. Cuối mỗi tuần, vào tiết hoạt động trải nghiệm ngày thứ sáu, Ban cán sự của lớp báo cáo các mặt hoạt động của lớp. Căn cứ vào báo cáo của từng em, tôi họp Ban cán sự của lớp một lần để tổng kết các mặt làm được của lớp, động viên khen ngợi những việc các em đã làm tốt, đồng thời chỉ rõ những thiếu sót và hướng dẫn các em cách khắc phục. Một số hình ảnh về hoạt động của Ban Cán sự lớp 3.3.2. Xây dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực” “Xây dựng lớp học thân thiện” là tạo ra môi trường học tập thân thiện, an toàn, gần gũi với học sinh, làm cho học sinh cảm thấy “mỗi ngày đến trường là một niềm vui”. Xây dựng được “lớp học thân thiện” thì sẽ có “học sinh tích cực”. Xây dựng được lớp học thân thiện, học sinh tích cực thì sẽ hạn chế được tỉ lệ học sinh lưu ban, bỏ học, sẽ nâng cao được chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. 13 *Trang trí lớp học xanh- sạch- đẹp Trồng cây xanh trong lớp bằng cách: Cho dây trầu bà, cây trường sinh vào con tôm hoặc con cá bằng sành, đổ nước vào rồi treo trên vách tường. Dây trầu bà và cây trường sinh chỉ sống bằng nước và rất ưa rợp, lại không có lá úa, rụng nên rất sạch. Chỉ cần đổ nước thường xuyên là cây sống, dây trầu bà lá xanh rủ xuống từng dây dài rất đẹp. Trang trí lớp đẹp, hài hòa đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao. Phần trang trí lớp, tôi giao trực tiếp cho từng tổ: mỗi tổ phải sưu tầm tranh ảnh liên quan đến các môn học và chọn 5 bài vẽ đẹp nhất để trưng bày. Tranh, ảnh các em sưu tầm được dán vào giấy khổ lớn theo từng môn học và được bao bên ngoài bằng giấy bóng trong suốt. Sau đó đóng lên vách tường xung quanh lớp. Học sinh tham gia trang trí lớp học *10 yêu cầu cơ bản của một “Lớp học thân thiện, học sinh tích cưc”: 1. Không có học sinh chán học, bỏ học và nghỉ học không có lí do. 2. Lớp học phải được trang trí đẹp, phù hợp, có tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao. 3. Phải sử dụng có hiệu quả và bảo quản tốt các thiết bị, đồ dùng dạy học; sử dụng tiết kiệm điện, nước. 4. Lớp học phải sạch sẽ trong suốt buổi học, bàn ghế phải ngay ngắn, không có học sinh xả rác bừa bãi. 14 5. Có tập thể bạn học thân thiện: không nói tục, chửi thề; phải luôn hòa nhã với bạn bè và hỗ trợ nhau trong học tập. 6. Lớp học phải an toàn, không có nguy hiểm, không có tai nạn xảy ra. 7. Học sinh phải tích cực tham gia các hoạt động tập thể, rèn luyện kĩ năng sống, giữ gìn vệ sinh môi trường, cam kết không vi phạm luật giao thông. 8. Học sinh học đủ các môn học theo qui định, chất lượng học tập ngày càng được nâng cao và vượt trội so với năm học trước. 9. Học sinh tích cực tham gia các hoạt động từ thiện như: Thăm hỏi bạn khi đau ốm, động viên chia sẻ với những bạn có hoàn cảnh khó khăn, tặng sách cũ cho thư viện trường. 10. Lớp học là môi trường bình đẳng nam nữ, không phân biệt giàu nghèo, không có hiện tượng học sinh bị phạt, bị kiểm điểm phê bình trước toàn trường. * Tổ chức các hoạt động tập thể và các trò chơi vui tươi lành mạnh Giữa 2 tiết học căng thẳng, tôi thường tổ chức cho các em múa hát tập thể, biểu diễn văn nghệ, hát dân ca, diễn hài. Trong các tiết Tự nhiên và xã hội, Đạo đức, tôi tổ chức cho các em chơi các trò chơi như: làm phóng viên; sắm vai xử lí các tình huống phòng tránh bị xâm hại, từ chối các chất gây nghiện, bày tỏ thái độ đối với người bị bệnh, ... và đóng vai xử lí các tình huống trong môn Đạo đức. Thông qua các hoạt động này, các em còn được hình thành và rèn luyện nhiều kĩ năng sống cần thiết. Nhờ vậy, các tiết học chính khóa trở nên sôi nổi, các em rất hào hứng tham gia. Thông qua các hoạt động vui chơi, các em được “làm”, “được trải nghiệm” như trong cuộc sống thực, điều đó sẽ giúp các em lĩnh hội kiến thức và rèn luyện kĩ năng sống một cách nhẹ nhàng, nhưng lại hiệu quả. 15 *Tổ chức các họat động sinh hoạt tập thể và vui chơi thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp Tổ chức cho học sinh ôn luyện kiến thức bằng các trò chơi như: Rung chuông vàng, Hái hoa dân chủ, Thi tìm hiểu về An toàn giao thông,... Nội dung thi được tôi soạn bằng chương trình powerPoint nên gây được sự thích thú, hào hứng cho học sinh mỗi lần tham gia. Các hoạt động sinh hoạt tập thể và vui chơi thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp. Tổ chức các buổi họp lớp, làm đồ dùng học tập và làm báo tường, vẽ tranh chào mừng các ngày lễ lớn. Tổ chức cho học sinh xem phim tài liệu kỉ niệm các sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước như: Kỉ niệm ngày thành lập Đảng, Cách mạng tháng Tám, Kỉ niệm ngày quốc khánh, ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, ngày giải phóng miền Nam, ... Những đoạn phim tài liệu này, tôi lấy trên mạng internet rồi kết nối với máy chiếu, chiếu lên cho học sinh xem. Hỗ trợ các em làm bình hoa, cắt gấp hoa để trang trí góc học tập và làm một số đồ chơi đơn giản để trưng bày hoặc để tặng người thân bạn bè. Dựa trên hướng dẫn ở báo Chăm học, tôi tập chung cả lớp lại và hỗ trợ các em làm việc theo nhóm. Các em cùng làm, cùng góp, hỗ trợ nhau làm việc. Nhờ thường xuyên tổ chức các hoạt động sinh hoạt tập thể và các trò chơi cho cả lớp nên các em trở nên rất tự tin, rất năng động sáng tạo. Và điều quan trọng 16 là tôi đã thực sự xây dựng được một môi trường học tập thân thiện, học sinh tích cực và rèn luyện kĩ năng sống một cách nhẹ nhàng, nhưng lại hiệu quả. 4. Kĩ năng tự bảo vệ mình Các em trong lớp có một số bạn bố mẹ đưa đi hoặc hoặc tự đi bộ tới trường, tôi đã nhắc nhở các em một số kĩ năng tự bảo vệ như sau: Đi xe giữ khoảng cách an toàn giữa các xe, không đi hàng đôi, hàng ba trên đường dù đi bộ hay đi xe. Không nghe theo người lạ hay cho người lạ địa chỉ hoặc số điện thoại của người thân. Khi có một người lạ nào đó dụ dỗ hoặc cho thứ gì không được nhận và cần nói với bố mẹ hoặc thầy cô ngay. Tôi còn đưa ra các tình huống cụ thể để các em biết cách xử lí như: Hôm qua mẹ của Lam ốm, không đến đón Lam được. Lam phải đi bộ về. Dọc đường có một người phụ nữ lạ đi xe máy theo và bảo Lam để cô đưa về. Nếu em là Lam em sẽ làm gì ? Qua mỗi tình huống như vậy, các em chủ động nêu ra ý kiến của mình, mỗi em có cách xử lí khác nhau, từ đó tôi đã giúp các em biết tránh những tình huống nguy hiểm. 5. Kĩ năng Tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn Trong các tiết học, tôi luôn quan sát, bao quát lớp nhắm phát hiện ra những học sinh gặp khó khăn trong học tập, đến động viên em thổ lộ trước bạn, nói lên mong muốn của mình cần bạn giúp đỡ. Từ đó, các em chủ động hơn trong việc tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp khó khăn. Không chỉ các em gặp khó khăn trong học tập, mà trong các hoạt động như vui chơi, hay các hoạt động khác các em cũng thường gặp phải khó khăn như quên sách, quên bút, hay xe bị hỏng, ... Tôi thường nhắc nhở các bạn trong cùng bàn hoặc cùng chỗ ở cần quan tâm chia sẻ, hỗ trợ nhau trong mọi tình huống. 17 Hỗ trợ bạn khi gặp khó khăn III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG 1. Kết quả Sau một khoảng thời gian khi áp dụng giải pháp tôi thấy kết quả học tập của học sinh ngày càng tiến bộ rõ rệt. Các em ngày càng chăm ngoan. Điều đó làm tôi rất vui mừng và vơi đi những vất vả, mệt nhọc. Tình cảm thầy - trò, bạn bè ngày càng gắn bó và thân thiện. Các em có vốn sống, mạnh dan tự tin trong giao tiếp, biết tự phục vụ bản thân và biết bảo vệ chính mình. Biết ứng xử, biết ra quyết định và giải quyết vần đề hợp lí trong mỗi tình huống. *Thực trạng của học sinh khi chưa áp dụng biện pháp: Tổng số Chưa có kĩ Có kĩ năng nhưng Vận dụng kĩ năng học sinh năng chưa biết vận tốt dụng SL % SL % SL % 35 HS 5 14,3 25 71,4 5 14,3 *Sau đây là kết quả sau khi áp dụng biện pháp: Tổng số Chưa có kĩ Có kĩ năng nhưng Vận dụng kĩ năng học sinh năng chưa biết vận dụng tốt SL % SL % SL % 35 HS 0 0 2 5,7 33 94,3 18 *Năng lực phẩm chất cuối năm học: Cần cố gắng Đạt Tốt Môn khảo sát SL % SL % SL % Năng lực 0 0 5 14,3 30 85,7 Phẩm chất 0 0 5 14,3 30 85,7 *Học tập cuối năm học: Học sinh lên lớp thẳng đạt 100/%. 19/35 học sinh hoàn thành xuất sắc các nội dung học tập và rèn luyện. 11/35 học sinh có tiến bộ vượt bậc trong học tập môn học. Trong suốt thời gian qua, các lớp tôi làm chủ nhiệm không có học sinh bị trách phạt trước toàn trường; học sinh đến trường luôn đảm bảo an toàn cả trong giờ học lẫn giờ chơi; không có học sinh gây gổ đánh nhau trong và ngoài nhà trường, không có học sinh bị tai nạn giao thông. Đồ dùng dạy học và bàn ghế của lớp suốt các năm qua luôn được bảo quản tốt, không có tình trạng hư hao, mất mát như những lớp khác. 100% học sinh lớp đều tích cực tham gia các buổi sinh hoạt tập thể, được lên lớp thằng. Và điều tôi mừng nhất là các em có được kĩ năng sống, không em nào bị xâm hại. Các em biết tự phục vụ bản thân, biết giúp đỡ gia đình với những việc làm phù hợp. 2. Ứng dụng Qua khảo sát cho thấy nhìn chung các em đều có được kỹ năng sống. Điều quan trọng là các em biết tự phục vụ bản thân và bảo vệ mình, biết giúp đỡ gia đình với những việc làm phù hợp. Những biện pháp này đã mang lại hiệu quả cao. Chính vậy các biện pháp này có thể áp dụng phù hợp với tất cả học sinh lớp 3 và các lớp học khác trong phạm vi toàn trường tôi đang thực dạy, cũng như các trường trong toàn huyện. IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1. Kết luận 1.1. Ý nghĩa của biện pháp Qua kết quả thực nghiệm và thực tế làm công tác chủ nhiệm theo tôi muốn trở thành một nhà sư phạm, một giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi, khéo léo, tinh tế trong ứng xử và thành công trong việc giáo dục học sinh thì mỗi người giáo viên chủ nhiệm cần phải: 19 1. Tìm hiểu để biết được một cách toàn diện, sâu sắc về từng học sinh. Hiểu rõ hoàn cảnh gia đình, đặc điểm tâm lí, tính cách, sở thích, thói quen của từng học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp. 2. Chú trọng xây dựng và bồi dưỡng Hội đồng tự quản, huấn luyện để các em trở thành những “người lãnh đạo nhỏ” tài ba. 3. Luôn giữ được sự bình tĩnh trước lỗi lầm của học sinh, tìm hiểu cặn kẽ thấu đáo nguyên nhân của mỗi tình huống xảy ra để có cách xử lí đúng đắn, hợp tình, hợp lí; tránh trách nhầm, trách oan học sinh làm các em hoang mang, thiếu niềm tin vào người thầy. 4. Luôn biết khích lệ biểu dương các em kịp thời. Hãy khen ngợi những ưu điểm sở trường của các em để các em thấy giá trị của mình được nâng cao, có niềm tin và hứng thú học tập hơn. 5. Luôn thể hiện cho học sinh thấy tình cảm yêu thương của một người thầy đối với học sinh. Hãy nhớ rằng lòng nhân ái, bao dung, đức vị tha của người thầy luôn có một sức mạnh to lớn để giáo dục và cảm hóa học sinh. 6. Duy trì và sáng tạo trong công tác xây dựng “lớp học thân thiện học sinh tích cực”, làm sao để tất cả các em luôn cảm thấy “Mỗi ngày đến trường là một niểm vui. 7. Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh; kiên trì vận động phụ huynh tích cực tham gia vào công tác giáo dục học sinh. 8. Rèn cho bản thân mình cũng như rèn cho các em học sinh văn hóa lắng nghe tốt. 9. Khích lệ động viên các em mạnh dạn tự tin trước tập thể. Mạnh dạn nói lên suy nghĩ của mình trước một vấn đề. 1.2. Bài học kinh nghiệm Kĩ năng đạt mục tiêu giúp chúng ta sống có định hướng, có kế hoạch, thực tế và dễ thực hiện được mục tiêu đặt ra. Giáo dục Tiểu học là vấn đề chính trị - xã hội quan trọng, có giá trị cơ bản và lâu dài, có tính quyết định 20 đối với cuộc đời cá nhân mỗi người. Kĩ năng sống của mỗi con người cần được hình thành và rèn luyên tích lũy từ khi còn nhỏ. Lập kế họach công tác chủ nhiệm sát với thực trạng của lớp mình. Đề ra những phương pháp thích hợp, nhằm đổi mới và nâng cao kĩ năng sống cho học sinh. Sáng tạo trong soạn giảng, trong tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi, trong sinh hoạt tập thể và đặc biệt là trong các biện pháp giáo dục đạo đức và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh. Phải nắm được hoàn cảnh, biểu hiện của từng học sinh để lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức cho phù hợp, tạo ra không khí lớp học nhẹ nhàng, vui vẻ, sôi nổi. Quan tâm đến mọi đối tượng học sinh trong lớp nhằm phát hiện biểu hiện của tất cả học sinh. Người giáo viên là người luôn luôn tự tích lũy cho mình những kĩ năng sống tốt nhất đẻ có kinh nghiện rèn luyện cho các em. Vì vậy chỉ có những giáo viên thực sự tâm huyết với nghề, thực sự thương yêu học sinh của mình thì mới hoàn thành tốt nhiệm vụ. Người xưa từng nói: “Ngôn dị - hành nan”, nói dễ làm khó. Tuy vậy tôi khẳng định với các bạn đồng nghiệp. Trên đây là những kinh nghiệm tôi đã đúc kết trong nhiều năm, đã được áp dụng có hiệu quả. Rất mong nhận được sự đóng góp của đồng nghiệp để biện pháp của tôi được khả thi hơn. Xin chân thành cảm ơn !
File đính kèm:
mot_so_bien_phap_trong_ren_ki_nang_song_cho_hoc_sinh.pdf
