Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 đọc đúng và đọc diễn cảm

 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 Độc lập - Tự do - Hạnh phúc 
 THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP 
 1. Tên giải pháp:“Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 đọc đúng và đọc 
diễn cảm”. 
 2. Ngày giải pháp được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 15/9/2019. 
 3. Các thông tin cần bảo mật: Không 
 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm 
 Thực tế việc dạy phân môn tập đọc ở Tiểu học đã bám sát vào mục đích, yêu 
cầu của từng thể loại văn học, song mức độ và yêu cầu đạt được còn dừng lại ở 
mức độ chưa thật cao và còn một số hạn chế sau: 
 - Giáo viên chưa chú trọng, quan tâm đến việc rèn luyện kỹ năng đọc văn 
cho học sinh, chưa chú trọng phát huy đọc diễn cảm và sáng tạo. 
 - Ở mỗi học sinh yếu kĩ năng đọc đều có nguyên nhân riêng, rất đa dạng. Có 
thể chia ra một số loại thường gặp là: 
 + Do ngôn ngữ địa phương. 
 + Do học sinh hiểu sai cấu trúc ngữ pháp của từ. 
 + Do giọng đọc của học sinh. 
 + Do học sinh và giáo viên chưa thực sự quan tâm tới phân môn Tập đọc. 
 - Chưa xác định rõ một trong những nguyên nhân đối với từng học sinh. Dẫn 
đến giáo viên chưa có biện pháp để giải quyết, sửa chữa, mang lại lòng tự tin, niềm 
hứng thú cho học sinh. 
 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp 
 Học sinh có đọc đúng, đọc diễn cảm thì mới cảm thụ được hết cái hay, cái 
đẹp trong từng tác phẩm. Qua đó ngôn ngữ hoàn thiện và phát triển, tác động tích 
cực tới việc học tập và tiếp thu các tri thức khác. 
 Cùng với khoa học và công nghệ, Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng 
đầu. Nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Trong đó giáo 
dục là nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân (điều lệ trường Tiểu học). Điều đó 
cũng có thể hiểu giáo dục ở tiểu học là nền tảng cho sự phát triển lâu dài và bền 
vững của một quốc gia, một dân tộc , vì thế việc dạy học trong nhà trường hiện 
nay nhằm mục đích đào tạo con người phát triển toàn diện, có đức, có tài, có kỹ 2 
năng thích ứng với đời sống, biết đưa sự học vấn vào sinh hoạt đời sống có hiệu 
quả. 
 Đi sâu tìm hiểu môn tập đọc lớp 4B tôi phụ trách, tôi thấy học sinh của mình 
mặc dù đã trải qua 3 năm học tập ở trường nhưng vẫn còn nhiều em phát âm sai, 
đọc chưa đúng, chưa hay và đặc biệt các em chưa thực sự có hứng thú với giờ Tập 
đọc. Học sinh coi Tập đọc chỉ là hình thức, nhiều em vừa đọc vừa phải đánh vần 
nhưng không chịu luyện tập, cứ qua giờ Tập đọc là gấp sách để đấy. Hơn nữa 
nhiều gia đình học sinh cònchưa quan tâm tới việc học tập của con em mình, họ coi 
việc dạy của con em họ là trách nhiệm của thầy cô giáo, nhà trường. Trước tình 
trạng như vậy, là một giáo viên đứng lớp và trực tiếp chủ nhiệm lớp 4, tôi nghĩ, tìm 
hiểu về việc học sinh phát âm sai và đọc diễn cảm chưa tốt là một việc làm quan 
trọng và cấp thiết vì nếu học sinh phát âm sai thì việc học môn Tiếng Việt là không 
toàn diện và nhiệm vụ giáo dục là chưa thực hiện tốt. Trước tình trạng như vậy, 
ngay vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát hai lớp 4A và 4B, năm học 2019- 
2020. Và đây là kết quả khảo sát: 
 * Về khả năng đọc: 
Lớp TSHS Đọc đúng, Đọc đúng, Đọc nhỏ, ê-a, Đọc chậm, 
 diễn cảm chưa diễn cảm ngắt câu sai còn đánh vần 
 SL % SL % SL % SL % 
4A 25 6 24 9 36 7 28 3 12 
4B 25 5 20 8 32 9 36 3 12 
 * Về phát âm: 
 Không 
Lớp TSHS mắc lỗi Lỗi l-n Lỗi d-r-gi Lỗi s-x Lỗi tr-ch 
 SL % SL % SL % SL % SL % 
4A 25 4 16 10 40 5 20 3 12 3 12 
4B 25 5 20 8 32 4 16 3 12 3 12 
 Qua kết quả trên tôi thấy số học sinh phát âm chuẩn, chính xác còn ít. Một 
số em còn nhầm lẫn giữa cặp l - n, s - x, ch - tr, d - r - gi, thanh điệu. 
 Để kiểm tra xem tình trạng phát âm sai có ảnh hưởng gì đến việc viết chính 
tả của học sinh hay không, tôi tiến hành qua việc cho học sinh viết bài chính tả. 
 Kết quả cho thấy phần lớn các em đọc sai thì viết sai. Tuy nhiên cũng có một 
số em phát âm sai nhưng viết đúng hoặc phát âm đúng nhưng viết sai, song đây chỉ 
là số ít. 3 
 Do vậy, tôi đã quyết định chọn giải pháp: “Một số biện pháp giúp học sinh 
lớp 4 đọc đúng và đọc diễn cảm” nhằm nâng cao chất lượngđọc cho học sinh, góp 
phần bé nhỏ vào sự nghiệp giáo dục ở Tiểu học hiện nay. 
 6. Mục đích của giải pháp 
 Từ tìm hiểu thực trạng việc dạy học phân môn Tập đọc lớp 4 ở trường Tiểu 
học. Từ đó chỉ ra những ưu điểm và hạn chế trong quá trình dạy và học của giáo 
viên và học sinh. 
 Đề xuất một số biện pháp để phát huy các ưu điểm đó và đặc biệt là đề ra 
biện pháp để khắc phục những hạn chế khi dạy và học phân môn Tập đọc. 
 7. Nội dung 
 7.1. Thuyết minh giải pháp mới 
 *Nội dung: 
 Nâng cao chất lượng đọc cho học sinh ở Tiểu học là một việc làm cần thiết 
và thiết thực trong quá trình giáo dục và đào tạo. Nhất là các em học sinh lớp 4 - 5. 
Đến những lớp này không những chỉ yêu cầu các em đọc đúng mà còn phải yêu 
cầu các em đọc hay, diễn cảm. 
 Hơn nữa, Đảng và Nhà nước rất coi trọng sự nghiệp giáo dục - đào tạo. Việc 
nâng cao chất lượng giảng dạy, phát triển giáo dục ở bậc Tiểu học rất cần thiết và 
cấp bách. Đọc thông viết thạo là vô cùng quan trọng ở bậc Tiểu học. Phân môn 
Tập đọc lớp 4 nhằm luyện cho học sinh kỹ năng đọc to, rõ từ (phát âm đúng phụ 
âm đầu, vần, thanh điệu ) các em cần đọc lưu loát, trôi chảy, có thói quen đọc 
thầm và diễn cảm các bài văn, thơ. Biết đọc phân vai trong các đoạn hội thoại thể 
hiện suy nghĩ, tình cảm của nhân vật. Thông qua đó học sinh tập giải nghĩa từ, tìm 
ý chính. Hướng dẫn các em tìm hiểu nội dung và nghệ thuật của tác phẩm văn học. 
Bước đầu có kiến thức về các loại văn: Miêu tả, tường thuật, kể chuyện, viết thư 
 * Các bước tiến hành thực hiện giải pháp: 
 Sau khi tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến học sinh phát âm sai và đọc 
chưa đúng. Tôi đã tìm ra một số biện pháp để giải quyết, sửa chữa tình trạng trên 
như sau: 
 Biện pháp 1. Phải đảm bảo rèn luyện tốt kỹ năng đọc cho học sinh 
 - Dạy phát âm đúng, rõ tiếng 
 Tiếng Việt rất phong phú, ở mỗi vùng miền của đất nước, từng vùng dân tộc 
có cách phát âm tiếng phổ thông khác nhau. Bởi vậy, khi dạy giáo viên cần hướng 
dẫn phân biệt để đọc đúng, rõ các phụ âm đầu, vần và dấu thanh thì mới đọc và 4 
viết đúng từ ngữ của Tiếng Việt, biết ngắt hơi, thể hiện giọng đọc của từng nhân 
vật. 
 Đặc biệt đối với học sinh không phân biệt rõ: Thanh (~) và thanh ( / ). Khi 
đọc: “Chị ngã em nâng” thành “Chị ngá em nâng” ; hoặc thanh ( ? ) và thanh (.). 
Khi đọc “Bưởi ngọt” thành “Bượi ngọt” Nhiều học sinh còn phát âm không rõ 
như: “Đêm khuya” thành “Đêm khuê” hoặc “Lo lắng” thành “no nắng”.Do vậy 
giáo viên phải chú trọng rèn luyện đọc sát với thực tế học sinh trong lớp. 
 - Dạy đọc trôi chảy 
 Đối tượng học sinh lớp 4 không đọc ê, a ngắc ngứ nữa nên yêu cầu đọc lưu 
loát, trôi chảy phải được cao lên mức đọc thành cụm từ, thành ý, biết ngắt nghỉ 
theo hơi ý. Các em phải có ý thức về cấu trúc câu. 
 - Giáo viên cho học sinh chia đoạn và gọi học sinh đọc nối tiếp mỗi em một 
đoạn, yêu cầu đọc trôi chảy, phát âm đúng. 
 Giáo viên có thể cho học sinh 3 lượt, sau đó ghi từ khó lên bảng, gọi một số 
em đọc từ khó, kết hợp sửa lỗi phát âm cho học sinh. Gọi học sinh đọc phần chú 
giải, giáo viên cho học sinh giải nghĩa một số từ khó ở sách giáo khoa. 
 - Luyện đọc theo cặp 
 Gọi học sinh luyện đọc theo từng cặp, mỗi học sinh đọc một đoạn, tiếp đó 
cho 1 - 2 học sinh đọc cả bài. 
 - Giáo viên đọc mẫu toàn bài, nhấn giọng một số từ như: Phượng không phải 
là một đóa, không phải là một cành.... 
 - Đọc diễn cảm 
 Do ảnh hưởng của ngôn ngữ địa phương, đa số học sinh phát âm một số từ 
và dấu câu không chính xác, do vậy khi dạy luyện đọc diễn cảm, giáo viên phải 
chú ý đến cách phát âm từ khó có trong bài. Yêu cầu học sinh luyện đọc, giáo viên 
kết hợp chỉnh sửa. 
 Biện pháp 2. Hướng dẫn học sinh cách phát âm đúng 
 Với việc chữa lỗi phát âm, tôi áp dụng biện pháp làm mẫu cho học sinh quan 
sát và hướng dẫn học sinh làm. Khi hướng dẫn học sinh đọc các tiếng có âm đầu l, 
n tôi giúp học sinh quan sát, tự kiểm tra xem mình đang phát âm nào “n” là âm 
mũi, khi phát âm sờ vào tay và mũi sẽ thầy mũi rung, khi phát âm “l” mũi không 
rung. Bởi vậy tôi đã yêu cầu học sinh bịt chặt mũi để đọc các tiếng la, lô, lo, lu, lư 
vì khi bịt chặt mũi thì H không thể đọc thành “n”, nô, no, nu, nư. 
 Chính bản thân tôi cũng tự điều chỉnh cách làm mẫu, cách hướng dẫn học 
sinh đọc của mình. Tôi đã sử dụng máy ghi âm để ghi lại lời nói cách đọc của mình 5 
để qua đó nhận ra nhược điểm của mình, điều chỉnh sao cho tạo ra cách đọc đúng 
nhất. Bởi tôi thiết nghĩ tất cả những sai lạc gì đã có ở thầy chắc sẽ có ở trò, không 
phải trên tất các ở trò thì ít nhất cũng có ở một số em nào đó. Sau khi đã có được 
một mẫu đọc đúng, chắc chắn tôi tiến hành tới công việc lắng nghe học sinh đọc 
trong các giờ tập đọc. Thay vì những lời trước đây: “em đọc như thế chưa tốt, em 
đọc sai lần sau cần cố gắng hơn hoặc em hãy đọc cho cả lớp nghe ” giờ thì tôi tái 
hiện lại giọng đọc của các em. Tôi làm nhiệm vụ của một chiếc máy ghi âm giúp 
các em quan sát lời đọc của mình một cách khách quan. Tôi mô phỏng lại cách đọc 
của học sinh với một thái độ chân thành một mong mỏi tha thiết là giúp các em đọc 
tốt hơn. Ví dụ: Em lắng nghe xem mình vừa đọc như thế này..... 
 Ngoài ra tôi còn gây hứng thú đọc cho các em bằng việc giới thiệu những 
câu chuyện hay, những bài văn, bài thơ phù hợp với tâm lý lứa tuổi, sưu tầm sách, 
báo để kích thích các em. 
 Biện pháp 3. Rèn kĩ năng đọc diễn cảm 
 Thực tế nhiều học sinh không có kĩ năng đọc diễn cảm nhưng cứ cố đọc nên 
sảy ra tình trạng các em đọc nâng cao, hạ thấp hay nhấn giọng một cách tùy tiện 
khiến cho bài đọc nghe rất khó chịu. Muốn khắc phục tình trạng này thì giáo viên 
phải hướng dẫn học sinh: 
 Ta thường hay nhấn giọng ở những từ ngữ gợi tả, gợi cảm (cũng có thể là 
những từ láy, từ ghép). 
 Muốn đọc diễn cảm tốt phải hiểu kĩ nội dung của bài tập đọc, và phải truyền 
đạt tốt sự hiểu biết của mình tới người nghe. Học sinh đọc diễn cảm chưa tốt là có 
một phần nguyên nhân giáo viên chưa giúp học sinh cảm thụ tốt nội dung bài đọc. 
 Giúp học sinh hiểu rõ bài văn, bài thơ hoặc văn bản phải đọc là cái gốc để 
giúp học sinh đọc diễn cảm tốt hơn. Điều đó cho thấy việc đọc hiểu và phần đọc 
diễn cảm có quan hệ mật thiết với nhau. Học sinh có khả năng đọc hiểu tốt sẽ tạo 
điều kiện cho học sinh đó đọc diễn cảm tốt hơn. 
 Biện pháp 4. Tạo điều kiện cho học sinh tham gia luyện đọc càng nhiều 
càng tốt 
 Không chỉ trong các giờ tập đọc mà trong tất cả những giờ học khác giáo 
viên cần quan tâm đến rèn kĩ năng đọc đúng cho học sinh. Khi đọc các yêu cầu của 
bài học hay đọc kết quả bài làm của mình giáo viên cũng cần sửa lỗi kịp thời cho 
các em. Bởi lẽ chỉ khi các em tham gia đọc mới bộc lộ hết lỗi phát âm của mình và 
giáo viên mới có biện pháp giúp đỡ hiệu quả phù hợp với từng đối tượng học sinh. 
 * Kết quả khi thực hiện giải pháp: 6 
 Đến tuần 19 tôi tiến hành khảo sát toàn bộ số học sinh trong lớp. Tôi chú ý 
những kỹ năng đọc đúng, nhanh, đọc diễn cảm của từng em, thấy kết quả rất khả 
quan, tỷ lệ học sinh đọc tốt cao hơn nhiều so với đầu năm học, số học sinh đọc yếu 
giảm nhiều, cụ thể là: 
 Tôi tiến hành kiểm tra bài: “Người ăn xin” 
 Kết quả như sau: 
 * Về khả năng đọc: 
 Lớp TSHS Đọc đúng, Đọc đúng, Đọc nhỏ, Đọc chậm, 
 diễn cảm chưa diễn ê-a, ngắt còn đánh 
 cảm câu sai vần 
 4A SL % SL % SL % SL % 
 25 
 (Đối chứng) 7 28 10 40 6 24 2 8 
 4B 
 25 12 48 9 36 3 12 1 4 
(Thực nghiệm) 
 * Về phát âm: 
 Không 
 Lớp TSHS Lỗi l-n Lỗi d-r-gi Lỗi s-x Lỗi tr-ch 
 mắc lỗi 
 4A SL % SL % SL % SL % SL % 
 25 
 (Đối chứng) 4 16 10 40 5 20 3 12 3 12 
 4B 
 25 13 52 5 20 3 12 3 12 1 4 
(Thực nghiệm) 
 Đến hết tháng 12 thì khí thế của lớp học trong các giờ tập đọc, học thuộc 
lòng đã thay đổi. Các em mong đến giờ tập đọc để được đọc, được nghe, được cô 
giáo đánh giá khen ngợi (vì khi tôi phân nhóm các em được kiểm tra cho nhau nên 
các em cũng khá chú ý đọc bài ở nhà để theo dõi các bạn đọc được dễ dàng, các em 
cũng đọc khá hẳn lên. Các em học trung bình cũng chăm học hơn cố gắng để được 
kiểm tra bạn khác. Các em học yếu thường xuyên phải đọc để các bạn nghe, cũng 
tự lập đánh vần ở nhà để đến lớp đọc được nhanh hơn). Dần dần giờ tập đọc là giờ 
để các em thi nhau nghe, nói và đọc. Các em chú ý nghe các bạn đọc để nghe đúng, 
nghe chính xác rồi nhận xét bạn đọc. Các em thi nhau đọc đúng từng tiếng, từng 
câu, từng đoạn, đọc lưu loát, đọc diễn cảm, 
 Kết quả sau hơn 4 tháng tổ chức cho học sinh học tập như trên, cái thu hái 
được dễ nhìn thấy nhất là khí thế say sưa học tập của học sinh. Nhiều học sinh 
trước đây không bao giờ xung phong đọc nhưng sau đó cũng đó biết chọn cho 
mình những câu, những đoạn dễ để xung phong đọc. Nhiều phụ huynh gặp tôi 
phấn khởi cho biết, con mình tự nhiên về nhà rất chăm đọc sách và rất hay đến nhà 
bạn để cùng đọc. Tôi nhận thấy học sinh đọc lưu loát hơn, bước đầu biết đọc diễn 7 
cảm ở từng bài đã chiếm tỷ lệ gần 88% tăng 36% so với đầu năm, số học sinh đọc 
nhỏ và đọc còn ê a chỉ còn 3 em chiếm tỷ lệ 12 % giảm 24% so với đầu năm. 
 Kết quả này tuy chưa phải là cao nhưng đối với học sinh lớp tôi thì tôi thấy 
thật đáng mừng. 
 Khí thế học tập không ngừng ở phân môn Tập đọc mà có tác dụng sang hầu 
hết các giờ học khác. Khí thế học tập sôi nổi hơn, các em đã mạnh dạn phát biểu, 
nói năng mạch lạc hơn. Các em viết chính tả tiến bộ hẳn lên nhất là chính tả nghe 
đọc. Các em thích được trao đổi bàn bạc trong các giờ luyện từ và câu và cả việc 
giải Toán có lời văn 
 7.2. Thuyết minh về phạm vi áp dụng giải pháp 
 Giải pháp này được nghiên cứu qua thực tế giảng dạy ở trường Tiểu học Tiến 
Thắng, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang. Cụ thể là được áp dụng dạy học ởhọc sinh 
khối lớp 4, năm học 2019-2020. 
 7.3. Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của giải pháp 
 Ở giải pháp này tôi mạnh dạn đưa ra một số kinh nghiệm trong quá trình 
nâng cao chất lượng đọc cho học sinh lớp 4 vì môn Tiếng việt có vai trò quan trọng 
trong đời sống cộng đồng và đời sống của mỗi con người Việt Nam. Đối với trẻ em 
càng có vai trò quan trọng, con người ai cũng muốn vươn tới cái đẹp, cái đẹp đó 
được thể hiện ở nhiều mặt. Ở đây tôi muốn đề cập tới vấn đề dạy tập đọc giúp phát 
triển tư duy hình tượng và tư duy lôgic cùng với sự phát triển khả năng suy luận và 
phân tích tổng hợp cho học sinh.Vì vậy thầy cô giáo là người luôn coi trọng việc 
rèn và nâng cao chất lượng đọc cho học sinh. Giải pháp này đã đưa ra một số điều 
cơ bản thiết thực về nguyên nhân và biện pháp giáo dục những kĩ năng đọc ở học 
sinh, qua việc nghiên cứu thu thập kinh nghiệm của trường Tiểu học để góp phần 
sáng tạo trong cuộc sống. 
 Tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và không sao chép 
hoặc vi phạm bản quyền. 
 Xác nhận của cơ quan, đơn vị 
 HIỆU TRƯỞNG Tác giả giải pháp 
 Dương Mạnh Nguyên Nguyễn Thị Ngọc Bích 
 8