Biện pháp nâng cao kỹ năng soạn thảo văn bản trên phần mềm word cho học sinh lớp 5
Bạn đang xem nội dung tài liệu Biện pháp nâng cao kỹ năng soạn thảo văn bản trên phần mềm word cho học sinh lớp 5, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút TẢI VỀ ở trên
0 MỤC LỤC Trang I. PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 1 1- Lí do chọn đề tài. ........................................................................................................ 1 2- Mục đích nghiên cứu. ................................................................................................. 1 3- Nhiệm vụ nghiên cứu. ................................................................................................ 2 4- Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. ................................................................................. 2 5- Phương pháp nghiên cứu. ........................................................................................... 2 II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.................................................................................... 2 1- Cơ sở lý luận vấn đề nghiên cứu ................................................................................ 2 2 - Cơ sở thực tiễn .. .. . 2 3 - Các biện pháp ...3 III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG .10 IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ . 10 1 PHẦN I. MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư được gọi là Công nghiệp 4.0. Công nghiệp 4.0 tập trung vào công nghệ kỹ thuật số từ những thập kỷ gần đây lên một cấp độ hoàn toàn mới với sự trợ giúp của kết nối thông qua Internet vạn vật, truy cập dữ liệu thời gian thực và giới thiệu các hệ thống vật lý không gian mạng. Công nghiệp 4.0 cung cấp một cách tiếp cận liên kết và toàn diện hơn cho sản xuất. Nó kết nối vật lý với kỹ thuật số và cho phép cộng tác và truy cập tốt hơn giữa các bộ phận, đối tác, nhà cung cấp, sản phẩm và con người.Công nghệ 4.0 cũng ngày càng được ứng dụng rộng rãi tại nhiều ngành nghề, mở ra một kỷ nguyên mới về đội ngũ nhân lực công nghệ chất lượng cao. Ngày này, có lẽ bất cứ một công việc nào cũng cần sử dụng đến máy vi tính và trong soạn thảo văn bản cũng vậy. Soạn thảo văn bản bằng máy vi tính dễ dàng sửa khi bị sai, dễ dàng gửi đi qua internet, lưu trữ được lâu, thể thức trình bày rõ ràng. Nhưng thực tế khi giảng dạy bộ môn này cho học sinh lớp 5, tôi nhận thấy phần lớn các em đều gõ văn bản chỉ bằng một hoặc hai ngón tay, mà khi gõ như thế thì mắt các em phải nhìn xuống bàn phím dẫn đến nhiều lỗi sai chính tả không được các em xử lý ngay, tốc độ gõ rất chậm chất lượng các giờ thực hành trong phần soạn thảo văn bản thấp do các em mất rất nhiều thời gian cho việc gõ văn bản. Rất nhiều người khi đã đi làm việc nhưng với thói quen gõ văn bản với một hoặc hai ngón tay đã được hình thành từ rất lâu thì việc họ muốn rèn luyện để có thể gõ mười ngón tay trên bàn phím cũng rất khó khăn. Vì khi thói quen đã hình thành thì thay đổi nó cũng là cả một quá trình rất dài. Qua quá trình giảng dạy tôi luôn suy nghĩ làm thế nào để các em học tốt môn tin học này đặc biệt là việc soạn thảo văn bản. Căn cứ vào những gì khảo sát được tôi xin đưa ra một số phương pháp giúp các em học tốt soạn thảo văn bản, uốn nắn những thói quen không tốt ngay từ khi các em mới bắt đầu làm quen với môn học này. 2. Mục đích nghiên cứu. Đưa ra một số biện pháp nâng cao kỹ năng soạn thảo văn bản trên phần mềm word cho học sinh lớp 5. 2 3. Đối tượng vào phạm vi nghiên cứu. 3.1. Đối tượng nghiên cứu: Việc soạn thảo văn bản của học sinh lớp 5 3.2. Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 5. 4. Nhiệm vụ nghiên cứu. Thực trạng soạn thảo văn bản của học sinh lớp 5. Đưa ra một số biện pháp nâng cao kỹ năng soạn thảo văn bản trên phần mềm word cho học sinh lớp 5. 5. Phương pháp nghiên cứu. Thông qua việc giảng dạy trên lớp, quan sát việc thực hành gõ phím của học sinh, khảo sát chất lượng, phương pháp thực nghiệm sư phạm. II. NỘI DUNG 1. Cơ sở lý luận khoa học. Công nghệ thông tin là một trong những phương tiện quan trọng nhất của sự phát triển, nó đang làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục của thế giới hiện đại, trong đó có Việt Nam. Ngày nay, kiến thức, kỹ năng Công nghệ thông tin là một trong những văn hóa thiết yếu mà học sinh cần được trang bị cho học tập và cho cuộc sống. Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018, quy định môn Tin học là môn học bắt buộc. Như vậy đối với học sinh chiếc máy tính là công cụ học tập, giải trí và là người bạn gắn bó trong suốt cuộc đời của các em. Do vậy ngay từ khi các em làm quen với máy tính chúng ta phải rèn luyện cho các em kỹ năng và tư thế làm việc với máy tính một cách đúng đắn. Một trong những kỹ năng cần rèn luyện trong giai đoạn này là kỹ năng soạn thảo văn bản. 2. Cơ sở thực tiễn. 2.1. Thuận lợi. Trường Tiểu học An Thượng được trang bị phòng tin học với 14 máy tính, đủ cho 2-3 học sinh sử dụng 1 máy. Đa số học sinh rất hứng thu khi học tin học 3 Một số gia đình có điều kiện đã trang bị máy tính cho học sinh dùng ở nhà. 2.2. Khó khăn. Nhiều học sinh ngại học soạn thảo văn bản, không hứng thú khi tham gia gõ chữ. Các em thích học các chủ đề sinh động như : Vẽ, học và chơi cùng máy tính . Nhiều học gõ phím còn chậm do: chưa thuộc bàn phím vừa gõ vừa nhìn xuống bàn phím để tìm; Học sinh quên cách gõ tiếng việt; Gõ phím bằng một ngón tay hoặc chỉ gõ bằng một tay phải; học sinh ngồi sai tư thế. Phần mềm soạn thảo có giao diện bằng tiếng Anh nên học khó nhớ các chức năng dẫn đến các kỹ thuật trình bày văn bản chưa được tốt. Bảng khảo sát việc soạn thảo văn của học sinh lớp 5 vào cuối năm học 2021-2022: Khối 5 Tổng số : 60 HS Soạn thảo văn Hoàn thành bài soạn Soạn thảo văn bản bản chậm thảo văn bản nhanh, đúng kỹ thuật Số HS 30 18 12 Tỉ lệ % 50% 30% 20% 3. Những biện pháp thực hiện. Biện pháp thứ nhất : Hướng dẫn học sinh nhớ được vị trí các phím Để soạn thảo văn bản tốt việc đầu tiên vô cùng quan trọng là phải nhớ được các kí tự trên bàn phím. - Giúp học sinh nhớ các ký tự trên bàn phím là cách để học sinh gõ phím nhanh hơn vì khi không nhớ các ký tự thì các em phải đưa mắt xuống bàn phím để tìm. Để các em nhớ các ký tự trên bàn phím tôi đã dùng các cách sau: cho học sinh học thuộc các hàng phím và các phím chức năng; in tranh bàn phím máy tính treo ở phòng máy; tạo phiếu học tập với các hàng phím thiếu ký tự để các em điền vào. 4 (Các hàng phím) (Các phím chức năng) - Sau khi áp dụng biện pháp này học sinh đã nhớ hết các kí tự trên bàn phím. Không còn học sinh nào quên các ký tự trên các hàng phím. Biện pháp thứ hai : Hướng dẫn học sinh gõ bàn phím bằng 10 ngón tay Khi bắt đầu Biện pháp này tôi sẽ cho học sinh xem một video gõ phím mà không cần nhìn vào bàn phím để tạo cho các em động lực cố gắng đạt được như vậy. Sau đó tôi sẽ giúp các em luyện tập bằng các cách sau: - Cho học sinh học thuộc lòng cách gõ phím tiếng việt đồng thời cho các em ghi cách gõ tiếng việt vào cuối vở tin học để khi không nhớ sẽ xem lại. - Hướng hẫn học sinh cách gõ phím bằng 10 ngón tay: + Đặt các ngón tay lên hàng phím cơ sở + Nhìn thẳng vào màn hình và không nhìn xuống bàn phím. + Gõ phím nhẹ nhưng dứt khoát. + Mỗi ngón tay chỉ gõ một số phím nhất định 5 + Hướng dẫn cách đặt tay và thao tác gõ phím, thu tay về vị trí ban đầu trên hàng phím cơ sở sau khi gõ xong các phím ở hàng phím khác. + Sau khi học sinh luyện tập đầy đủ các phím ở tất cả các hàng phím yêu cầu học sinh thống kê theo mẫu sau để ghi nhớ các ngón tay sẽ phụ trách các phím trên bàn phím. CÁCH GÕ MƯỜI NGÓN Bàn tay trái Các phím cần gõ Bàn tay phải Các phím cần gõ Ngón trỏ Số 4, R, F, V, số Ngón trỏ Số 6, Y, H, N, số 7, 5, T, G, B. U, J, M. Ngón giữa Số 3, E, D, C Ngón giữa Số 8, I, K, dấu phẩy Ngón áp út Số 2, W, S, X Ngón áp út Số 9, O, L, dấu chấm Ngón út Số 1, Q, A, Z Ngón út Số 0, P, dấu chấm phẩy, dấu gạch chéo Ngón cái Phím cách Ngón cái Phím cách - Cho học sinh quan sát lại bàn phím và phát hiện ra điểm đặc biệt giữa các phím cần gõ và các ngón tay từ đó học sinh dễ nhớ nhất. Điểm đó là: mỗi ngón tay sẽ phụ trách một đường chéo trên bàn phím. Riêng ngón tay trỏ thì phụ trách hai đường chéo của bàn phím. - Để học sinh nhớ được cách đặt tay và cách gõ phím tôi đã in tranh bảng màu gõ phím treo ở phòng tin học để học sinh nhìn vào mỗi ngày. 6 - Luyện gõ phím bằng 10 ngón với phần mềm Mario. Giao diện của chương trình này dễ sử dụng, rất đẹp mắt, hiệu ứng hình ảnh và âm thanh rất sinh động phù hợp với lứa tuổi. Phần mềm có phần luyện gõ các hàng phím, gõ từ theo yêu cầu. Ngoài ra phần mềm còn có các trò chơi gõ phím tạo sự hứng thú cho học sinh. - Cung cấp cho học sinh hệ thống các phím tắt để học sinh soạn thảo văn bản nhanh hơn. Biện pháp thứ ba : Hướng dẫn học sinh ngồi đúng tư thế. - Tư thế ngồi gõ phím đúng sẽ giúp tốc độ gõ phím nhanh hơn. Ở phần này tôi đưa ra một số ví dụ về việc ngồi sai tư thế dẫn đến lồng ngực thu hẹp dần thành phẳng đều, các góc xương bả vai cách xa cột xương sống và bắt đầu nhô lên, lưng gù và bụng phình ra phía trước. Nếu không kịp thời điều chỉnh thì cột sống bị cong vẹo, xuất hiện đường uốn nghiêng làm lưng gù rõ rệt tạo nên hình dáng rất xấu. - Nêu cách ngồi đúng và yêu cầu học sinh thực hiện ngay: thẳng lưng, đầu thẳng không ngửa ra sau cũng như không cúi về phía trước. Mắt nhìn thẳng vào màn hình, có thể nhìn chếch xuống nhưng không được hướng lên trên. Bàn phím ở vị trí trung tâm, hai tay để thả lỏng trên bàn phím. - Để nhắc nhở học sinh luôn ngồi đúng tư thế tôi còn treo tranh tư thế ngồi trong phòng tin học. 7 Biện pháp thứ tư : Giúp học sinh nhớ được các chức năng của các thẻ lệnh của phần mềm Phần mềm soạn thảo là một phần mềm có giao diện bằng tiếng Anh và rất trừu tượng làm cho học sinh khó nhớ các thao tác lệnh. Để cho học sinh nhớ các các lệnh trong các menu của phần mềm tôi dùng các cách sau: - Cho học sinh học thuộc từng menu và ghi chép ra một sổ tay riêng để khi không nhớ có thể tra cứu. - Làm trắc nghiệm với các bài trắc nghiệm có những lệnh tiếng anh sai gần giống với các lệnh trong phần mềm. Bài tập trắc nghiệm này học sinh nhớ lệnh hơn. Ví dụ: Để dán văn bản cần sao chép em chọn: A. Paste B. Pates C. Pastes D. Pate - Điền lệnh đúng vào chỗ trống. Ở hình thức này học sinh sẽ phải nhớ lại các lệnh qua đó giúp các em nhớ lệnh lâu hơn Ví dụ: Để chèn hình ảnh vào văn bản em vào thẻ Insert chọn .. Sau đó tìm đường dẫn tới thư mục lưu ảnh chọn ảnh và nhấn OK. - Để hỗ trợ học sinh nhớ lệnh trong thời gian đầu tôi còn cho in và treo tranh giao diện của phần Word lên khổ giấy A2 có ghi chú rõ ràng bằng tiếng việt. Sau khi các em đã quen với phần mềm thì sẽ bỏ tranh xuống để các em tự nhớ. - Cung cấp cho học sinh các tổ hợp phím tắt gắn liền với các thao tác lệnh đầy đủ bằng chuột. - Mỗi tiết thực hành tôi đã cho học sinh thực hành các thẻ lệnh từ đó tạo thành kỹ năng cho học sinh. - Ngoài ra tôi còn phối hợp với giáo viên tiếng Anh khi dạy sẽ liên hệ giải thích các từ vựng có liên quan tới môn tin học để học sinh được khắc sâu từ đó. Biện pháp thứ năm: Giúp học sinh có kỹ thuật trình bày văn bản. Phân tích bài tập trước khi thực hành giúp cho học sinh tiết kiệm thời gian, tránh những lỗi sai phải sửa đi sửa lại. 8 Trước khi thực hành tôi tạo cho học sinh thói quen quan sát tổng thể bài tập, phân tích yêu cầu và nội dung của bài tập: Văn bản cần gõ thuộc dạng văn bản hành chính, văn bản khoa học hay văn bản văn học để chọn cách trình bày nhanh nhất. Phân tích xem có nhiều cầu từ trùng lặp nhau thì có thể sẽ dùng cách sao chép để tiết kiệm thời gian hoặc đối với có trình bày nhiều kiểu chữ thì gõ xong mới căn chỉnh. Ví dụ 1: Trong bài thơ Trăng ơi từ đâu đến? Trăng ơi... từ đâu đến? Hay từ cánh rừng xa Trăng hồng như quả chín Lửng lơ lên trước nhà Trăng ơi... từ đâu đến? Hay biển xanh diệu kỳ Trăng tròn như mắt cá Chẳng bao giờ chớp mi Trong bài thơ này có câu trùng lặp là “Trăng ơi... từ đâu đến?” nên học sinh sẽ dùng cách sao chép câu đó để tiết kiệm thời gian. Ví dụ 2: Với bài soạn thảo “Dế mèn kể chuyện”. Dế mèn kể chuyện Tôi sống độc lập từ thủa bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi. Vả lại, mẹ thường bảo chúng tôi rằng: "Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi. Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại, xấu lắm, rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu". Với bài tập như này có rất nhiều học sinh cứ gõ đến đâu chọn kiểu trình bày đến đó đẫn đến mất nhiều thao tác và thời gian. Ở bài soạn thảo này tôi dạy học sinh nên để ở kiểu chữ thường. Sau khi soạn thảo xong thì mới chọn kiểu trình bày đúng sẽ ít bị gõ đi gõ lại, tiết kiệm thời gian. 9 Việc phân tích yêu cầu và nội dung thực hành trước khi làm rất quan trọng. Qua đó giúp cho học sinh chọn được cách làm nhanh nhất và tránh những lỗi sai và soạn thảo văn bản khoa học hơn. Biện pháp thứ sáu : Tạo hứng thú cho học sinh với phần soạn thảo văn bản. Tâm lý của trẻ nhỏ, các em chỉ thích các phần mềm có giao diện đẹp dễ dùng như: phần mềm vẽ, phần mềm học toán, phần mềm chơi nhạc . Chính vì vậy để học sinh học tốt soạn thảo văn bản chúng ta cần phải tạo hứng thú cho các em với phần mềm này bằng một số cách sau: - Tạo hứng thú học tập bằng cách làm cho học sinh nhận thức được mục tiêu, lợi ích của soạn thảo văn bản. Cho các em quan sát những sản phẩm từ soạn thảo văn bản như những bài báo có chèn tranh ảnh ngộ nghĩnh, những tấm bưi thiếp, những dòng nhật ký của các bạn soạn thảo trên máy tính. - Tổ chức hoạt động học theo nhóm. Trong giờ thực hành giáo viên nên tạo sự canh tranh giữa các nhóm bằng cách phân các nhóm làm bài thực hành sau đó các nhóm nhận xét để tạo sự hào hứng, sáng tạo trong học tập. - Thiết kế các trò chơi học tập để HS tiếp cận kiến thức một cách nhẹ nhàng, thú vị. - Động viên học sinh bằng cách tổ chức các cuộc soạn thảo và trao phần thưởng : Đối với học sinh lớp 5 thì việc tổ chức các cuộc thi soạn thảo văn bản có thể thực hiện ở cấp khối, trường vào cuối kì I và cuối năm học. Đây là một biện pháp tốt giúp các em phấn đấu trước tiên là rèn luyện để bản thân mình, hai là để các em được thi đua với bạn để cùng nhau cố gắng, hơn nữa khi các em được nhận phần thưởng thì sẽ cảm thấy vinh dự và tự hào sau những cố gắng vất vả rèn luyện của mình, thấy được ý nghĩa của soạn thảo văn bản. Từ đó các em sẽ có thêm động lực để cố gắng hơn nữa. Biện pháp thứ bảy : Phối hợp với phụ huynh học sinh. Cùng với các biện pháp trên thì giáo viên cần thường xuyên phối hợp với cha mẹ học sinh tạo điều kiện cho các em cả khi ở trường lẫn khi ở nhà. Giáo viên cần phải giúp phụ huynh học sinh hiểu được tầm quan trọng của việc học Tin học nói chung và soạn thảo văn bản nói riêng. Vận động phụ huynh đầu tư máy tính cho con em rèn luyện gõ phím tại nhà hoặc sang nhà bạn có máy tính 10 cùng học nhóm. Đồng thời giáo viên liên hệ với phụ huynh để trao đổi về phương pháp giúp học sinh viết ngày càng tiến bộ. Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường cũng là một biện pháp rất cần thiết nhằm mang lại hiệu quả học tập và sự tiến bộ của học sinh. III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG. Kết quả khảo sát năm học 2021-2022 trước khi áp dụng các biện pháp Khối 5 Tổng số : 60 HS Soạn thảo văn Hoàn thành bài soạn Soạn thảo văn bản bản chậm thảo văn bản nhanh, đúng kỹ thuật Số HS 30 18 12 Tỉ lệ % 50% 30% 20% Kết quả khảo sát năm học 2022-2023 sau khi áp dụng các biện pháp Khối 5 Tổng số : 92 HS Soạn thảo văn Hoàn thành bài soạn Soạn thảo văn bản bản chậm thảo văn bản nhanh, đúng kỹ thuật Số HS 14 32 46 Tỉ lệ % 15% 35% 50% Qua so sánh kết quả trước và sau khi áp dụng các giải pháp thấy rõ học sinh đã soạn thảo văn bản nhanh và đúng kỹ thuật hơn từ 20% tang lên 50%. Số học sinh soạn thảo văn bản chậm giảm rõ rệt từ 50% giảm xuống còn 15%. Các biện pháp trên dễ áp dụng, tốn ít kinh phí và nhận rộng cho học sinh khối lớp 5 các trường khác trên địa bàn. IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Qua việc áp dụng sáng kiến kinh nghiệm trên vào dạy học đã giúp cho học sinh thích thú với môn học, tạo cho các em niềm hăng say học tập tự mình tìm tòi, khám phá và tiếp thu kiến thức, vận dụng kiến thức vào việc tạo ra cho mình các sản phẩm đơn giản phục vụ bản thân như viết nhật ký, có các bài báo tường, hay thời khóa biểu học tập. 11 Nhiều em đã chủ động tìm tòi các phần mềm khác ngoài phần mềm Mario để tự tập luyện gõ mười ngón. Học sinh bước đầu hình thành kỹ năng gõ mười ngón, tư thế, tác phong làm việc với máy tính một cách chuyên nghiệp. Trong các bài thực hành ở học kỳ II các em có nhiều thời gian hơn cho việc khám phá các cách làm khác nhau với phần mềm soạn thảo Microsoft Word để đạt được cùng một mục đích. Khi học sinh làm các bài thi giải Toán hay Tiếng Anh qua mạng Internet các em thao tác nhanh hơn, thời gian làm bài ngắn hơn Là nền tảng cho việc luyện tập gõ mười ngón khi các em học lên các lớp trên. Trên đây là một vài biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt soạn thảo văn bản có thể coi là kinh nghiệm của bản thân tôi trong thời gian qua, đó cũng là những gì tôi rút ra từ thực tế giảng dạy. Tôi cũng mạnh dạn đưa ra, mong muốn nhận sự góp ý, bổ sung của Hội đồng, của các đồng nghiệp để tôi thực hiện tốt hơn. Tôi xin trân trọng cảm ơn! 12
File đính kèm:
bien_phap_nang_cao_ky_nang_soan_thao_van_ban_tren_phan_mem_w.pdf
