Biện pháp phát huy tính tự chủ, tự giác trong học tập và rèn luyện ở học sinh lớp 3 trường Tiểu học Đồng Tiến

 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 Độc lập – Tự do – Hạnh phúc 
 THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP 
 1. Tên giải pháp: Biện pháp phát huy tính tự chủ, tự giác trong học tập và 
rèn luyện ở HS lớp 3 trường Tiểu học Đồng Tiến. 
 2. Ngày giải pháp được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Tháng 9/2021 
 3. Các thông tin cần bảo mật (nếu có): Không có 
 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm: 
 - Đối với công tác chủ nhiệm lớp những năm trước đây để duy trì hoạt 
động tự chủ, tự quản, tự giác cho HS tôi đã sử dụng một số biện pháp khác 
nhau. Cụ thể trong quá trình thực hiện, vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn, hạn 
chế. Ít nhiều cũng đã giúp các em có sự tự chủ, tự giác, song kết quả chưa được 
như mong muốn chỉ giúp đỡ được phần ít HS chưa được đại trà . Biện pháp đã 
sử dụng trước đó là: 
 * Biện pháp thứ nhất: Xây dựng nề nếp trong lớp học 
 - Việc xây dựng nề nếp trong lớp được giáo viên đưa ra, song do các e còn 
nhỏ nên chưa tự chủ, chưa có ý thức tự giác thực hiện nó. 
 - Học sinh phải học nhiều môn, các môn học còn mới mẻ đối với các em 
nên gây nhiều lúng túng cho các em trong mỗi giờ học. Các em chưa tự chủ 
trong việc chuẩn bị bài cũng như bảo quản, sắp xếp đồ dùng theo từng môn học 
trong mỗi buổi học. 
 - Học sinh chưa có thói quen trong việc tự chuẩn bị đồ dùng cá nhân, đồ 
dùng học tập và chưa chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác khi gặp 
khó khăn. 
 - HS chưa tự tin, chưa tự chủ, tự giác trong học tập và rèn luyện. 2 
 - Lớp học đã đi vào nề nếp, song không khí lớp học nặng nề, giáo viên 
giảng dạy hết sức vất vả, tiết học sẽ kéo dài thời gian lấn sang thời gian tiết 
sau. Hiệu quả tiết học không đạt như mong muốn. 
 * Biện pháp thứ hai: Tổ chức và duy trì hoạt động của hội đồng tự quản 
 - Đã xây dựng được hội đồng từ bảo để duy trì hoạt động của lớp. Ngay từ 
đầu năm học, lớp tiến hành bầu ra Hội đồng tự quản duy trì hoạt động của lớp, 
song các e còn e dè chưa nắm được nhiệm vụ cần làm, cũng chưa có sự tự giác, 
tự chủ trong các hoạt động. 
 - Hội đồng tự quản được bầu ra chưa thực hiện đúng nhiệm vụ được giao. 
Phần lớn là do các em chưa được hướng dẫn cụ thể, chưa được sự tín nhiệm 
của các thành viên trong lớp nên khi làm việc chưa đạt được hiệu quả nhất 
định. Các em cũng chưa tạo được niềm tin, chưa hứng thú, say mê với công 
việc, nhiệm vụ được giao. 
 - Các em chưa chủ động trong việc động viên giúp đỡ các bạn gặp khó khăn 
trong lớp mà chỉ mới dừng lại ở việc chỉ ra lỗi sai của các bạn mà chưa biết 
cùng bạn, giúp bạn khắc phục khuyết điểm đó. 
 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp: 
 - Trong giai đoạn hiện nay thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ 
thông 2018 cùng với sự phát triển công nghệ thông tin việc hình thành năng 
lực tự chủ, tự giác sẽ giúp các em ý thức được sự cần thiết phục vụ bản thân, 
biết tự chăm sóc bản thân, tăng cường tính độc lập. Các em sẽ tự chủ, tự giác 
trong mọi hoạt động và sống có trách nhiệm hơn đối với chính mình biết quan 
sát và làm theo hướng dẫn của người lớn trong các công việc hằng ngày cũng 
như ở lớp, . 
 6. Mục đích của giải pháp: 
 - Để giúp HS hình thành năng lực tự chủ, tự giác, tự quản, tự phục vụ, giúp 
các em ý thức được sự cần thiết phục vụ bản thân, biết tự chăm sóc bản thân. 
Tăng cường tính độc lập giúp các em sẽ sống có trách nhiệm hơn đối với chính 3 
mình giúp các em chủ động hơn khi tham gia các hoạt động của tập thể. Cần có 
giải pháp khắc phục những hạn chế, nhược điểm trước đây. 
 - Mặt khác giúp học sinh nâng cao kỹ năng sống, khả năng thích ứng với 
những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống giúp học sinh biết giải quyết 
các vấn đề cơ bản một cách tự lập, tự chủ. 
 7. Nội dung: 
 7.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến 
 7.1.1 Biện pháp thứ nhất: Rèn ý thức tự chủ, tự giác của HS thông qua việc thực 
hiện nề nếp. 
 Bước 1: Thu thập thông tin học sinh đầu năm khi được phân công chủ nhiệm. 
 - Nhận hồ sơ học sinh: Bao gồm giấy khai sinh, sổ hộ khẩu, bảng tổng hợp 
đánh giá năm học trước. 
 - Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm lớp 2 năm học trước. 
 - Khảo sát thăm dò năng lực tự chủ, tự quản, tự phục vụ, tự giác của HS lớp 
3D (21 HS) qua quan sát 1 tuần học đầu tiên. 
 S Mức độ 
 T Các biểu hiện cụ thể quan sát được Cần 
 T cố % Đạt % Tốt % 
 gắng 
 1 Học sinh tự vệ sinh thân thể, ăn, 2 9,5 12 57,1 7 33,4 
 mặc gọn gàng sạch sẽ. 
 2 Học sinh tự giác thực hiện 5K 5 23,8 13 61,9 3 14,3 
 3 Học sinh tự chuẩn bị đồ dùng học 7 33,4 12 57,1 2 9,5 
 tập, cá nhân ở lớp, ở nhà. 
 4 Học sinh tự giác hoàn thành công 9 42,8 10 47,7 2 9,5 
 việc được giao đúng hạn. 
 5 Học sinh để đồ dùng học tập ngăn 10 47,7 9 42,8 2 9,5 
 nắp gọn gàng. 
 6 Học sinh kê bàn ghế đúng vị trí 12 57,1 7 33,4 2 9,5 
 lúc ra chơi và khi ra về. 
 7 Học sinh chủ động thực hiện các 12 57,1 6 28,6 3 14,3 
 nhiệm vụ học tập. 
 8 Học sinh chủ động cộng tác, hợp 14 66,6 3 14,3 4 19,1 
 tác với bạn khi gặp khó khăn. 4 
 - Phân tổ trong lớp. 
 + Giữa các tổ, nhóm có sự đồng đều về số lượng, tương đương về giới tính, 
xếp loại học tập và rèn luyện cũng như nơi ở gần nhau. 
 + Sau đó tới trao đổi cùng các thành viên trong tổ để bầu ra một bạn có khả 
năng nhận thức tốt nhanh nhẹn nói to rõ ràng làm tổ trưởng, nhóm trưởng. 
 Bước 2: Xây dựng đội ngũ Hội đồng tự quản (HĐTQ) thực hiện tốt việc 
quản lý lớp. 
 - Xây dựng một đội ngũ HĐTQ quản lý tốt là việc rất quan để đội ngũ 
HĐTQ lớp cùng giáo viên chủ nhiệm đôn đốc, nhắc nhở việc thực hiện nề nếp 
học tập của các bạn là công việc cần thiết và có ích. 
 - Trước hết, những học sinh được chọn làm HĐTQ lớp được chọn phải 
gương mẫu trước các bạn về mọi mặt: học tập, kỷ luật, tham gia các hoạt động, 
giao tiếp với bạn bè,... 
 - Khi bầu HĐTQ của các lớp, tôi tham dự và định hướng cho các em tự 
chọn, tôi chỉ tham gia sau khi đã có ý kiến của số đông học sinh để HS bầu 
chọn dân chủ. Tiếp theo đó cùng cả lớp thảo luận về nội quy của nhà trường và 
một số điều do lớp đặt ra để các bạn trong HĐTQ của lớp dễ theo dõi, kiểm tra 
giúp nhau cùng tiến bộ. Tất cả các em đều được tham gia ý kiến, các em cùng 
nhau trao đổi xem có điểm nào các em thấy khó thực hiện tôi sẽ giải thích và 
giúp các em làm tốt hơn. Sau đó tiến hành phát động thi đua giữa các bạn trong 
bàn; giữa các thành viên trong tổ; giữa các tổ trong lớp. 
 - Giao nhiệm vụ cho HĐTQ thường xuyên làm các công việc sau: 
 + Đầu giờ (trước giờ truy bài): 
 Lớp trưởng: bao quát chung kiểm tra sĩ số, theo dõi đi học đúng giờ, 
mặc đồng phục đúng quy định, thực hiện 5K khi đến lớp, kịp thời nhắc nhở 
và động viên các bạn thực hiện tốt 
 Tổ trưởng các tổ: kiểm tra những việc sau: soạn sách vở theo đúng thời 
khóa biểu, mang đầy đủ đồ dùng, có ý thức xem bài trước, sắp xếp đồ dụng và 
vật dụng cá nhân gọn gàng,... kịp thời nhắc nhở giúp đỡ bạn khi gặp khó khăn 
trước khi vào giờ học. 5 
 + Trong giờ học: Lớp phó 1 theo dõi các bạn trong lớp thái độ học tập, phát 
biểu xây dựng bài, những sự tiến bộ của các bạn và được tổng kết ngay cuối 
buổi học, 
 + Sau giờ học: Lớp phó 2 theo dõi các bạn thực hiện nề nếp ra về, cất sách 
vở ngăn nắp, xếp ghế gọn gàng, đi thành hàng đúng làn đường đi của lớp mình 
ra cổng trường thực hiện tốt 5K,... 
 Bước 3: Thành lập các nhóm đôi bạn cùng tiến 
 - Dựa trên các tiêu chí: HS cùng bàn, HS gần nhà nhau, HS chơi thân với 
nhau, dựa trên điểm mạnh và điểm yếu của từng học sinh để HS tự đăng kí đôi 
bạn cùng tiến chủ động giúp đỡ nhau trong học tập và rèn luyện kĩ năng sống 
hằng ngày. 
 - Theo dõi sự tiến bộ và chủ động giúp đỡ nhau cùng tiến bộ của đôi bạn 
cùng tiến theo tuần, theo tháng, theo học kì: Đánh giá sau từng tháng và cuối 
học kì có khích lệ động viên nhóm tiến bộ rõ rệt và vượt bậc bằng việc khen 
trước lớp và có giấy khen khích lệ cấp lớp. Tạo động lực khuyến khích động 
viên HS có tiến bộ, đồng thời nêu gương để HS khác trong lớp học tập. 
 Sử dụng phiếu khen của giáo viên chủ nhiệm khích lệ động viên HS 6 
 7.1.2. Biện pháp thứ hai: Rèn ý thức tự chủ, tự giác của HS thông qua việc 
tổ chức hiệu quả phong trào phát triển học sinh có năng khiếu, năng lực tốt. 
 - Để HS được phát huy năng khiếu, thế mạnh của mình một cách chủ động 
và sáng tạo nhất đảm bảo 100% HS cả lớp tham gia ít nhất 1 câu lạc bộ. Từ đầu 
năm học tôi đã có kế hoạch đề ra chỉ tiêu cụ thể cho lớp cùng phấn đấu trong 
các phong trào chung của nhà trường như: Vở sạch - chữ đẹp, Văn nghệ, 
TDTT,.... ; hoạt động các câu lạc bộ sở thích; phát huy tác dụng của các góc 
trang trí lớp học, hoạt động thư viện thân thiện, thư viện xanh... phát hiện 
những năng lực đặc biệt ở học sinh về văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao, mĩ 
thuật, Phối hợp với phụ huynh lập kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên cho các 
học sinh có năng khiếu nói trên. Khuyến khích các em tích cực tham gia trang 
trí lớp, tự tổ chức các hoạt động vui chơi, đăng kí tham gia các câu lạc bộ, 
tránh làm thay, làm hộ học sinh. Giáo viên chỉ đóng vai trò là người tư vấn 
giúp đỡ để HS có cơ hội bộc lộ khả năng của bản thân, rèn luyện các phẩm 
chất, năng lực cần thiết. Hình thành và rèn luyện cho HS tính tự chủ, tự giác 
học tập. 
 Học sinh tham gia câu lạc bộ Toán, Tiếng Việt. 7 
 Học sinh tham gia câu lạc bộ TDTT. 
 - Bồi dưỡng, khơi dậy ở các em lòng say mê hứng thú học tập thông qua 
những hội giao lưu. Tổ chức các sân chơi ở lớp như: Văn nghệ, TDTT, em yêu 
tiếng Việt, em yêu khoa học, giải Toán nhanh, Đấu trường Toán học, Văn hay 
chữ đẹp, thông các tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp, tổ chức qua mạng ứng 
dụng các phần mềm dạy học như Zoom, Google Forms, Quzizz để tạo hứng 
thú cho các em, phát huy và chọn lọc những HS có năng khiếu để tham gia các 
câu lạc bộ, các cuộc giao lưu do nhà trường, cấp trên tổ chức. 
 7.1.3. Biện pháp thứ ba: Rèn ý thức tự chủ, tự giác của HS thông qua sổ ghi 
chép cá nhân. 
 - Từ việc sử dụng sổ ghi chép quản lí của giáo viên, tổ trưởng, lớp trưởng 
công phu sáng tạo, biến quá trình quản lý, giáo dục thành quá trình tự giáo dục 
của trò bằng một loại sổ thật đơn giản, nhưng thật ý nghĩa. Đó chính là “Sổ ghi 
chép cá nhân”. Các em tự ghi vào sổ những gì mình làm được, học được hay 
chưa làm được, hoặc về ý thức kỷ luật,... có chữ ký xác nhận của giáo viên và 
gia đình. Mỗi tuần giáo viên sẽ kiểm tra và ghi ý kiến vào đó có thể là động 
viên, khuyến khích các em tạo động lực rèn cho các em tính tự chủ, tự giác, 
trung thực,... 8 
 7.1.4. Biện pháp thứ tư: Rèn ý thức tự quản, tự giác của HS thông qua 
việc phối kết hợp thường xuyên với phụ huynh học sinh. 
 - Quan tâm tới các cuộc họp phụ huynh đầu năm học, vạch ra những nhiệm 
vụ cụ thể cho phụ huynh như: kết hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp theo dõi, 
động viên quá trình học tập, sinh hoạt của học sinh, đặc biệt quan tâm đến các 
phong trào lớp. Nắm rõ được hoàn cảnh gia đình, chỗ ở của từng học sinh để 
kịp thời thăm hỏi, động viên HS và tìm biện pháp phối hợp; có kế hoạch khen 
thưởng kịp thời học sinh tiến bộ theo từng tuần, tháng, theo các đợt kiểm tra 
định kỳ của nhà trường. 
 - Ngoài ra còn thường xuyên trao đổi, gặp gỡ với phụ huynh về quá trình học 
tập, tu dưỡng, sự tiến bộ của học sinh để cùng đưa ra những giải pháp giáo dục 
thiết thực cho từng giai đoạn; trao đổi với giáo viên chuyên kết hợp cùng phụ 
huynh có phương hướng hoạt động tốt nhất cho các em; liên lạc thường xuyên 
với phụ huynh để theo dõi việc phát triển năng lực tự chủ, tự giác của HS ở 
nhà: Qua việc thực hiện sắp xếp ngăn nắp góc học tập tại nhà, thực hiện 5K tại 
nơi cư trú thông qua nhiều hình thức: gọi điện hoặc nhờ phụ huynh cung cấp 
hình ảnh qua zalo, facebook để cập nhật tình hình của các em và có phương 
pháp phù hợp giúp các em rèn luyện kĩ năng. Thường xuyên theo dõi sự tiến bộ 
của các em để tuyên dương, khuyến khích kịp thời giúp các em hứng thú, cho 
thấy lợi ích của việc tự chủ, tự phục vụ, tự quản, tự giác của HS và cũng chủ 
động thông báo cho phụ huynh để theo kịp tình hình của em đó. 
 - Tăng cường công tác tuyên truyền trong phụ huynh về ý nghĩa, tính nhân 
văn của cách đánh giá mới. Giúp cha mẹ học sinh thay đổi thói quen mỗi khi 
trẻ đi học về hỏi: “Hôm nay con được điểm mấy?” sang cách quan tâm khác 
“Ở trường hôm nay có gì vui không?”; “Hôm nay con tham gia học tập, hoạt 
động nào?”; “Con giúp đỡ bạn được những việc gì?”; “Ở trường con tự làm 
được những nhiệm vụ gì?”...Việc phối hợp với cha mẹ học sinh không chỉ giúp 
giáo viên có thêm nguồn thông tin bổ ích khi đánh giá các năng lực, phẩm chất 
mà còn gắn kết trách nhiệm giữa nhà trường và gia đình. 9 
 - Ngoài ra, tôi còn kết hợp với phụ huynh tổ chức sinh nhật cho các em theo 
tháng để tạo không khí vui vẻ và thân thiện khi các em tới trường. 
 Sản phẩm được tạo ra từ giải pháp: 
 Kết quả áp dụng giải pháp đến cuối học kì 1 
 S Mức độ 
 T Các biểu hiện cụ thể quan sát được Cần 
 T cố % Đạt % Tốt % 
 gắng 
 1 Học sinh tự vệ sinh thân thể, ăn, 0 0 7 33,3 14 66,7 
 mặc gọn gàng sạch sẽ. 
 2 Học sinh tự giác thực hiện 5K 0 0 6 28,5 15 71,5 
 3 Học sinh tự chuẩn bị đồ dùng học 0 0 10 47,6 11 52,4 
 tập, cá nhân ở lớp, ở nhà. 
 4 Học sinh tự giác hoàn thành công 1 4,8 9 42,8 11 52,4 
 việc được giao đúng hạn. 
 5 Học sinh để đồ dùng học tập ngăn 0 0 11 52,4 10 47,6 
 nắp gọn gàng. 
 6 Học sinh kê bàn ghế đúng vị trí 0 0 7 33,3 14 66,7 
 lúc ra chơi và khi ra về. 
 7 Học sinh chủ động thực hiện các 1 4,8 12 57,1 8 38,1 
 nhiệm vụ học tập. 
 8 Học sinh chủ động cộng tác, hợp 1 4,8 12 57,1 8 38,1 
 tác với bạn khi gặp khó khăn. 
 Với tổng số học sinh là 21 em: Các em đã hoàn thành 20/21 = 95,2 % từ 
đạt trở lên. 
 - Kết quả khi thực hiện giải pháp: Sau khi thực hiện bản thân tôi nhận thấy 
các em học sinh đã hình thành được kỹ năng tự chủ, tự giác, tự quản, tự phục 
vụ tốt; có hứng thú hơn trong học tập; đặc biệt là chủ động hơn trong giải quyết 10 
vấn đề. Biết tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp khó khăn và chủ động giúp đỡ bạn 
khi bạn gặp khó khăn. 
 7.2. Thuyết minh về phạm vi áp dụng giải pháp 
 - Phạm vi giải pháp tôi đã và áp dụng tại lớp 3D Trường Tiểu học Đồng Tiến 
trong năm học (2021- 2022) 
 7.3. Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của giải pháp 
 - Sản phẩm của người giáo viên khi thực hiên tốt giải pháp dạy học phát 
triển năng lực tự chủ, tự giác cho HS góp phần xây dựng phát triển con người 
toàn diện năng động hơn góp phần trong quát trình xây dựng, bảo vệ và phát 
triển đất nước. 
 * Cam kết: Chúng tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và 
không sao chép hoặc vi phạm bản quyền. 
 Xác nhận của cơ quan, đơn vị Tác giả giải pháp 
 (Chữ ký, dấu) (Chữ ký và họ tên)
 Trần Thu Phương