Một số biện pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh lớp 4 trong hoạt động tự quản lớp học
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Một số biện pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh lớp 4 trong hoạt động tự quản lớp học, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút TẢI VỀ ở trên
MỤC LỤC I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài .......................................................................................... 1 2. Mục đích nghiêm cứu .................................................................................. 2 3. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................. 2 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ............................................................... 3 5. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................ 3 II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU .................................................................... 3 1. Cơ sở lí luận ................................................................................................ 3 2. Cơ sở thực tiễn ............................................................................................ 4 3. Các biện pháp .............................................................................................. 5 3.1. Thu thập thông tin cá nhân của học sinh và sắp xếp học sinh theo tổ, nhóm tương đồng ....................................................................................................... 5 3.2. Xây dựng đội ngũ Ban cán sự lớp.............................................................. 8 3.3. Tổ chức cho học sinh học tập, nắm bắt nề nếp, nội quy của lớp ................. 11 3.4. Tổ chức, tham gia các hoạt động tập thể.................................................. 13 3.5. Động viên, khích lệ học sinh kịp thời ...................................................... 14 3.6. Phối kết hợp với cha mẹ học sinh, giáo viên bộ môn, các tổ chức, đoàn thể trong và ngoài nhà trường ................................................................................. 15 III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG .................................................................. 17 IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................ 18 TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 21 1 NỘI DUNG I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Chương trình giáo dục phổ thông 2018 là một chương trình giáo dục được xây dựng theo hướng mở, lấy người học làm trung tâm, đồng thời "bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực người học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại; hài hòa đức, trí, thể, mỹ; chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề trong học tập và đời sống. Trong đó rèn năng lực tự quản cũng là rèn kĩ năng sống, rèn khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống, giúp học sinh biết giải quyết các vấn đề cơ bản một cách tự lập. Vì vậy, không có con đường nào khác, giáo viên chủ nhiệm phải hướng tới rèn năng lực tự quản cho học sinh. Để đạt được mục tiêu này thì người giáo viên chủ nhiệm giữ một vai trò hết sức quan trọng. Giáo viên chủ nhiệm không thể làm thay hết vai trò của học sinh và không phải lúc nào cũng có mặt ở trên lớp để chỉ đạo những công việc thường ngày của lớp. Mặt khác, nếu giáo viên chủ nhiệm nhiệt tình một cách thái quá sẽ khiến cho học sinh có tâm lý ỷ lại, trông chờ vào giáo viên chủ nhiệm, thiếu sự chủ động, sáng tạo, thiếu trách nhiệm với bản thân và tập thể làm cho vai trò của các em ở lớp bị lu mờ, các em không làm chủ được trong các hoạt động. Tuy nhiên, qua thời gian chủ nhiệm lớp, tôi nhận thấy phần lớn kiến thức về kĩ giao tiếp, kỹ năng làm việc cá nhân, kỹ năng làm việc nhóm, đặc biệt là kỹ năng tự quản còn nhiều hạn chế. Nhiều học sinh thường xuyên vi phạm nội quy, chưa tự giác học tập, còn tâm lí ỷ lại vào thầy cô và cha mẹ. Ban cán sự lớp chưa thật sự hiểu rõ được nhiệm vụ của mình và cũng chưa được bồi dưỡng khả năng tự quản lớp. Giáo viên quan tâm nhiều đến việc dạy kiến thức cho học sinh, chưa tập trung nhiều vào giáo dục, trang bị cho học sinh năng lực tự phục vụ, tự quản và khi đánh giá năng lực, phẩm chất cho học sinh còn dựa trên trực giác của mình. Nhiều cha mẹ chưa thực sự quan tâm đến việc rèn tính tự lập cho con nên các em chưa xác định được cho mình một hướng đi đúng trong học tập 2 và kỉ luật. Chính vì vậy, là một giáo viên chủ nhiệm lớp thì việc quan trọng phải tạo cho các em sự gắn bó, yêu thích, không còn rụt rè, thiếu tự tin, tích cực chủ động, sáng tạo trong học tập, khả năng đoàn kết tập thể cao. Xuất phát từ tầm quan trọng của vấn đề nghiên cứu và thực trạng trong quá trình giảng dạy ở trường, tôi luôn mong muốn làm thế nào để các em phát huy được vai trò làm chủ của mình trong các hoạt động tự quản, góp phần nâng cao chất lượng học tập nên bản thân tôi đã chọn giải pháp: “Một số biện pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh lớp 4 trong hoạt động tự quản lớp học” 2. Mục đích nghiên cứu Đối với học sinh tiểu học, muốn các em trở thành những đứa con ngoan, người trò giỏi, có ý thức tổ chức kỉ luật trong học tập và tiếp thu được nhiều kiến thức mới về chương trình học tập thì người giáo viên phải tìm ra được nhiều biện pháp có hiệu quả để xây dựng nề nếp lớp tự quản cho các em. Xây dựng lớp học có tính tự quản là nội dung quan trọng trong công tác chủ nhiệm và là đổi mới phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh, giáo dục kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp, ứng xử, kĩ năng hợp tác cho học sinh. Mục đích của việc làm này là nhằm nâng cao tính tự giác trong học tập, phát huy tính tích cực chủ động của tất cả học sinh trong lớp ở mọi hoạt động như dọn dẹp vệ sinh, trang trí lớp học, đến việc xây dựng nề nếp học tập, văn nghệ, thể dục thể thao....Tính tự quản của học sinh được thể hiện vào 15 phút đầu giờ, các hoạt động giáo dục tập thể, trong các hoạt động nhóm, đặc biệt buổi sinh hoạt lớp...Đó là mục đích của giải pháp mà tôi lựa chọn, đây cũng là một phần lớn đóng góp vào làm cho công tác chủ nhiệm lớp của tôi được tốt hơn. 3. Nhiệm vụ nghiên cứu - Tìm hiểu cơ sở lí luận của việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh lớp 4 trong hoạt động tự quản lớp học. - Tìm hiểu thực trạng của việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo 3 của học sinh lớp 4 trong hoạt động tự quản lớp học. - Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh lớp 4 trong hoạt động tự quản lớp học. 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong hoạt động tự quản lớp học. - Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 4A3 ở trường Tiểu học do tôi công tác. 5. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp nghiên cứu lí luận - Phương pháp quan sát - Phương pháp điều tra khảo sát - Phương pháp thu thập thông tin và phân tích dữ liệu II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lí luận Ngày nay đất nước ta đang thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa để tiến tới dân giàu nước mạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh, một trong những chiến lược để thực hiện thành công sự nghiệp đó chính là yếu tố con người. Để đào tạo được con người phát triển toàn diện đáp ứng yêu cầu giáo dục và đào tạo phải giải quyết hàng loạt những vấn đề quan trọng, trong đó tính chiến lược là đổi mới nề nếp học tập, nề nếp lớp tự quản, từng bước áp dụng các phương pháp vào quá trình rèn luyện học sinh tạo thành thói quen tự quản lí bản thân mình. Giáo dục Tiểu học là cơ sở ban đầu hết sức quan trọng, đặt nền móng cho sự phát triển con người về đạo đức tác phong, là nền tảng cho giáo dục phổ thông và các cấp học khác. Học sinh Tiểu học còn chưa biết hành động độc lập, giáo viên phải là người tổ chức các hoạt động, làm sao cho từng em học sinh có được công việc thích hợp và bộc lộ được khả năng của mình. Mở rộng và 4 khơi sâu trí thức, rèn luyện kĩ năng, giáo dục ý thức tự giác và ứng xử, thỏa mãn nhu cầu, kích thích sự hứng thú, phát triển năng lực của học sinh. Việc hình thành cho các em có thói quen về nề nếp học đúng đắn là hình thành nhân cách sống trong tương lai. Qua thực tế giảng dạy học sinh tiểu học, tôi nhận thấy việc rèn luyện cho học sinh xây dựng tốt nề nếp lớp tự quản là điều cần thiết nhất trong các tiết học. Đây là một trong những kĩ năng khó đạt nhất mà mỗi giáo viên phải dày công vun đắp hàng ngày, bởi hiệu quả giờ dạy phụ thuộc rất nhiều vào nề nếp học tập và tự quản của bản thân học sinh. Muốn thực hiện được thì giáo viên phải nghiên cứu tình hình thực tế của lớp mình để xây dựng nề nếp cho phù hợp. Với những năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi lúc nào cũng rất chú ý đến các nề nếp học tập và tôi rất yên tâm khi lớp tôi đã xây dựng được nề nếp lớp tự quản. Giải pháp này góp phần khắc phục được hạn chế học sinh làm việc riêng trong buổi học những lúc không có giáo viên hoặc khi giáo viên đang giảng bài trên lớp. Đây cũng là thói quen giúp học sinh có ý thức rèn luyện bản thân về mọi mặt. 2. Cơ sở thực tiễn Năm học 2023 - 2024, tôi được phân công chủ nhiệm lớp 4. Ngay từ tuần đầu nhận lớp, tôi đã quan sát kĩ các biểu hiện của 35 học sinh trong từng hoạt động và thu được kết quả như sau: HS có ý thức tự HS đã có ý thức HS có ý thức tự Thời gian quản tốt tự quản quản chưa cao Số lượng % Số lượng % Số lượng % Đầu năm học 12 34,2 16 45,8 7 20 Dựa vào bảng số liệu trên tôi thấy nhiều em vẫn chưa tích cực, tự chủ trong học tập cũng như trong hoạt động tự quản lớp học: 34,2 % học sinh có ý thức tự quản tốt: biết tự giác hoàn thành tốt công việc được giao đúng hạn; chủ động thực hiện các nhiệm vụ học tập; biết sắp xếp thời gian học tập, vui chơi một cách hợp lí. 45,8% học sinh đã có ý thức tự quản: hoàn thành được nhiệm vụ học tập; 5 ăn mặc gọn gàng, lịch sự khi đến trường; biết chuẩn bị đồ dùng học tập trước khi đi học. 20% học sinh có ý thức tự quản chưa cao: hoàn thành nhiệm vụ học tập chưa đúng theo thời gian quy định; thời gian học tập, vui chơi còn chưa hợp lí. Biểu hiện của những em có ý thức tự quản chưa cao là: - Học sinh nhút nhát, rụt rè khi giáo viên gọi trả lời câu hỏi, chưa mạnh dạn giơ tay phát biểu xây dựng bài. - Học sinh thường quên chuẩn bị sách vở, đồ dùng học tập. - Đa số học sinh chưa có tính tự giác cao, có tâm lí ỷ lại và trông chờ vào phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm. - Sắp xếp thời gian học tập và vui chơi chưa hợp lí. - Thời gian truy bài, hoạt động tập thể các em chưa tập trung, còn nói chuyện riêng, đùa nghịch trong giờ. Với thực trạng trên, tôi thấy vấn đề xây dựng nề nếp lớp tự quản cho học sinh lớp 4 để đạt được yêu cầu về mục tiêu học tập đã đề ra là hết sức cần thiết mà mỗi giáo viên lớp 4 như tôi và các lớp học khác đều phải thực hiện. 3. Các biện pháp Xuất phát từ mục đích, yêu cầu phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh lớp 4 trong hoạt động tự quản lớp học, bản thân tôi đã nghiên cứu và áp dụng một số biện pháp nhằm xây dựng lớp học có nề nếp tự quản như sau: 3.1. Thu thập thông tin cá nhân của học sinh và sắp xếp học sinh theo tổ, nhóm tương đồng 3.1.1. Thu thập thông tin học sinh Đầu năm học, khi được phân công chủ nhiệm lớp 4A3, tôi đã tiến hành thu thập thông tin, tìm hiểu đặc điểm của từng đối tượng học sinh trong lớp thông qua: 6 - Hồ sơ học sinh như giấy khai sinh, học bạ, phiếu thăm dò năng lực tự quản để nắm được thông tin học sinh một cách chính xác và thuận lợi cho việc theo dõi, liên hệ với cha mẹ học sinh. - Trao đổi với giáo viên dạy lớp 3 năm học trước: để nắm được đặc điểm của đối tượng học sinh và ban đầu hỗ trợ cho việc tiếp cận, giúp đỡ học sinh theo từng đặc điểm riêng biệt của từng em. - Tổ chức một số hoạt động giáo dục: phát hiện những ưu điểm, hạn chế của các em nhằm tạo điều kiện và làm cơ sở xây dựng để các em cùng giúp đỡ nhau trong học tập cũng như trong sinh hoạt. Giáo viên cùng học sinh chia sẻ - Gặp gỡ cha mẹ học sinh: để nắm được hoàn cảnh, cá tính và khả năng đặc biệt hay những hạn chế của học sinh để có biện pháp bồi dưỡng, giúp đỡ thiết thực. 3.1.2. Tiến hành phân loại đối tượng học sinh 7 Qua việc nắm bắt đặc điểm học sinh, tôi tiến hành phân loại đối tượng học sinh để đưa vào sổ kế hoạch công tác chủ nhiệm, cụ thể: - Học sinh có hoàn cảnh khó khăn (Lớp có 5 em) - Học sinh khuyết tật (Lớp có 1 em) - Học sinh cá biệt về đạo đức (Lớp không có) - Học sinh có khả năng nhận thức (35 em) - Học sinh hạn chế về khả năng nhận thức (Lớp có 1 em) Dù với đối tượng nào bản thân giáo viên phải lưu ý dùng phương pháp tác động tình cảm, động viên khích lệ kịp thời, phối hợp với phụ huynh để giáo dục và đặc biệt xác định vấn đề giáo dục đạo đức là then chốt. 3.1.3. Phân tổ trong lớp - Trên cơ sở thu thập thông tin, tôi tiến hành phân học sinh theo tổ, nhóm. - Giữa các tổ, nhóm có sự đồng đều về số lượng, tương đương về giới tính, xếp loại học tập và rèn luyện cũng như nơi ở. Học sinh ngồi theo các tổ 8 3.2. Xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ Ban cán sự lớp Để xây dựng đội ngũ Ban cán sự cho tổ, lớp, tôi tiến hành như sau: * Xây dựng tiêu chuẩn đối với thành viên tham gia Ban cán sự lớp: Tổ chức cho học sinh bàn và xây dựng các tiêu chuẩn cần đạt đối với thành viên ban cán sự lớp. - Về học tập: Hoàn thành các nội dung học tập trở lên. - Về năng lực: Có năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo; tự chủ, giao tiếp và hợp tác... - Về phẩm chất: Trách nhiệm, trung thực, chăm chỉ, . * Xây dựng cơ cấu Ban cán sự lớp, tổ: Giáo viên định hướng, tổ chức cho học sinh bàn và thống nhất cơ cấu, số lượng Ban cán sự tổ, lớp. Mỗi tổ gồm 1 tổ trưởng, 2 tổ phó. Tương tự Ban cán sự lớp gồm 1 lớp trưởng, 2 lớp phó. Ban cán sự sẽ có sự thay đổi theo học kỳ hoặc theo yêu cầu phù hợp thực tế của lớp trong năm học. * Xây dựng nhiệm vụ đối với ban cán sự tổ, lớp: Tổ chức cho học sinh trao đổi chia sẻ về nhiệm vụ của học sinh; đặc biệt là đối với đội ngũ Ban cán sự lớp. + Bầu tổ trưởng: tổ chức cho học sinh được chủ động ứng cử vào vị trí tổ trưởng, tổ phó; thành viên của tổ lựa chọn và bầu ra bạn có khả năng điều hành tổ trong các hoạt động. + Bầu Ban cán sự lớp: tổ chức cho học sinh được chủ động ứng cử vào vị trí lớp trưởng, lớp phó; thành viên của lớp lựa chọn và bầu ra bạn có khả năng điều hành các hoạt động của lớp. 9 Ban cán sự lớp mới ra mắt * Phân công nhiệm vụ cụ thể cho Ban cán sự lớp: Tổ chức phiên họp giữa giáo viên chủ nhiệm lớp với Ban cán sự lớp: Bàn và thống nhất giao nhiệm vụ cho từng thành viên trong Ban cán sự của lớp. - Lớp trưởng: Theo dõi sĩ số lớp, nhắc nhở các bạn xếp hàng ra vào lớp đúng quy định. Vào đầu giờ mỗi ngày, lớp trưởng yêu cầu các bạn lấy sách ra đọc bài, ôn lại những bài đã học. - Lớp phó học tập: Kiểm tra việc chuẩn bị bài của các tổ và báo cáo lại cho cô giáo vào 15 phút truy bài làm cơ sở tổng kết thi đua cuối tuần. 10 - Lớp phó lao động: Đôn đốc các bạn thực hiện lao động tập trung, lao động trực tuần, hàng ngày; theo dõi các bạn tưới cây trong lớp, chăm sóc bồn hoa và cây trồng của lớp. Kiểm tra các bạn khi tham gia các buổi lao động do trường, lớp tổ chức. - Lớp phó văn nghệ: Phụ trách công tác văn nghệ, thể thao của lớp. - Tổ trưởng, tổ phó: kiểm tra và nhắc nhở thành viên của tổ sắp xếp đồ dùng học tập ngay ngắn, truy bài đầu giờ, theo dõi các bạn trong tổ thái độ học tập, phát biểu xây dựng bài, tiến bộ trong học tập... * Tổ chức các buổi sinh hoạt tập thể cho Ban cán sự lớp: Giáo viên hướng dẫn ban cán sự lớp tổ chức các buổi sinh hoạt tập nhằm tạo cơ hội để từng thành viên ban cán sự lớp và từng học sinh nâng cao năng lực tự quản của bản thân. Sự trưởng thành của một tập thể lớp gắn liền với chức năng tự quản của tập thể lớp đó. Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm cần có kế hoạch bồi dưỡng Ban cán sự lớp thông qua việc thực hiện các nhiệm vụ, các hoạt động giáo dục của học sinh. Các biện pháp nâng cao năng lực tự quản cho Ban cán sự lớp: - Hàng ngày, hàng tuần Ban cán sự lớp sẽ theo dõi và báo cáo với giáo viên chủ nhiệm những việc các bạn đã thực hiện đúng và những việc các bạn chưa làm được. - Trong giai đoạn đầu hình thành tập thể lớp tự quản, giáo viên chủ nhiệm thường xuyên đối thoại với Ban cán sự lớp. Cứ mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp, giáo viên chủ nhiệm lại tổ chức một cuộc “đối thoại nóng” với Ban cán sự lớp để biết cụ thể tình hình của từng học sinh trong lớp và khả năng tự quản của Ban cán sự lớp. Cuộc đối thoại có thể thường bắt đầu bằng các gợi ý “mềm” của giáo viên: “Theo các em thế nào là ăn mặc gọn gàng, sạch sẽ?” hoặc “Các em vi phạm nội quy của trường sẽ ảnh hưởng như thế nào đến tập thể lớp?” Để các em tự nói, tự chia sẻ cho giáo viên và cả lớp cũng là cách để các em tự đòi hỏi bản thân mình phải tự điều chỉnh làm sao cho đúng. 11 - Đồng thời, tôi dành thời gian cuối tiết sinh hoạt lớp để động viên, khen ngợi những việc Ban cán sự đã làm tốt và hướng dẫn các em cách khắc phục những khó khăn để phát huy năng lực tự quản tốt hơn. Như vậy, giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò là người cố vấn và hướng dẫn đội ngũ Ban cán sự lớp. Giáo viên chủ nhiệm không được khoán trắng hoặc biến Ban cán sự lớp thành công cụ để quản lí lớp. 3.3. Tổ chức cho học sinh học tập, nắm bắt nề nếp, nội quy của lớp 3.3.1. Xây dựng nội quy lớp học - Các tổ họp và tham gia xây dựng nội quy lớp học: mỗi thành viên tự xây dựng một nội quy, trình bày trước tổ, tổ tổng hợp thành một bản nội quy của tổ. - Xây dựng nội quy lớp: Họp Ban cán sự lớp và giáo viên chủ nhiệm, các tổ trình bày nội quy của từng tổ. Giáo viên chủ nhiệm đóng góp ý kiến để thống nhất một bản nội quy của lớp, sau đó xin ý kiến của tập thể lớp để thống nhất đưa vào thực hiện. 3.3.2. Tổ chức cho học sinh học tập, nắm bắt nề nếp, nội quy của lớp theo từng thời điểm - Chuẩn bị đi học - Trong mười lăm phút đầu giờ - Trong giờ học - Trong giờ ra chơi - Giờ tan học - Trong các hoạt động ngoài giờ lên lớp 3.3.3. Tổ chức cho học sinh học tập, nắm bắt các quy định phù hợp tâm lí lứa tuổi, kết hợp giao tiếp không bằng lời trong giờ dạy 12 - Học sinh dù nghịch thế nào các em cũng rất thích được khen. Nắm bắt được tâm lí này tôi đã thống nhất với các em làm quen với các kí hiệu như: Ví dụ: Phía trên tay trái góc bảng ghi rõ tuần, sĩ số học sinh, dưới sĩ số là các kí hiệu ở góc bảng: O, B, V, S Chỉ vào O là cả lớp trật tự lắng nghe giáo viên giảng bài. Các kí hiệu dùng trong lớp - Với các em hay nghịch, em nhận thức chậm tôi khéo léo sắp xếp các em một chỗ ngồi thích hợp để dễ quản lí và tạo cơ hội cho các em này tham gia các hoạt động học tập nhiều hơn (vừa sức các em), cũng là tạo cơ hội để khen ngợi, khuyến khích giúp các em tự tin và học tập tích cực hơn. Trong vài tuần đầu, tôi vừa ra kí hiệu vừa nhắc nhở để các em hoạt động nhịp nhàng. Sau đó tôi không nhắc mà chỉ ra kí hiệu. Nếu có em nào thiếu chú ý hoặc nói chuyện riêng trong lúc giảng bài tôi sẽ dừng lại để thầm nhắc nhở. Như 13 vậy các em sẽ biết mà tự điều chỉnh lại mình, hạn chế việc la mắng hoặc gõ thước để ổn định học sinh. - Giáo viên là người đồng hành cùng học sinh thực hiện tốt quá trình giáo dục. Hành vi của giáo viên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lí cũng như sự hình thành tính cách của học sinh. Vì vậy, giáo viên cần chú đến cách đi đứng, nói năng, cách ăn mặc, cách cầm sách, chữ viết gọn gàng, sạch đẹp. - Thường xuyên tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm để hình thành và nâng cao tinh thần trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ được giao, học tập tự giác theo nhóm. 3.4. Tổ chức, tham gia các hoạt động tập thể Tham gia các hoạt động tập thể giúp cho các em rất nhiều về kĩ năng sống, các em có cơ hội thể hiện mình trước đám đông, thể hiện những tài năng, năng lực và kĩ năng giao tiếp của mình. Học sinh tham gia văn nghệ Tết trung thu Qua đó giáo dục các em về sự hiểu biết nhiều lĩnh vực của cuộc sống, 14 phẩm chất, nhân cách, đạo đức, Chính vì thế trong công tác chủ nhiệm, tôi luôn chú trọng việc tham gia, tổ chức cho các em hoạt động tập thể theo quy định, lịch của trường, lớp. Các giờ hoạt động tập thể, hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động thể dục thể thao, vui chơi, múa hát, tôi đều tạo điều kiện cho các em được luyện tập, tham gia đầy đủ và có hiệu quả nhất, ở đó các em được phát huy tính tích cực, chủ động trong các hoạt động tự quản của mình. 3.5. Động viên, khích lệ học sinh kịp thời Nhằm giúp cá nhân, nhóm, tổ, lớp thực hiện tốt các yêu cầu, nội quy, quy định, giáo viên phải giám sát, nhắc nhở các mặt hoạt động của lớp ngay từ những ngày đầu. Sau một thời gian hướng dẫn, giám sát, nhắc nhở, học sinh phát huy được năng lực tự quản. Các nề nếp như chào cờ, xếp hàng ra vào lớp, thể dục, hoạt động của nhóm, tổ, lớp trong và ngoài giờ học, giáo viên nên phân công cụ thể các cá nhân hoặc Ban cán sự lớp, nhắc nhở các bạn theo sự hướng dẫn ban đầu của giáo viên. Khi học sinh thiếu tập trung, chưa thực hiện tốt các năng lực tự quản giáo viên nên tìm hiểu kĩ nguyên nhân, không nên trách phạt các em. Giáo viên nên có những lời nói, cử chỉ nhẹ nhàng để động viên, khích lệ các em. Ở tuổi này, lòng tự trọng của các em rất cao, chỉ một lời nói xúc phạm sẽ làm các em buồn, không phát huy được tính tích cực, chủ động. 15 Động viên, khen ngợi học sinh 3.6. Phối kết hợp với cha mẹ học sinh, giáo viên bộ môn, các tổ chức, đoàn thể trong và ngoài nhà trường Đây là công tác mà bản thân tôi cảm thấy vô cùng quan trọng. Do đó, trong quá trình làm công tác chủ nhiệm lớp, giáo viên cần phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáo dục như: tổ chức Đoàn, Đội, với giáo viên bộ môn, Ban giám hiệu nhà trường, cha mẹ học sinh, * Phối kết hợp với cha mẹ học sinh - Trong Hội nghị cha mẹ học sinh đầu năm, tôi trao đổi, chia sẻ và khuyến khích phụ huynh hướng dẫn, theo dõi và kiểm tra con em mình thực hiện các nề nếp tập trung vào rèn kĩ năng tự phục vụ, tự quản như: + Tích cực hướng dẫn con em mình tự làm một số việc để phục vụ bản thân như vệ sinh cá nhân, sắp xếp sách vở và đồ dùng học tập gọn gàng, ngăn nắp,... 16 phù hợp với lứa tuổi; + Hằng ngày kiểm tra sách vở của con em mình; + Nhắc nhở con em chuẩn bị các nội dung học tập ngày mai trước khi đến lớp; + Nhắc nhở chuẩn bị sách vở và đồ dùng học tập cho con em theo thời khoá biểu hằng ngày; + Giáo dục con ý thức gọn gàng, ngăn nắp khi học tập, vui chơi; + Sinh hoạt điều độ, đúng thời gian biểu, giờ nào việc nấy, tránh tình trạng vừa học vừa chơi, tự phân bố thời gian học tập, sinh hoạt khi không có người lớn,... - Giáo viên cùng cha mẹ học sinh uốn nắn, hướng dẫn học sinh tự vệ sinh cá nhân, chuẩn bị đồ dùng học tập trong thời gian đầu, sau đó chỉ đứng ngoài quan sát, nhắc nhở để các em tự thực hiện; - Giáo viên thông báo kịp thời qua nhóm zalo lớp, tin nhắn điện tử, điện thoại hoặc đến nhà, trao đổi trực tiếp về sự tiến bộ của các em giúp các em tự giác thực hiện tốt các yêu cầu, từng bước nâng cao kĩ năng tự phục vụ. * Phối kết hợp với giáo viên bộ môn, giáo viên dạy cùng khối và các đoàn thể - Hàng tháng/tuần, từ kế hoạch của nhà trường, kết hợp giáo dục chủ điểm tháng, chủ đề tuần vào nội dung giáo dục kĩ năng này hàng ngày. - Ngay từ khi học sinh lên lớp 4, ngoài cô giáo chủ nhiệm lớp, các em còn được học các thầy giáo, cô giáo dạy Âm nhạc, Mĩ thuật, Tin học,.. Nâng cao năng lực tự phục vụ, tự quản cho học sinh trong các giờ học bộ môn, giáo viên chủ nhiệm cần: + Quan sát, theo dõi, nhắc nhở các em thực hiện tốt năng lực tự quản trong tất cả các giờ học bộ môn. 17 + Giáo viên chủ nhiệm nhờ giáo viên bộ môn nhắc nhở học sinh nghiêm túc thực hiện các quy định về học tập. + Sau mỗi tiết học bộ môn, tôi liên hệ, trao đổi kịp thời với giáo viên bộ môn đó những vấn đề phát sinh trong lớp về nề nếp cũng như học tập. - Các tổ chức trong trường, đặc biệt là Đoàn, Đội luôn có tác động lớn tới học sinh. Việc kiểm tra, đánh giá nề nếp tác phong hàng ngày (qua đội Sao đỏ), kiểm tra hàng tuần của Tổng phụ trách sẽ giúp các em sẽ có ý thức thực hiện tốt nội quy trường, lớp. Sau 15 phút đầu giờ, tôi liên hệ, trao đổi với sao đỏ của lớp mình để nắm được các thông tin về nề nếp tự quản và có biện pháp điều chỉnh các hoạt động theo hướng tích cực. Thông qua việc phối hợp thường xuyên với cha mẹ học sinh, giáo viên bộ môn, giáo viên kịp thời điều chỉnh các kĩ năng của các em, dễ dàng có sự đánh giá chính xác quá trình rèn luyện của học sinh, tạo sự công bằng trong xếp loại cuối năm. III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG 1. Kết quả Sau gần một năm chính thức áp dụng giải pháp vào quá trình giảng dạy và giáo dục học sinh, tôi tự nhận thấy mình đã tìm được hướng đi đúng, cách làm phù hợp cho việc nâng cao nề nếp học tập, nề nếp tự quản cũng như chất lượng dạy học của học sinh lớp tôi chủ nhiệm. Tôi thu được kết quả về năng lực tự quản của các em như sau: HS có ý thức tự HS đã có ý thức HS có ý thức tự Thời gian quản tốt tự quản quản thấp Số lượng % Số lượng % Số lượng % Đầu năm học 12 34,2 16 45,8 7 20 Giữa học kì II 24 68,5 11 31,5 0 0 Tỉ lệ tăng (+) + + - - - - giảm ( - ) 18 - Năm học 2023 - 2024, lớp tôi chủ nhiệm đạt những thành tích sau: + Kiến thức, kĩ năng: 35/35 học sinh đạt Hoàn thành và Hoàn thành tốt = 100% + Năng lực – phẩm chất: 100 % học sinh đạt loại T và Đ - Nề nếp và ngoại khóa của lớp: XL: Tốt Tôi đã đưa ra “một số biện pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh lớp 4 trong hoạt động tự quản lớp học” cụ thể giúp học sinh lớp 4 phát huy tính cực, chủ động, sáng tạo tốt hơn. Bản thân, học sinh và tổ chuyên môn khối 4 của trường đã thu được nhiều kết quả khả quan. Số lượng học sinh hoàn thành tốt tăng lên rõ rệt, học sinh hoàn thành dần dần khắc phục những sai sót, rèn luyện tính cẩn thận. Chất lượng học sinh chưa hoàn thành giảm đi. Đa số các em đã có ý thức học tập, tự giác chấp hành nội quy trường lớp, biết giúp đỡ lẫn nhau, biết quan sát đối tượng liên quan đến học tập trong thực tế cuộc sống. Học sinh tự tin trong tiết học, biết lựa chọn cách giải tốt nhất cho bài làm của mình, tạo điều kiện phát triển tư duy, năng lực tự học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. 2. Ứng dụng Đây là những giải pháp rất dễ làm, dễ thực hiện, nằm trong khả năng của người giáo viên làm công tác chủ nhiệm. Giải pháp lấy học sinh làm trung tâm, mọi hoạt động học tập cũng như ngoài giờ lên lớp đều xoay quanh đối tượng học sinh nhằm cổ vũ, động viên, kích thích các em hứng thú học tập. Những giải pháp này có thể nhân rộng ở mọi độ tuổi, mọi khối lớp trong và ngoài nhà trường. IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Kết luận * Ý nghĩa: Thành công của người giáo viên chủ nhiệm lớp phần lớn đòi hỏi người 19 giáo viên phải hiểu được những động cơ thúc đẩy những hành vi của các em. Ngoài việc dạy học, người giáo viên chủ nhiệm lớp còn phải tìm hiểu xem học sinh của mình có cuộc sống như thế nào, những hứng thú của các em ra sao, đặc điểm cùng ý chí, kết hợp với những nét thuộc về tính cách của các em. Qua đó mới có thể có những biện pháp sư phạm hợp lý nhất tác động vào các em thì việc giáo dục mới có hiệu quả. * Bài học kinh nghiệm: Qua thực tế vận dụng trong quá trình dạy học, bản thân tôi đã rút ra những bài học kinh nghiệm như sau: - Trong quá trình dạy học, giáo viên cần kịp thời giúp đỡ học sinh khi các em gặp khó khăn. Khen thưởng, động viên kịp thời nhằm phát huy tác dụng trực tiếp đến tinh thần tự học của các em. - Chú trọng xây dựng và bồi dưỡng Ban Cán sự lớp, huấn luyện để các em trở thành những “người lãnh đạo nhỏ” tài ba. - Tạo các mối quan hệ thầy trò, bạn bè thật tốt; luôn biết khích lệ biểu dương các em kịp thời. - Duy trì và sáng tạo trong công tác xây dựng “Lớp học thân thiện - học sinh tích cực”. - Lồng ghép nội dung nâng cao năng lực tự quản vào nội dung giảng dạy các môn học. - Nâng cao chất lượng tiết sinh hoạt lớp cuối tuần. - Giáo viên, cha mẹ học sinh luôn gương mẫu trong mọi hoạt động. Tôi tin tưởng rằng với tình yêu thương bao la của cha mẹ, tấm lòng bao dung của người giáo viên chủ nhiệm, các thầy cô sẽ còn thành công nhiều hơn nữa trong công tác chủ nhiệm lớp của mình. Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ của bản thân tôi đã áp dụng và đúc
File đính kèm:
mot_so_bien_phap_phat_huy_tinh_tich_cuc_chu_dong_sang_tao_cu.pdf
