Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp
Bạn đang xem nội dung tài liệu Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút TẢI VỀ ở trên
MỤC LỤC Trang I. PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn biện pháp.....................................................................................3 2.Mục đích nghiên cứu......................................................................................3 3.Nhiệm vụ nghiên cứu......................................................................................4 4.Đối tượng, phạm vi nghiên cứu......................................................................4 5.Phương pháp nghiên cứu................................................................................4 II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận..................................................................................................5 2. Cơ sở thực tiễn...............................................................................................5 3. Các biện pháp................................................................................................6 3.1. Điều tra, tìm hiểu lớp mình phụ trách........................................................6 3.2. Xây dựng nề nếp lớp học...........................................................................7 3.3. Phát triển các năng lực cho học sinh..................................................8 3.4. Phát triển phẩm chất cần thiết cho học sinh.............................................13 3.5. Kết hợp với phụ huynh học sinh để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp .........................................................................................................................15 3.6. Kết hợp với giáo viên bộ môn .................................................................16 3.7. Tạo mối quan hệ thân thiết giữa thầy và trò.............................................18 III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG 1. Kết quả.........................................................................................................19 2. Ứng dụng.....................................................................................................19 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1. Kết luận........................................................................................................19 2. Kiến nghị.....................................................................................................19 IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................20 2 I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Công tác chủ nhiệm quyết định không nhỏ đến chất lượng dạy và học. Làm tốt công tác chủ nhiệm tức là giáo viên đã hoàn thành tốt việc gảng dạy các bộ môn và tổ chức giáo dục, rèn luyện đạo đức cho học sinh. Đặc biệt trong nhà trường, vai trò của người giáo viên chủ nhiệm hết sức quan trọng. Giáo viên chủ nhiệm thay nhà trường quản lý, điều hành lớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh, là cầu nối giữa ba môi trường giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội. Ngay từ lớp Một, giáo viên đã phải xây dựng tốt nề nếp học tập, rèn luyện cho học sinh các phương pháp tự học và nhiều kĩ năng sống cần thiết. Học sinh tiểu học rất ngây thơ, vẽ lên đó đẹp hay xấu phần lớn là tác động của thầy cô giáo chủ nhiệm. Hiện nay, học sinh học hai buổi trên ngày, phần lớn thời gian trong ngày các em được giao tiếp với giáo viên chủ nhiệm và bạn bè. Vì vậy nhận thức được tầm quan trọng của một giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên chủ nhiệm dạy lớp bé thì vai trò càng lớn. Người giáo viên làm tốt công tác chủ nhiệm thì chất lượng giảng dạy càng tốt. Tôi luôn tự nhủ, trước tiên mình phải là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Tôi phải có tấm lòng yêu thương học sinh, sao cho các em cảm nhận được cô giáo như người mẹ thứ hai của mình. Sau nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi luôn cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Tôi muốn ghi lại những biện pháp mình đã làm để suy ngẫm và đúc kết thành kinh nghiệm của bản thân. Mong nhận được những góp ý, nhận xét của cấp trên và đồng nghiệp để tôi phát huy những mặt mạnh và điều chỉnh, khắc phục những thiếu sót cho hoàn thiện hơn. Xuất phát từ suy nghĩ như vậy, tôi lựa chọn nghiên cứu biện pháp: “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp”. 2. Mục đích nghiên cứu - Giúp người giáo viên chủ nhiệm có điều kiện gần gũi, thân thiện với học sinh, hiểu tâm lí học sinh hơn để từ đó giáo dục các em ngày càng phát 3 triển về năng lực - phẩm chất. - Học sinh không còn tâm lý ngại tiếp xúc, ngại gần gũi với thầy cô chủ nhiệm lớp, tạo điều kiện để học sinh phát huy tối đa những năng khiếu của mình trong học tập cũng như trong mọi hoạt động chung của lớp, của trường. - Tạo tiền đề để nâng cao chất lượng giáo dục của lớp, từ đó có biện pháp giáo dục, rèn luyện để tạo cơ hội cho học sinh tiến bộ hơn, học tập tốt hơn và trở thành học sinh luôn có ý thức, phẩm chất đạo đức tốt. 3. Nhiệm vụ nghiên cứu Nắm được thực trạng, áp dụng và đề xuất các biện pháp các biện pháp để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp. 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp”. - Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 2A4 5. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp tìm hiểu thực tế - Phương pháp quan sát - Phương pháp điều tra - Phương pháp nghiên cứu tài liệu II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận Công tác chủ nhiệm lớp chiếm một vị trí quan trọng trong nhà trường. Nó quyết định đến chất lượng giáo dục toàn diện của học sinh. Đặc biệt ở bậc Tiểu học, mỗi giáo viên phải trực tiếp phụ trách và giảng dạy một lớp, là người quyết định chất lượng giáo dục của học sinh về đức, trí, thể, mĩ của lớp đó nên công tác chủ nhiệm ngày càng được quan tâm, trú trọng hơn. Với mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, đòi hỏi người giáo viên phải năng động, sáng tạo và tìm tòi những biện pháp tốt nhất để đạt hiệu quả cao nhất. 4 Xác định được vai trò trên, trong những năm qua, bản thân tôi đã không ngừng phấn đấu, rèn luyện, học hỏi để làm tốt công tác chủ nhiệm của mình. Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đang tập trung đổi mới phương pháp dạy học nên công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên Tiểu học càng được chú trọng hơn. Chính vì thế đòi hỏi người giáo viên không những phải có trình độ chuyên môn vững vàng mà còn phải biết tổ chức quản lý học sinh trong các hoạt động giáo dục. Ngoài ra cần phải có hiểu biết sâu sắc về tình hình điều kiện, hoàn cảnh của mỗi học sinh để từ đó có biện pháp thích hợp giúp các em có ý thức tự giác, luôn chấp hành tốt nội quy lớp học, chủ động tiếp thu kiến thức một cách linh hoạt. 2. Cơ sở thực tiễn Thuận lợi Hầu hết học sinh lớp tôi đều ngoan ngoãn, lễ phép, hòa nhã, thân thiện với thầy cô và bạn bè, có ý thức học tập. Học sinh có ý thức tự quản tốt. Đa số phụ huynh quan tâm đến học tập của con em mình, luôn động viên nhắc nhở, chuẩn bị đầy đủ sách vở, đồ dùng học tập cho các em trước khi đến lớp. Khó khăn Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến con em mình Phụ huynh băn khoăn, lo lắng khi tổ chức lớp học theo mô hình trường học mới, đánh giá học sinh theo thông tư 27. Đa số học sinh có bố mẹ đi làm ăn xa, ở nhà với ông bà đã cao tuổi, có em mồ côi mẹ hoặc bố mẹ chia tay nhau khi các em còn rất nhỏ...Với điều kiện hoàn cảnh soống như vậy dẫn đến việc các em bị thiếu hụt đi một phần tình cảm của người thân cũng như thiếu đi sự chăm sóc, dạy dỗ của cha hoặc mẹ. Nhiều học sinh chưa có định hướng vì tâm lý lứa tuổi còn nhỏ nên khi giáo viên hỏi, các em thường trả lời tự do, lúc giáo viên chưa cho phép, có em biết giơ tay phát biểu nhưng chưa đúng cách... 5 Tôi đã tiến hành khảo sát học sinh, kết quả thu được như sau : Lớp Sĩ số Ý thức học tập Ý thức nề nếp Tốt Bình Chưa Tốt Bình Chưa 2 26 thường cao thường cao 5 16 4 6 17 3 Qua bảng khảo sát trên, tôi nhận thấy ý thức học tập và ý thức nề nếp của học sinh là chưa cao. Từ thực trạng trên tôi đã áp dụng các biện pháp sau : 3. Các biện pháp 3.1. Điều tra, tìm hiểu lớp mình phụ trách. Sau khi nhận lớp, trước tiên tôi tìm hiểu hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lí, những ưu điểm, hạn chế của từng học sinh trong lớp, qua quá trình học tập của từng học sinh thông qua học bạ, bảng tổng hợp đánh giá kết quả của học sinh, trao đổi với giáo viên chủ nhiệm năm học trước. Trực tiếp hoặc gián tiếp trò chuyện với từng học sinh thông qua các buổi sinh hoạt tập thể, hoạt động trải nghiệm hoặc các giờ sinh hoạt lớp hay giờ ra chơi. Trực tiếp thăm hỏi gia đình học sinh, nhất là những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, trò chuyện với phụ huynh tìm hiểu hoàn cảnh, mối quan hệ với tập thể, với những người xung quanh. Trao đổi hàng ngày qua zalo với phụ huynh để biết được những em học sinh cá biệt. Học sinh trong buổi đầu đến trường, lớp 6 Tôi cập nhật ghi chép cụ thể những thông tin của từng học sinh qua cuộc họp phụ huynh đầu năm để nắm bắt được từng đối tượng học sinh. Từ đó có những biện pháp phù hợp như : tuyên dương, khen ngợi hay nhắc nhở, động viên hàng ngày, hàng tuần nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh. Trong sổ chủ nhiệm ghi rõ học sinh có năng khiếu, học tốt hay phụ đạo những học sinh chưa hoàn thành. 3.2. Xây dựng nề nếp lớp học 3.2.1. Bố trí sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh để thuận tiện cho học sinh trong việc học tập. Khi điều tra tình hình đặc điểm của lớp, tôi đã tiến hành phân chia chỗ ngồi cho các em Sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh Khi tiến hành chia tổ, cần tạo sự đồng đều trong tổ. Mỗi tổ cần phải 7 đảm bảo nhiều đối tượng: học sinh tiếp thu tốt, học sinh chưa hoàn thành, tiếp thu chậm, học sinh ngoan, học sinh cá biệt... Có như vậy trong quá trình học tập các em có thể hỗ trợ cho nhau tạo tinh thần thi đua giữa các tổ. 3.2.2. Nâng cao năng lực của ban cán sự lớp. Hàng ngày, hàng tuần ban cán sự lớp kết hợp với cờ đỏ sẽ tiến hành công việc của mình. Đầu giờ kiểm tra việc soạn sách vở theo thời khóa biểu, mang đủ đồ dùng học tập. Các tổ trưởng tập hợp kết quả của tổ mình bao cáo với lớp trưởng hay lớp phó vào đầu mỗi giờ học, lớp trưởng báo cáo với cô giáo chủ nhiệm. Từ đó giáo viên sẽ có những biện pháp nhắc nhở từng học sinh. Trường hợp vi phạm hai lần trở lên, giáo viên sẽ thông báo về cho phụ huynh học sinh để kịp thời đôn đốc con em thực hiện tốt nề nếp học tập. Có như thế các em mới nhớ và tạo được thói quen tốt. Giáo viên kiểm tra đồ dùng của học sinh 3.3. Phát triển các năng lực cho học sinh. 3.2.1. Hướng dẫn học sinh ý thức tự phục vụ, tự quản * Công tác tự phục vụ 8 Tôi thường xuyên nhắc nhở các em thực hiện : đi học đúng giờ, mặc đồng phục theo đúng quy định... Học sinh đến trường Giáo dục học sinh có ý thức giữ gìn vệ sinh thân thể, hướng dẫn các em giữ sạch đôi bàn tay và luôn vệ sinh răng miệng. * Thực hiện nội quy của trường, lớp. Ngay từ đầu năm học, học sinh tự xây dựng và thực hiện đúng nội quy mình đưa ra. Học sinh sẽ ghi nhớ nội quy của trường, lớp. Nhưng muốn các em ghi nhớ nhanh, tôi đã treo nội quy lớp học ngay ở khoảng tường bên phải gần cửa lớp, để học sinh thực hiện tốt nhất. Học sinh học nội quy lớp học 9 Tạo cho học sinh có thói quen ghi nhớ các lệnh của giáo viên theo quy định, tập cho học sinh cách giơ tay xây dựng bài, cách xin phép khi ra vào lớp, cách cầm bút, tư thế ngồi viết. Quy định nếu nghỉ học phải có giấy xin phép hoặc có sự báo cáo của phụ huynh với giáo viên chủ nhiệm. Thường xuyên giáo dục các em có tính tự giác, chấp hành tốt nội quy của lớp, của trường để từ đó mỗi học sinhc ó ý thức học tập cũng như ý thức tự quản tốt, xây dựng một lớp học vững mạnh. * Chuẩn bị đầy đủ, giữ gìn sách vở, đồ dùng học tập Ngay từ đầu năm, tôi đã cho học sinh nắm được thời gian biểu ở trường, thời khóa biểu của lớp. Tôi in cho mỗi em một bản, yêu cầu các em dán ở góc học tập, đồng thời tôi cũng dán ở lớp để thực hiện nghiêm túc. Thời khóa biểu của lớp Ngoài việc học sinh học tập thật tốt, tham gia các hoạt động tích cực, tôi phát động phong trào ‘Giữ vở sạch, viết chữ đẹp’’. 10 Vở viết của học sinh 3.2.2. Kĩ năng giao tiếp và hợp tác Học sinh lớp 2 còn rụt rè, chưa mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp. Trong các tiết học, cần tăng cường cho học sinh được trình bày ý kiến của mình trước lớp. Khi thấy một số học sinh chưa có ý thức, còn nói tục và cãi nhau thì tôi sẽ nhắc nhở hay kể một câu chuyện liên quan đến giáo dục. Cùng với đó phát động ngay phong trào ‘Nói lời hay, làm việc tốt’’ ‘gọi bạn xưng mình’’. Muốn các em thực hiện tốt, nghiêm túc thì người giáo viên chủ nhiệm phải thực sự gương mẫu về mọi mặt, là tấm gương sáng cho học sinh noi theo, nói phải làm, từ cử chỉ, lời nói của mình phải đúng mực. Giáo dục học sinh có thói quen kĩ năng cùng nhau tham gia hoạt động nhóm, vệ sinh trường lớp, ... Học sinh chăm sóc công trình măng non 11 Học sinh tham gia vệ sinh trường, lớp 3.3.3. Hướng dẫn thói quen tự học và giải quyết vấn đề. Học tập là nhiệm vụ hàng đầu của học sinh. Vì vậy tôi phải sử dụng rất nhiều biện pháp cụ thể : Tạo cơ hội cho học sinh có năng lực tốt. hỗ trợ học sinh tiếp thu chậm. Học sinh có ý thức tự giác học ở nhà Hướng dẫn phương pháp học, tận tình chỉ bảo, uốn từng câu, tạo không khí hứng thú trong học tập. Các hoạt động trong lớp được tổ kiểm soát chéo nhau. Sau mỗi tiết học, mỗi buổi học giáo viên cần dặn dò kĩ việc học và làm bài ở nhà. Mỗi buổi học đều có 15 phút truy bài. Ban cán sự lớp hoạt động để 12 học sinh tận dụng kiểm tra kiến thức và sự chuẩn bị bài trước khi đến lớp của các bạn. Giáo viên kiểm tra bài của học sinh 3.4. Phát triển phẩm chất cần thiết cho học sinh. Bản thân quá trình dạy học và ngay trong các nhiệm vụ dạy học là nhằm góp phần giáo dục phẩm chất cho học sinh, Giáo viên phải khai thác sâu sắc các môn học. Trước hết phải nói đến quá trình dạy môn đạo đức. Thông qua môn học này mà học sinh có được một hệ thống khái niệm, tri thức đạo đức, nhờ đó học sinh có thể biết được cái gì phải làm, phân biệt được cái tốt và cái xấu, cái nên làm và cái không nên làm...Thông qua việc dạy học môn Đạo đức giáo dục các biểu hiện như : chăm học, chăm làm, tự trọng, tự tin, trung thực, đoàn kết, yêu quý mọi người xung quạnh...Cụ thể như qua các bài: - Chăm học, chăm làm : Bài 4 – Chăm làm việc nhà, bài 5 – Chăm chỉ học tập - Trung thực, kỉ luật : Bài 2 – Biết nhận lỗi và sửa lỗi, bài 9 – Trả lại của rơi. Ngoài môn Đạo đức tất cả các môn học khác ở tiểu học, đặc biệt là môn tiếng việt, tự nhiên và xã hội, môn toán đều có khả năng tiềm tàng, nhằm vào việc giáo dục phẩm chất cho học sinh. 13 Cùng với các môn học trên lớp, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong trường Tiểu học có vai trò giúp học sinh được củng cố, khắc sâu một số kiến thức đã được học qua các môn văn hóa, rèn luyện sức khỏe, phát triển nhận thức về một số lĩnh vực trong đời sống xã hội phù hợp với lứa tuổi, tạo cơ hội cho học sinh được trải nghiệm, thực hành kiến thức, kĩ năng đã được học vào thực tiễn cuộc sống như: thi tiếng hát, kể chuyện, thi vẽ tranh, thi cờ vua, trang trí lớp học, tổ chức sinh nhật theo tháng... Một số hoạt động của học sinh ở trường 14 Học sinh được tổ chức sinh nhật ở lớp 3.5. Kết hợp với phụ huynh học sinh để nâng cao công tác chủ nhiệm lớp. Thông qua buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi đã đề ra yêu cầu phụ huynh cùng rèn nề nếp cho học sinh. Buổi họp phụ huynh học sinh đầu năm Hàng ngày, trao đổi trực tiếp với cha mẹ học sinh để cùng phối hợp, động viên giúp đỡ kịp thời từng học sinh. Tôi yêu cầu phụ huynh như sau : - Hàng ngày kiểm tra sách vở của con - Nhắc nhở con học và làm bài tập cô giao - Chuẩn bị sách vở, đồ dùng học tập theo thời khóa biểu - Giáo dục con có ý thức gọn gàng, ngăn nắp khi học tập, vui chơi 15 - Thường xuyên trao đổi với giáo viên chủ nhiệm Phối hợp với phụ huynh học sinh để trao đổi về những em học sinh cá biệt, từ đó có những biện pháp giúp em tiến bộ hơn. Giáo viên trao đổi với phụ huynh học sinh qua zalo 3.6. Kết hợp với giáo viên bộ môn Ngay từ khi bước vào học tiểu học, ngoài cô giáo chủ nhiệm lớp, các em còn được học với các thầy, cô giáo bộ môn nên việc rèn nề nếp cho học sinh là rất cần thiết. Giáo viên chủ nhiệm kết hợp với giáo viên bộ môn phát hiện những học sinh : hay nói chuyện, làm việc riêng trong giờ, thường xuyên quên sách, vở, đồ dùng...để cùng rèn nề nếp cho các em có ý thức tự giác. Ngoài ra cần phải uốn nắn các em tư thế ngồi, cách cầm bút, cách giơ tay...Nếp này phải được rèn thường xuyên trong các giờ học. Tôi đã kết hợp với giáo viên bộ môn và nhận được sự ủng hộ nhiệt tình nên nề nếp của các em trở thành thói quen hàng ngày. 16 Các thầy cô trao đổi về phương pháp dạy học 3.7. Tạo mối quan hệ thân thiện giữa thầy và trò. Giáo viên phải biết tạo môi trường học tập cho sự tự nhiên, nhẹ nhàng và thoải mái nhất, chú trọng đánh giá mặt thành công của học sinh, đề cao sự sáng tạo của các em. Ngoài giờ học, trong những giờ giải lao, tiết hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, tạo cơ hội cho học sinh được chia sẻ về bản thân mình, tạo được mối quan hệ thân thiết giữa cô và trò. Với sự khích lệ, động viên, nâng đỡ, giúp các em thấy được thế mạnh của mình, đồng thời tạo dựng lòng tin vào bản thân. Giáo viên và học sinh trò chuyện ngoài giờ học 17 III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG Xuất phát từ thực tiễn của lớp, tôi đã thực hiện các biện pháp trên, qua một thời gian tôi thấy lớp có chuyển biễn rõ rệt về nề nếp cũng như chất lượng học tập. Trong giờ học, sự kết hợp của cô giáo và học sinh rất nhịp nhàng, các em tiếp thu bài tốt, không khí học tập sôi nổi. Các em rất có hứng thú say mê trong học tập. Thực hiện tốt quy định của trường, lớp đề ra. Các em ngoan ngoãn, lễ phép khi gặp thầy cô giáo, người lớn tuổi, biết giao tiếp, ứng xử, biết cư xử với mọi người xung quanh, thân thiện với bạn bè. Các em đi học chuyên cần, nghỉ học có giấy phép của phụ huynh. Kết quả kiểm tra học tập và nề nếp của Đội, nhà trường, lớp tôi đều đạt loại Tốt. Cụ thể kết quả thực nghiệm thu được của biện pháp như sau : Lớp Sĩ số Kiến thức Năng lực Phẩm chất 26 T H C T Đ C T Đ C 2 26 16 10 0 22 4 0 23 3 0 Các biện pháp trên không chỉ được áp dụng trong lớp tôi mà có thể áp dụng được trong tất cả các trường tiểu học, từ đó nâng cao cao chất lượng giáo dục cho học sinh. IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Kết luận: Để đẩy mạnh phong trào nâng cao chất lượng giáo dục trong trường học thì công tác chủ nhiệm là một việc làm phải được tiến hành thường xuyên và liên tục. Đòi hỏi mỗi giáo viên phải có kiến thức vững chắc, phải có kĩ năng sư phạm, hiểu được đặc điểm tâm sinh lí của học sinh. Đồng thời người giáo viên phải nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, phải thực sự yêu thương học sinh. 18 * Bài học kinh nghiệm Khi thực hiện nội dung này tôi rút ra được một số kinh nghiệm như sau: - Trước hết mỗi người giáo viên chủ nhiệm cần phải : Có tình yêu, tâm huyết với nghề, đối với học trò như là người bạn lớn, vừa gần gũi, yêu thương, quan tâm vừa đáng tin cậy. Phải phải nắm được suy nghĩ, hành động của các em để có hướng giáo dục cụ thể. - Cùng với tri thức, năng lực sư phạm thì mỗi giáo viên cần có lối sống lành mạnh để làm gương cho học sinh noi theo. 19 VI. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Phương pháp dạy học các môn học lớp 2 2. Các cuốn sách giáo khoa, sách giáo viên môn: Tiếng Việt, Đạo Đức, Tự nhiên và Xã hội lớp 2 3. Thông tư 27/2016/TT - BGDĐT về quy định đánh giá học sinh Tiểu học. 4. Sách giáo dục stem lớp 2.
File đính kèm:
mot_so_bien_phap_nang_cao_hieu_qua_cong_tac_chu_nhiem_lop.pdf
