Một số biện pháp rèn kỹ năng tính nhẩm trong môn Toán cho học sinh lớp 1 nhằm hình thành và phát triển năng lực và phẩm chất đáp ứng chương trình GDPT 2018

 ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN YÊN THẾ 
 TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỒNG HƯU 
 BÁO CÁO BIỆN PHÁP THAM GIA HỘI THI 
 GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP HUYỆN CHU KỲ 2024 - 2026 
 Tên biện pháp: 
 Một số biện pháp rèn kỹ năng tính nhẩm trong môn Toán cho học 
sinh lớp 1 nhằm hình thành và phát triển năng lực và phẩm chất đáp ứng 
 chương trình GDPT 2018. 
 Họ và tên: Đoàn Thị Khuyên 
 Môn giảng dạy: Văn hóa 
 Trình độ chuyên môn: Đại học 
 Chức vụ: Giáo viên 
 Đơn vị: Trường Tiểu học Đồng Hưu, Yên thế, Bắc Giang. 
 TÁC GIẢ XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG 
 HIỆU TRƯỞNG 
 ĐOÀN THỊ KHUYÊN NGUYỄN THỊ ÁNH 
 Đồng Hưu, ngày 25 tháng 04 năm 2025 PHỤ LỤC 
Tên phần Tên các mục Trang 
 I. PHẦN MỞ ĐẦU 
 1. Lý do chọn biện pháp 3 
 2. Mục đích nghiên cứu 4 
 3. Nhiệm vụ nghiên cứu 4 
 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4 
 5. Phương pháp nghiên cứu 5 
 II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 
 1. Cơ sở lý luận 5 
 2. Cơ sở thực tiễn 6 
 2.1. Thực trạng 7 
 2.2. Nguyên nhân 9 
 3. Nội dung các giải pháp 9 
 3.1. Giải pháp 1: Tạo môi trường học tập tích cực, thân thiện. 9 
 Giải pháp 2: Tăng cường luyện tập tính nhẩm thông 11 
 3.2. 
 qua trò chơi học tập. 
 Giải pháp 3: Sử dụng các tình huống gắn với thực tế 13 
 3.3 
 đời sống. 
 Giải pháp 4: Phát huy vai trò luyện tập ở nhà với sự 15 
 3.4. 
 hỗ trợ của phụ huynh. 
 III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG 
 1. Kết quả 17 
 2. Ứng dụng 18 
 IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 
 1. Kết luận 18 
 2. Kiến nghị 19 
 Tài liệu tham khảo 20 3 
PHẦN I. MỞ ĐẦU 
1. Lý do chọn biện pháp 
 Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 xác định rõ mục tiêu phát triển 
phẩm chất và năng lực cho học sinh, trong đó môn Toán ở lớp 1 giữ vai trò 
quan trọng trong việc hình thành nền tảng tư duy logic, khả năng giải quyết 
vấn đề, cũng như các kỹ năng học tập cơ bản. Một trong những kỹ năng cốt 
lõi cần được chú trọng ngay từ lớp 1 là kỹ năng tính nhẩm. Bởi lẽ: 
 Tính nhẩm không chỉ giúp học sinh thực hiện phép tính nhanh và chính 
xác mà còn rèn luyện trí nhớ, sự tập trung và năng lực tư duy linh hoạt. 
 Tính nhẩm thành thạo giúp học sinh tự tin hơn khi giải toán, xử lý các tình 
huống thực tế, đồng thời hạn chế phụ thuộc vào công cụ hỗ trợ (que tính, đếm 
ngón tay, máy tính, ). 
 Việc rèn luyện kỹ năng tính nhẩm còn góp phần hình thành và phát triển 
các phẩm chất chăm chỉ, trung thực, tự chủ và hợp tác trong học tập. 
 Thực tế trong dạy học cho thấy, nếu không có những biện pháp phù hợp, 
nhiều học sinh lớp 1 sẽ gặp khó khăn trong tính toán, dẫn đến tâm lý sợ học 
toán, học thụ động, chậm tiến bộ. Bên cạnh đó, để đáp ứng yêu cầu "dạy học 
phát triển năng lực" theo chương trình GDPT 2018, giáo viên không chỉ đơn 
thuần truyền thụ kiến thức mà còn phải tổ chức các hoạt động học tập tích 
cực, đa dạng, giúp học sinh chủ động chiếm lĩnh kiến thức và kỹ năng. Tuy 
nhiên, qua thực tế giảng dạy 8 năm, tôi nhận thấy nhiều học sinh lớp 1 còn 
gặp khó khăn trong việc tính nhẩm: thao tác chậm, lệ thuộc vào đếm ngón tay, 
thiếu tự tin khi trả lời, Xuất phát từ thực tiễn đó, tôi đã lựa chọn thực hiện 
biện pháp "Một số biện pháp rèn kỹ năng tính nhẩm trong môn Toán cho 
học sinh lớp 1 nhằm hình thành và phát triển năng lực và phẩm chất đáp 
ứng chương trình GDPT 2018". 
 Với biện pháp trên, tôi mong muốn giúp học sinh lớp 1 hình thành kỹ năng 
tính nhẩm vững chắc, phát triển năng lực toán học đồng thời nuôi dưỡng những 
phẩm chất tốt đẹp ngay từ những bước đi đầu tiên trong hành trình học tập. 4 
2. Mục đích nghiên cứu 
 Tìm ra một số biện pháp thiết thực và hiệu quả nhằm rèn luyện kỹ năng 
tính nhẩm cho học sinh lớp 1 trong môn Toán, phù hợp với đặc điểm tâm sinh 
lý lứa tuổi. 
 Góp phần hình thành và phát triển năng lực toán học, đặc biệt là năng lực tư 
duy và lập luận toán học; năng lực giải quyết vấn đề toán học; năng lực giao tiếp 
toán học cho học sinh theo định hướng chương trình Giáo dục Phổ thông 2018. 
 Góp phần rèn luyện cho học sinh các phẩm chất chủ yếu như: chăm chỉ, 
trung thực, trách nhiệm và yêu thích môn học, tạo nền tảng cho việc học tập 
các kiến thức toán học ở các lớp trên. 
 Nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Toán lớp 1 thông qua việc đổi mới 
phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học 
sinh trong quá trình học tập. 
 Xây dựng thói quen tự học, phát triển khả năng tư duy nhanh nhạy, linh 
hoạt trong việc thực hiện các phép tính đơn giản trong cuộc sống hàng ngày. 
3. Nhiệm vụ nghiên cứu 
 Nghiên cứu làm sáng tỏ cơ sở lý luận về rèn kĩ năng tính nhẩm cho học sinh lớp 1. 
 Khảo sát thu thập số liệu để phân tích làm rõ thực trạng rèn kĩ năng tính 
nhẩm cho học sinh lớp 1. 
 Đề xuất các biện pháp rèn kĩ năng tính nhẩm cho học sinh lớp 1 nhằm hình 
thành và phát triển năng lực và phẩm chất đáp ứng chương trình GDPT 2018. 
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 
4.1. Đối tượng nghiên cứu 
 Rèn luyện kỹ năng tính nhẩm cho học sinh lớp 1 trong môn Toán nhằm hình 
thành và phát triển năng lực và phẩm chất đáp ứng chương trình GDPT 2018 
4.2. Phạm vi nghiên cứu 
 Nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp rèn kỹ năng tính nhẩm cho học 
sinh lớp 1 trong môn Toán đáp ứng chương trình GDPT 2018. 
 Đối tượng áp dụng: Học sinh lớp 1C trong năm học 2024 - 2025. 5 
5. Phương pháp nghiên cứu 
 Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các tài liệu, chủ trương, văn 
bản pháp quy về Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Nghiên cứu sách giáo 
khoa, tài liệu tham khảo các bài báo khoa học có liên quan đến nội dung biện 
pháp nhằm thu thập thông tin để xác lập cơ sở lý luận của biện pháp nghiên cứu. 
 Phương pháp quan sát: Tiến hành theo dõi và quan sát học sinh trong các 
giờ học toán tại lớp. 
 Phương pháp trực quan: Sử dụng trong một số tiết dạy thực nghiệm biện pháp. 
 Phương pháp phỏng vấn, tọa đàm: Tiến hành trao đổi với Cán bộ quản lý, giáo 
viên, học sinh để tìm hiểu những vấn đề có liên quan đến biện pháp nghiên cứu. 
 Phương pháp khảo nghiệm: Tiến hành khảo nghiệm bằng phiếu khảo sát 
để đánh giá thực trạng và kết quả của các biện pháp đã đề xuất. 
 Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng phương pháp toán thống kê để tính 
toán, xử lý số liệu điều tra khảo sát. 
II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 
1. Cơ sở lý luận 
 Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã xác định rõ mục tiêu phát 
triển năng lực và phẩm chất toàn diện cho học sinh. Cùng với các môn học 
khác, môn Toán đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành năng lực tư 
duy logic, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực mô hình hóa toán học và đồng 
thời góp phần bồi dưỡng các phẩm chất như chăm học, trung thực và trách 
nhiệm. Đối với học sinh lớp 1 - lứa tuổi vừa bước vào ngưỡng cửa học tập có 
hệ thống, việc rèn luyện những kỹ năng cơ bản, trong đó có kỹ năng tính 
nhẩm, là nhiệm vụ nền tảng và thiết yếu. 
 Tính nhẩm là quá trình thực hiện các phép tính số học trong đầu, không sử 
dụng giấy bút, máy tính hay các công cụ hỗ trợ khác. Khi tính nhẩm, người thực 
hiện phải dựa vào khả năng ghi nhớ, vận dụng các mối quan hệ giữa các con số và 
các quy tắc toán học đơn giản để nhanh chóng cho ra kết quả.. Chính vì vậy, tìm ra 
biện pháp để giúp học sinh tiếp thu kiến thức, kĩ năng về tính nhẩm là rất cần thiết. 6 
 Ngoài ra tính nhẩm không chỉ đơn giản là phương pháp thực hiện phép 
tính nhanh mà còn là công cụ giúp học sinh phát triển khả năng tư duy linh 
hoạt, hình thành kỹ năng ước lượng, kiểm tra kết quả và tự điều chỉnh trong 
quá trình học tập. Việc thực hành tính nhẩm thường xuyên sẽ kích thích khả 
năng ghi nhớ, tăng cường sự tập trung và tạo dựng thói quen làm việc khoa 
học, có hệ thống cho học sinh ngay từ những ngày đầu tiên đi học. 
 Từ góc độ tâm lý học lứa tuổi, học sinh lớp 1 có đặc điểm nổi bật là tư 
duy còn mang tính trực quan cụ thể, trí nhớ chủ yếu dựa vào hình ảnh sinh 
động và khả năng chú ý còn hạn chế. Vì vậy, các biện pháp rèn kỹ năng tính 
nhẩm cần đảm bảo tính trực quan, sinh động, lôi cuốn; đồng thời phù hợp với 
khả năng nhận thức đang trong giai đoạn đầu phát triển của học sinh. Những 
biện pháp này cần tạo điều kiện cho trẻ trải nghiệm thông qua trò chơi, hoạt 
động nhóm, thực hành thao tác với đồ vật hoặc tranh ảnh trực quan. 
 Quan điểm giáo dục hiện đại nhấn mạnh vai trò chủ động của người 
học trong quá trình chiếm lĩnh tri thức. Theo đó, các biện pháp rèn luyện tính 
nhẩm cần tổ chức cho học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động học tập: 
khám phá, luyện tập, phản hồi và tự điều chỉnh. Giáo viên không chỉ là người 
truyền đạt kiến thức, mà còn là người tổ chức, hướng dẫn và hỗ trợ học sinh 
trong quá trình hình thành kỹ năng. 
 Như vậy, việc xây dựng các biện pháp rèn kỹ năng tính nhẩm cho học 
sinh lớp 1 không chỉ xuất phát từ yêu cầu của chương trình giáo dục mới, mà 
còn dựa trên những nguyên tắc về đặc điểm tâm lý lứa tuổi, lý luận dạy học 
hiện đại và yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh một cách toàn 
diện. Các biện pháp đó cần mang tính khoa học, thực tiễn, dễ thực hiện, đồng 
thời phải đảm bảo kích thích được sự hứng thú học tập tự nhiên của trẻ. Điều 
đó thôi thúc tôi nghiên cứu, tìm cách để giúp học sinh dễ hiểu, dễ thực hiện 
nhất trong việc tính nhẩm. 
2. Cơ sở thực tiễn 
 Qua thời gian giảng dạy môn Toán ở lớp 1, tôi thấy rằng kỹ năng tính 7 
nhẩm của học sinh còn nhiều hạn chế. Phần lớn học sinh chỉ dừng lại ở việc 
ghi nhớ phép tính một cách máy móc, thiếu linh hoạt trong vận dụng tính 
nhẩm để giải quyết các bài toán thực tế. Nhiều em gặp khó khăn khi tính 
nhẩm các phép cộng, phép trừ trong phạm vi 20, phạm vi 100 hoặc mất nhiều 
thời gian để suy nghĩ, dẫn đến giảm sự tự tin trong học tập. 
 Nguyên nhân của thực trạng này đến từ nhiều phía. Một số giáo viên còn 
chú trọng hình thức giảng giải, chưa đa dạng hóa phương pháp rèn luyện kỹ 
năng tính nhẩm; hoạt động thực hành và vận dụng của học sinh còn ít, thiếu 
hấp dẫn. Bên cạnh đó, một bộ phận phụ huynh chưa quan tâm đúng mức tới 
việc hỗ trợ con em mình rèn kỹ năng tính nhẩm tại nhà. Ngoài ra, sự chuyển 
đổi từ chương trình giáo dục cũ sang chương trình GDPT 2018 yêu cầu giáo 
viên phải cập nhật phương pháp dạy học mới, song không phải ai cũng nhanh 
chóng thích ứng hiệu quả. 
 Mặt khác, khi đi dự giờ học hỏi đồng nghiệp tôi thấy rằng khi học sinh 
được luyện tập tính nhẩm thông qua các trò chơi học tập, hoạt động nhóm, 
các bài tập tình huống gắn với thực tế cuộc sống, thì khả năng thực hiện phép 
tính nhẩm của các em cải thiện rõ rệt. Sự hứng thú và chủ động học tập của 
học sinh tăng lên, từ đó thúc đẩy sự phát triển năng lực tư duy toán học cũng 
như phẩm chất chăm chỉ, tự tin, trung thực trong học tập. 
 Từ những thực tiễn trên cho thấy việc nghiên cứu, đề xuất các biện pháp 
rèn luyện kỹ năng tính nhẩm cho học sinh lớp 1 nhằm hình thành và phát triển 
năng lực phẩm chất học sinh một cách hiệu quả, khoa học và phù hợp với yêu 
cầu mới là hết sức cần thiết và cấp bách. 
2.1. Thực trạng 
 Năm học 2024 - 2025, tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công 
chủ nhiệm và giảng dạy lớp 1C với sĩ số 26 em. Tôi nhận thấy thực trạng 
của lớp tôi như sau: 
* Thuận lợi: 
 - Lớp học trang bị đầy đủ đồ dùng, đáp ứng được yêu cầu dạy và học. 8 
 - Các tài liệu, học liệu bổ trợ đa dạng hơn trước. 
 - Đa số học sinh ngoan, có ý thức học tập, chuẩn bị bài trước khi đến lớp. 
 - Phụ huynh quan tâm tới việc học của các con ở nhà. 
 - Đội ngũ giáo viên được tập huấn đầy đủ, tích cực học tập nâng cao 
trình độ chuyên môn. 
* Khó khăn: 
 - Do trình độ năng lực của các học sinh trong cùng một lớp không đồng 
đều. 
 - Một số em còn nhút nhát, thiếu tự tin khi tham gia hoạt động nhóm 
hoặc các trò chơi tính toán. 
 - Các em tính toán còn mang tính phỏng đoán, thậm chí các em còn sử 
dụng cách đếm ngón tay để tìm kết quả nên việc tính nhầm còn nhầm lẫn, sai 
kết quả. 
 - Nhiều phụ huynh chưa thực sự quan tâm hoặc chưa biết cách hỗ trợ con 
luyện tính nhẩm đúng phương pháp tại nhà, dẫn đến việc rèn luyện kỹ năng 
này chủ yếu phụ thuộc vào hoạt động học tập tại trường. 
 Qua lần khảo sát (cuối học kì 1) kết quả thu được như sau: (Trước khi áp 
dụng sáng kiến). 
 Số học sinh biết Số học sinh biết Số học sinh 
 cách tính nhẩm cách tính nhẩm chưa biết cách 
 Tổng 
 nhanh (đúng) đúng (chậm) tính nhẩm 
 số học 
 sinh Số Số Tỉ lệ 
 Số lượng Tỉ lệ % Tỉ lệ % 
 lượng lượng % 
 26 6 23,1 8 30,7 12 46,2 9 
2.2. Nguyên nhân 
 - Do khả năng tư duy trừu tượng của học sinh còn non nớt (do mới từ 
mầm non lên) tư duy toán học chủ yếu dựa trên trực quan và kinh nghiệm 
thực tế. Nhiều em chưa hình thành thói quen vận dụng các mối quan hệ số học 
một cách linh hoạt, dẫn đến việc tính nhẩm còn chậm và thiếu chính xác. 
 - Kỹ năng tính nhẩm của các em còn hạn chế, còn ham chơi, chưa tập 
trung. 
 - Việc thiết kế các trò chơi học tập, bài tập tình huống gần gũi với học 
sinh chưa thực sự phong phú, hấp dẫn. 
 - Phương pháp hướng dẫn con học ở nhà cũng chưa phù hợp, chủ yếu 
dừng ở việc yêu cầu con làm bài tập, ít tạo điều kiện cho trẻ luyện tập tính 
nhẩm trong các tình huống thực tế. 
3. Nội dung biện pháp 
 Từ những thực trạng và nguyên nhân trên, để rèn kỹ năng tính nhẩm 
trong môn Toán cho học sinh lớp 1 nhằm hình thành và phát triển năng lực và 
phẩm chất đáp ứng chương trình GDPT 2018 tốt hơn, tôi đã nghiên cứu và đề 
xuất một số giải pháp như sau: 
3.1. Giải pháp 1. Tạo môi trường học tập tích cực, thân thiện. 
 Với mong muốn xây dựng một không gian học tập tích cực, thân thiện, 
giúp các em cảm thấy thoải mái, tự tin, chủ động tham gia vào các hoạt động 
học tập, đặc biệt là luyện tập kỹ năng tính nhẩm. Khi học sinh được học trong 
môi trường thân thiện, vui vẻ các em sẽ phát triển niềm yêu thích môn Toán, 
hình thành thói quen suy nghĩ nhanh, chính xác và chủ động giải quyết các 
phép tính. 
 Để việc này đạt được hiệu quả, việc đầu tiên tôi cần làm đó là trang trí 
phòng học bằng các hình ảnh, biểu tượng liên quan đến toán học như bảng 
cộng trừ, dãy số, các câu đố vui về số học. Không gian lớp học sử dụng màu 
sắc tươi sáng, bố trí các góc học tập thân thiện nhằm tạo sự gần gũi và hứng 
thú cho học sinh ngay từ khi bước vào lớp. 10 
 Hình ảnh trang trí lớp học bằng bảng cộng trừ trong phạm vi 10. 
 Ngoài ra, tôi thường xuyên tạo cơ hội cho học sinh thể hiện và được công 
nhận thông qua các cuộc thi nhỏ như "Người tính nhẩm nhanh nhất tuần", 
"Chiếc cúp tính nhanh", đồng thời trao tặng những phần thưởng tinh thần như 
bông hoa thi đua, sticker vui nhộn, hoặc chiếc bút chì xinh xắn,.... Việc công 
nhận nỗ lực sẽ thúc đẩy sự cố gắng và lòng tự tin cho học sinh. Trong quá trình 
dạy học, việc sử dụng ngôn ngữ tích cực, những lời nhận xét nhẹ nhàng, 
khuyến khích sự cố gắng của học sinh, kể cả khi các em trả lời chưa chính xác, 
là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp các em không e ngại, mạnh dạn sửa sai và tiến 
bộ hơn từng ngày. 
 Bảng hoa thi đua của học sinh. 11 
 Để môi trường học tập thực sự trở nên thân thiện, tôi cũng khuyến khích 
học sinh làm việc theo cặp hoặc nhóm nhỏ. Qua việc trao đổi, thảo luận và hỗ 
trợ lẫn nhau trong quá trình luyện tính nhẩm, học sinh sẽ phát triển kỹ năng 
giao tiếp, hợp tác, đồng thời cảm thấy an toàn và tự tin hơn khi học Toán. 
 Học sinh cộng tác nhóm trong giờ học. 
 Để thực hiện hiệu quả biện pháp này, tôi luôn giữ thái độ thân thiện, kiên 
nhẫn, biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến học sinh. Tôi đóng vai trò là người 
khơi dậy niềm vui học tập, tạo cảm giác mỗi tiết học Toán là một cuộc chơi 
thú vị, từ đó giúp học sinh dần dần hình thành và phát triển kỹ năng tính nhẩm 
một cách tự nhiên, bền vững. 
 Việc áp dụng biện pháp tạo môi trường học tập thân thiện, tích cực sẽ 
giúp học sinh lớp 1 hứng thú hơn với môn Toán, chủ động tham gia vào các 
hoạt động luyện tính nhẩm. Các em sẽ mạnh dạn trao đổi, chia sẻ ý kiến, từ đó 
nâng cao khả năng tư duy logic, khả năng phản xạ tính toán nhanh, chính xác. 
Đồng thời, môi trường học tập tích cực cũng góp phần hình thành ở học sinh 
các phẩm chất như tự tin, chăm chỉ, yêu thích học tập. 
3.2. Biện pháp 2. Tăng cường luyện tập tính nhẩm thông qua trò chơi học tập. 
 Đối với học sinh lớp 1, việc học tập gắn liền với vui chơi có vai trò đặc 
biệt quan trọng. Các em học tốt nhất khi được tham gia vào những hoạt động 
vừa mang tính học tập, vừa tạo cảm giác thoải mái, hứng thú. Vì vậy, việc 12 
tăng cường luyện tập kỹ năng tính nhẩm thông qua trò chơi học tập là một 
biện pháp hữu hiệu nhằm phát triển năng lực toán học cho học sinh. 
 Để thực hiện biện pháp này, giáo viên cần thiết kế và tổ chức các trò chơi 
học tập phong phú, đa dạng, bám sát nội dung chương trình Toán lớp 1. Các trò 
chơi có thể được tổ chức dưới nhiều hình thức như trò chơi cá nhân, trò chơi 
theo nhóm, trò chơi vận động hoặc trò chơi trực tuyến. Một số trò chơi phù hợp 
để rèn luyện kỹ năng tính nhẩm có thể kể đến như: “Truyền bóng”, "Đua xe 
tính nhanh", nơi học sinh phải nhanh chóng hoàn thành các phép cộng, trừ đơn 
giản để di chuyển các mô hình ô tô về đích; hay "Vượt chướng ngại vật bằng 
phép tính", trong đó mỗi bước tiến về đích là một phép nhẩm đúng. 
 Ví dụ trò chơi “Truyền bóng”: Học sinh học bài Phép cộng dạng 14 + 3 (tiết 2). 
 Cách chơi: Khi giáo viên hô “Bắt đầu!”, học sinh sẽ chuyền bóng cho 
nhau (có thể chuyền bằng tay). Khi giáo viên hô “Dừng lại!”, học sinh nào 
đang cầm bóng phải đứng lên và trả lời phép tính mà bạn đối diện đưa ra ngay 
lập tức (ví dụ: 12 + 5 = ? hoặc 14 + 5 = ?).Trả lời đúng thì cả lớp vỗ tay cổ 
vũ, và tiếp tục chuyền bóng; nếu trả lời sai thì bạn khác sẽ trả lời, bị mất lượt. 
 Học sinh tham gia trò chơi “Truyền bóng” trong giờ Toán. 13 
 Trong quá trình tổ chức trò chơi, tôi khéo léo xây dựng luật chơi đơn 
giản, dễ hiểu và đảm bảo sự tham gia của tất cả học sinh trong lớp. Trò chơi 
nên có tính thi đua nhưng không gây áp lực nặng nề, thay vào đó tạo ra động 
lực phấn đấu tích cực giữa các em. Đồng thời, giáo viên cần lồng ghép yếu tố 
bất ngờ, thú vị trong từng trò chơi để duy trì sự tập trung và tăng cường sự 
hứng khởi cho học sinh. 
 Thông qua các trò chơi học tập, học sinh không chỉ được luyện tập kỹ 
năng tính nhẩm một cách tự nhiên mà còn phát triển khả năng tư duy nhanh 
nhạy, khả năng phản xạ toán học. Bên cạnh đó, hoạt động nhóm trong trò chơi 
cũng giúp học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác, chia sẻ, từ đó góp 
phần hình thành các phẩm chất như tự tin, chủ động, trách nhiệm. 
 Giáo viên giữ vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn, theo dõi và đánh 
giá sự tiến bộ của học sinh trong mỗi lần tham gia trò chơi. Qua mỗi trò chơi, 
giáo viên có thể kịp thời nhận diện những lỗi sai phổ biến, những khó khăn 
của học sinh trong tính nhẩm để có biện pháp hỗ trợ phù hợp. 
 Việc tăng cường luyện tập tính nhẩm thông qua trò chơi học tập không 
chỉ giúp học sinh lớp 1 yêu thích môn Toán hơn mà còn tạo nền tảng vững 
chắc cho việc hình thành và phát triển năng lực toán học sau này. 
Biện pháp 3: Sử dụng các tình huống gắn với thực tế đời sống. 
 Việc rèn kỹ năng tính nhẩm cho học sinh lớp 1 không thể chỉ dừng lại ở 
việc lặp đi lặp lại các phép tính khô khan. Để học sinh thực sự hiểu và vận 
dụng thành thạo kỹ năng tính nhẩm, cần gắn toán học với các tình huống thực 
tế đời sống. Đây là một biện pháp thiết thực nhằm giúp học sinh vừa rèn 
luyện kỹ năng, vừa cảm nhận được vai trò thiết yếu của toán học trong cuộc 
sống hằng ngày. 14 
 Trong quá trình tổ chức hoạt động dạy học, tôi chủ động xây dựng các 
tình huống học tập gần gũi, quen thuộc với lứa tuổi học sinh. Chẳng hạn, tôi 
có thể yêu cầu học sinh tính nhẩm số bút chì còn lại sau khi cho bạn một vài 
chiếc, tính tổng số quả táo khi gộp từ hai giỏ khác nhau, Các tình huống 
này vừa đơn giản, vừa phản ánh sinh động các hoạt động thường ngày mà học 
sinh dễ dàng liên hệ, từ đó kích thích sự tò mò và chủ động tham gia giải 
quyết vấn đề. 
 Hình ảnh ví dụ về hai giỏ táo 
 Việc đưa các tình huống thực tế vào luyện tập tính nhẩm không chỉ rèn 
luyện kỹ năng tính toán nhanh, chính xác cho học sinh mà còn phát triển năng 
lực vận dụng kiến thức toán học vào cuộc sống. Thay vì học thuộc lòng một 
cách thụ động, học sinh sẽ biết phân tích tình huống, lựa chọn phép tính phù 
hợp và thực hiện nhẩm nhanh để tìm ra đáp án. Qua đó, các em hình thành 
được năng lực tư duy linh hoạt, giải quyết vấn đề sáng tạo - những năng lực 
cốt lõi theo yêu cầu của chương trình GDPT 2018. 
 Hình ảnh học sinh 2 tổ để học sinh vận dụng trong thực tế. 15 
 Mặt khác, khi học sinh được luyện tập tính nhẩm thông qua các tình 
huống thực tế, các em sẽ cảm nhận rõ hơn vai trò của toán học, thấy được ý 
nghĩa thiết thực của việc học, từ đó xây dựng thái độ học tập tích cực, chủ 
động. Ngoài ra, việc vận dụng kỹ năng tính nhẩm trong cuộc sống cũng giúp 
học sinh hình thành những phẩm chất cần thiết như trung thực khi tính toán, 
cẩn thận trong suy nghĩ và tự tin trong giao tiếp. 
 Để thực hiện hiệu quả biện pháp này, tôi cần lựa chọn các tình huống 
phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh lớp 1, đảm bảo vừa sức nhưng 
cũng đủ độ thử thách để kích thích tư duy. Các tình huống nên đa dạng về nội 
dung, phong phú về hình thức trình bày như sử dụng tranh ảnh minh họa, 
đóng vai, kể chuyện,... nhằm tăng sức hấp dẫn cho hoạt động học tập. Đồng 
thời, tôi khuyến khích học sinh tự nêu thêm các tình huống tương tự từ trải 
nghiệm thực tế của các em, góp phần mở rộng vốn sống và làm phong phú tư 
duy toán học. 
 Có thể khẳng định, việc sử dụng các tình huống gắn với thực tế đời sống 
trong rèn luyện kỹ năng tính nhẩm không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả học 
Toán ở lớp 1 mà còn giúp học sinh sớm hình thành thói quen vận dụng kiến 
thức vào thực tiễn. Đây chính là cơ sở để phát triển toàn diện năng lực và 
phẩm chất của học sinh theo định hướng đổi mới giáo dục hiện nay. 
Biện pháp 4: Phát huy vai trò luyện tập ở nhà với sự hỗ trợ của phụ huynh. 
 Để kỹ năng tính nhẩm của học sinh lớp 1 được rèn luyện và phát triển 
bền vững, việc luyện tập tại lớp thôi là chưa đủ. Đặc điểm tâm sinh lý của học 
sinh lứa tuổi này đòi hỏi quá trình học tập phải liên tục, thường xuyên và gắn 
bó chặt chẽ với môi trường gia đình. Chính vì vậy, việc phát huy vai trò hỗ trợ 
của phụ huynh trong quá trình luyện tập tính nhẩm tại nhà là một việc cần 
thiết, góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học toán ở bậc tiểu học. 
 Trong thực tiễn giảng dạy, giáo viên cần tích cực phối hợp với phụ 
huynh để hướng dẫn họ cách thức hỗ trợ con em mình luyện tập tính nhẩm tại 
nhà một cách khoa học, nhẹ nhàng và vui vẻ. Tôi thường liên lạc riêng với 16 
phụ huynh, hoặc qua các nhóm zalo, để phổ biến kỹ năng tính nhẩm cho học 
sinh, giải thích về tầm quan trọng của việc luyện tập thường xuyên và đưa ra 
các gợi ý về phương pháp hỗ trợ. Tôi đưa ra ví dụ cho phụ huynh dễ hiểu như 
hẳng hạn: phụ huynh có thể cùng con thực hiện các hoạt động đơn giản như 
tính nhanh số quả cam khi đi chợ, tính nhanh số con gà, con vịt, hoặc số học 
sinh trong lớp, Những hoạt động nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày sẽ giúp học 
sinh luyện tập kỹ năng tính nhẩm một cách tự nhiên, không gây áp lực. 
 Bên cạnh đó, tôi cũng thiết kế các phiếu bài tập về nhà dưới dạng trò 
chơi hoặc thử thách nhỏ để học sinh luyện tập thêm. Ví dụ, tôi giao cho học 
sinh nhiệm vụ mỗi ngày phải giải một số bài tập tính nhẩm nhanh và báo cáo 
kết quả với bố mẹ. Phụ huynh sẽ là người đồng hành, động viên và kiểm tra 
nhẹ nhàng để tạo thói quen học tập tích cực cho học sinh. Việc luyện tập này 
không chỉ củng cố kỹ năng mà còn hình thành tinh thần tự giác, tính kiên trì 
cho các em ngay từ những năm đầu tiên đi học. 
 Ngoài ra, để duy trì sự hứng thú của học sinh, phụ huynh cũng cần lưu ý 
không gây áp lực thành tích cho con mà nên tập trung khích lệ sự cố gắng, nỗ 
lực của các em. Những lời khen ngợi kịp thời, những phần thưởng nhỏ nhưng 
ý nghĩa sẽ là nguồn động lực lớn, giúp học sinh thêm yêu thích việc học Toán 
và hình thành thái độ tích cực đối với việc rèn luyện tính nhẩm. 
 Tôi luôn duy trì liên lạc thường xuyên với phụ huynh qua nhóm Zalo 
hoặc gặp mặt trực tiếp để nắm bắt tình hình luyện tập của học sinh tại nhà, từ 
đó điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp hơn với từng đối tượng học sinh. 
 Với những việc làm trên, phát huy vai trò luyện tập ở nhà với sự hỗ trợ 
của phụ huynh sẽ giúp quá trình rèn luyện kỹ năng tính nhẩm cho học sinh 
lớp 1 trở nên liên tục, nhất quán và hiệu quả hơn. Đây không chỉ là sự phối 
hợp giữa nhà trường và gia đình trong công tác giáo dục mà còn là cơ hội để 
xây dựng thói quen học tập tích cực, chủ động cho học sinh, góp phần hình 
thành và phát triển năng lực, phẩm chất theo yêu cầu của chương trình giáo 
dục phổ thông 2018. 17 
 Hình ảnh phụ huynh kèm con học bài. 
III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG 
1. Kết quả 
 Sau quá trình thực hiện các biện pháp rèn kỹ năng tính nhẩm trong môn 
Toán cho học sinh lớp 1, đã thu được những kết quả như sau: 
 - Kỹ năng tính nhẩm của học sinh được cải thiện rõ rệt. 
 - Học sinh rất hứng thú học tập môn Toán. 
 - Giúp các em hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất đáp ứng với 
chương trình GDPT 2018. 
 Không những vậy, khi thực hiện các biện pháp đó bản thân tôi cũng 
nhận thấy rằng: Kiến thức của bản thân được nâng cao, tôi có thêm được các 
biện pháp giúp ích trong công tác giảng dạy của mình. Về phía phụ huynh học 
sinh thì luôn quan tâm, thấu hiểu và chia sẻ đồng hành hơn với cô, với nhà 
trường trong việc rèn tính toán (đặc biệt là kỹ năng tính nhẩm cho các con) 
khi ở lớp cũng như ở nhà. Không những vậy chất lượng chuyên môn đội ngũ 
của trường tôi ngày một tăng lên, góp phần thúc đẩy sự nghiệp giáo dục của 
nhà trường và địa phương. 
 Kết quả đó được thể hiện qua bảng số liệu sau: Trước khi áp dụng biện 
pháp và sau khi áp dụng biện pháp. 18 
 Số học sinh 
 Số học sinh biết Số học sinh 
 biết cách tính 
 Tổng cách tính nhẩm chưa biết cách 
 Thời điểm nhẩm nhanh 
 số đúng (chậm) tính nhẩm 
 đánh giá (đúng) 
 học 
 Tỉ 
 sinh Số Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ 
 lệ 
 lượng lượng % lượng % 
 % 
 26 Cuối kì I 6 23,1 8 30,7 12 46,2 
 26 Cuối năm 20 76,9 5 19,2 1 3,9 
2. Ứng dụng 
 Với những kết quả trên tôi nhận thấy biện pháp “Rèn kỹ năng tính 
nhẩm trong môn Toán cho học sinh lớp 1 nhằm hình thành và phát triển 
năng lực và phẩm chất đáp ứng chương trình GDPT 2018" có thể ứng dụng 
cho khối 1 và các khối lớp khác trong toàn trường cũng như toàn huyện. 
IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 
1. Kết luận 
 Qua thực tế giảng dạy, nghiên cứu, thực hiện biện pháp cũng như trao 
đổi với giáo viên giảng dạy cùng khối, dự giờ, dạy thử nghiệm, Tôi đã tự rút 
ra bài học cho bản thân cụ thể như sau: 
 Rèn kỹ năng tính nhẩm cho học sinh lớp 1 là một nhiệm vụ quan trọng, 
góp phần trực tiếp vào việc hình thành nền tảng tư duy toán học, phát triển 
năng lực giải quyết vấn đề và các phẩm chất cần thiết cho người học theo định 
hướng chương trình Giáo dục phổ thông 2018. 
 Việc áp dụng các biện pháp như tạo môi trường học tập tích cực, thân thiện, sử 
dụng trò chơi học tập, gắn việc học với tình huống thực tiễn, kỹ năng tính nhẩm của 
học sinh đã được cải thiện rõ rệt. Học sinh không chỉ nhẩm tính nhanh hơn, chính xác 
hơn mà còn phát triển được tư duy linh hoạt, thái độ tự tin, tích cực trong học tập. 19 
 - Cần rèn luyện phẩm chất chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm và năng lực 
tự học, giao tiếp, hợp tác của học sinh ngay từ bậc tiểu học. 
 - Việc rèn luyện kỹ năng tính nhẩm không chỉ nâng cao thành tích học tập 
môn Toán mà còn tạo tiền đề vững chắc cho việc hình thành và phát triển năng lực 
toàn diện ở học sinh. 
2. Kiến nghị 
2.1. Đối với nhà trường 
 Cần tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn, 
chia sẻ kinh nghiệm về phương pháp rèn luyện kĩ năng tính nhẩm cho học 
sinh theo hướng phát triển năng lực. 
 Tăng cường tổ chức các chuyên đề sinh hoạt chuyên môn theo hướng 
nghiên cứu bài học, khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp dạy học 
Toán lớp 1, đặc biệt chú trọng kỹ năng tính nhẩm.Tạo mọi điều kiện để giáo 
viên lớp 1 có cơ hội nhiều nhất để học tập, rút kinh nghiệm ở các trường 
ngoài huyện. 
2.2. Đối với Phòng giáo dục 
 Duy trì việc tập huấn, sinh hoạt chuyên môn cấp huyện, tỉnh tạo cơ hội 
cho giáo viên chia sẻ, học tập kinh nghiệm chuyên môn. 
 Trên đây là Một số biện pháp rèn kỹ năng tính nhẩm trong môn Toán 
cho học sinh lớp 1 nhằm hình thành và phát triển năng lực và phẩm chất đáp 
ứng chương trình GDPT 2018 mà tôi đã áp dụng thực hiện. Ngoài kinh 
nghiệm của bản thân, tôi còn luôn mong muốn học hỏi kinh nghiệm của đồng 
nghiệp để biện pháp của tôi hoàn thiện hơn, góp phần nâng cao chất lượng 
học sinh cũng như giúp học sinh phát triển năng lực phẩm chất theo chương 
trình GDPT 2018. Tôi xin chân thành cảm ơn! 
 3. Cam kết 
 (Tôi cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền; các biện pháp đã 
triển khai thực hiện và minh chứng về sự tiến bộ của học sinh là trung thực). 
 20 
 TÀI LIỆU THAM KHẢO 
 1. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018), Chương trình Giáo dục phổ thông 
tổng thể, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. 
 2. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018), Chương trình môn Toán – Chương 
trình Giáo dục phổ thông 2018, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. 
 3. Nguyễn Áng (2020), Phát triển năng lực Toán học cho học sinh Tiểu 
học qua hoạt động dạy học, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm. 
 4. Nguyễn Bá Kim (2007), Phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học, Nhà 
xuất bản Đại học Sư phạm. 
 5. Nguyễn Thị Hương (2021), Kỹ thuật dạy học tích cực trong môn Toán 
lớp 1 theo định hướng phát triển năng lực, Tạp chí Giáo dục và Xã hội, số 128. 
 6. Trần Kiều (chủ biên) (2017), Giáo dục phát triển năng lực và phẩm chất 
học sinh trong dạy học Toán ở Tiểu học, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. 
 7. Phạm Thị Thanh (2022), Ứng dụng trò chơi học tập để rèn kỹ năng 
tính nhẩm cho học sinh lớp 1, Tạp chí Khoa học Giáo dục, số 189. 
 8. Hồ Văn Minh (2019), Một số biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học 
Toán Tiểu học theo định hướng phát triển năng lực, Kỷ yếu Hội thảo quốc gia 
về Giáo dục Tiểu học.