Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh tiểu học
Bạn đang xem nội dung tài liệu Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh tiểu học, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút TẢI VỀ ở trên
0 ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN YÊN THẾ TRƯỜNG TIẾU HỌC THỊ TRẤN PHỒN XƯƠNG BIỆN PHÁP MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC Họ và tên: Nguyễn Thị Hạnh Đơn vị: Trường Tiểu học thị trấn Phồn Xương Huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG NGƯỜI VIẾT Yên Thế, tháng 04 năm 2024 1 MỤC LỤC Nội dung Trang I. Phần mở đầu 2 1. Lí do chọn đề tài 2 2. Mục đích nghiên cứu 3 3. Nhiệm vụ nghiên cứu 3 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3 4.1. Đối tượng nghiên cứu 3 4.2. Phạm vi nghiên cứu 3 5. Phương pháp nghiên cứu 3 II. Nội dung nghiên cứu 4 1. Cơ sở lí luận 4 2. Cơ sở thực tiễn 5 3. Các biện pháp 5 3.1. Giáo dục HS qua các môn học, hoạt động giáo dục 6 3.2. Hướng dẫn HS bảo vệ môi trường qua các việc làm cụ thể 8 3.2.1. Ở lớp, ở trường 8 3.2.2. Ở nhà 9 3.2.3. Ở nơi công cộng 9 3.3. Phát huy vai trò của ban cán sự lớp 10 III. Kết quả và ứng dụng 10 1. Kết quả 10 2. Ứng dụng 10 IV. Kết luận và kiến nghị 11 1. Kết luận 11 2. Kiến nghị 12 Tài liệu tham khảo 13 2 I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài “Môi trường đang kêu cứu!” Đó là thông điệp của Trái Đất gửi tới tất cả mọi người trên hành tinh chúng ta. Ô nhiễm môi trường luôn là chủ đề nóng của mọi quốc gia. Cùng với sự phát triển của đất nước thì ô nhiễm môi trường ngày càng tăng. Loài người đang đứng trước những thách thức do chính các hoạt động của mình gây ra. Vậy, chúng ta phải làm gì hay chờ đợi một sự thay đổi may mắn nào đó? Câu trả lời chắc chắn không phải chờ đợi mà phải là “Hành động và hành động ngay bây giờ.” Nhiều giải pháp khắc phục và giải quyết các vấn đề môi trường đã được triển khai như: Giải pháp công nghệ, giải pháp quản lí, giải pháp kinh tế và giáo dục môi trường, nhưng giáo dục môi trường vẫn được xem là giải pháp có tính lâu dài bền vững và phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Thiếu niên, nhi đồng như những mầm non của đất nước, vậy nên việc giáo dục trẻ ý thức bảo vệ môi trường ngay từ khi còn nhỏ là rất quan trọng, là giải pháp bảo vệ môi trường cho hiện tại và tương lai. Đối với cấp tiểu học, việc đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào chương trình giảng dạy được xem là một vấn đề trọng tâm, có ý nghĩa đặt nền móng ban đầu trong quá trình thực hiện nhiệm vụ cải thiện ô nhiễm môi trường, nâng cao chất lượng môi trường sống. Giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh Tiểu học tức là làm cho gần 10% dân số hiểu biết về môi trường và bảo vệ môi trường. Con số này sẽ nhân lên nhiều lần nếu các em biết và hiểu về tuyên truyền bảo vệ môi trường trong cộng đồng, từng bước tiến tới trong tương lai là có cả một thế hệ hiểu biết về môi trường, sống và làm việc vì môi trường, thân thiện với môi trường. Trong trường học, thầy cô luôn hướng dẫn, nhắc nhở các em phải bảo vệ môi trường qua các tiết học, sinh hoạt ngoài giờ. Xong để các em nhận thức sâu và tự giác thực hiện thì còn nhiều em chưa làm được. Trong vai trò của một giáo viên chủ nhiệm hàng ngày nhìn thấy có một số hành động của học sinh lớp vứt rác ra khuôn viên nhà trường hoặc nơi công cộng. Ăn xong một que kem hay một chiếc kẹo, uống một lon nước ngọt hay một hộp sữa liền vứt ngay xuống đất mặc dù thùng rác để cách đó rất 3 gần. Thậm trí khi ăn xong một tép kẹo cao su học sinh cũng không mang đến thùng rác mà vo tròn rồi trét lên ghế đá và cứ thế bỏ đi chỗ khác. Trong lớp học, sân trường, học sinh cũng ngang nhiên xả rác ở hộc bàn, góc lớp, hành lang, Xuất phát từ những lí do trên để uốn nắn và giáo dục tất cả học sinh biết bảo vệ môi trường sống nói chung và trong nhà trường nói riêng, tôi mạnh dạn áp dụng: Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh tiểu học. 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở điều tra thực trạng về việc ý thức tự giác bảo vệ môi trường của học sinh, tôi đề xuất một số biện pháp để góp phần hình thành ở các em tình cảm yêu quý, trân trọng thiên nhiên và phát triển ở các em kĩ năng, thói quen biết bảo vệ môi trường, thói quen sống vệ sinh, gọn gàng ngăn nắp, tiết kiệm, biết trồng và chăm sóc cây xanh, làm cho môi trường thêm xanh - sạch - đẹp, thực hành những việc đơn giản và thiết thực để bảo vệ môi trường trại trường, lớp, nhà ở, nơi công cộng cho học sinh lớp 3A3 trường tôi nói riêng và học sinh ở các trường Tiểu học rói chung, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân. 3. Nhiệm vụ nghiên cứu Nghiên cứu thực trạng của việc giáo dục bảo vệ môi trường của các em học sinh. 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4.1. Đối tượng nghiên cứu Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh tiểu học. 4.2. Phạm vi nghiên cứu - Học sinh lớp 3A3. 5. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp nghiên cứu tài liệu. - Phương pháp quan sát. - Phương pháp tổng kết kinh nghiệm - Phương pháp luyện tập thực hành. - Phương pháp phân tích, tổng hợp. 4 - Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động. - Phương pháp nêu gương. II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lí luận Môi trường bao gồm tất cả yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo xung quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của sinh vật và của con người. Luật Bảo vệ môi trường (2020) đã đề cập đến hoạt động bảo vệ môi trường, đó là “phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đến môi trường; ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái môi trường, cải thiện chất lượng môi trường; sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu” (Luật Bảo vệ môi trường, 2020, tr.1). Quan điểm trên cho thấy giáo dục bảo vệ môi trường là làm cho mỗi người hiểu được về môi trường và các vấn đề tồn tại của môi trường để từ đó có thể có được các tri thức, kĩ năng cần thiết nhằm thực hiện các hành động giữ gìn, bảo vệ và có cách ứng xử phù hợp với sự thay đổi của môi trường. Việt Nam là một nước nằm trong nhóm các nước đang phát triển toàn diện mọi mặt về kinh tế và xã hội. Một trong những mặt hạn chế trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội là vấn đề ô nhiễm môi trường. Theo nghiên cứu của các tổ chức bảo vệ môi trường, ở nước ta, 70% các dòng sông, 45% vùng ngập nước, 40% các bãi biển đã bị ô nhiễm, hủy hoại về môi trường; 70% các làng nghề ở nông thôn đang đứng trước nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng. Vì lẽ đó, giáo dục bảo vệ môi trường đã và đang là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra đối với tất cả các lĩnh vực, ngành nghề. Trong lĩnh vực giáo dục, vấn đề này được đưa vào chương trình giảng dạy từ bậc tiểu học đến trung học phổ thông. Đối với cấp tiểu học, việc đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào chương trình giảng dạy được xem là một vấn đề trọng tâm, có ý nghĩa đặt nền móng ban đầu trong quá trình thực hiện nhiệm vụ cải thiện ô nhiễm môi trường, nâng cao chất lượng môi trường sống. 5 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xác định rõ cần “trang bị những kiến thức cơ bản phù hợp với độ tuổi và tâm sinh lý của học sinh về các yếu tố môi trường, vai trò của môi trường đối với con người và tác động của con người đối với môi trường; giáo dục cho HS có ý thức trong việc bảo vệ môi trường; phát triển kỹ năng bảo vệ và gìn giữ môi trường” (Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), 2001, tr.1) cho HS tiểu học. Mới đây, nội dung giáo dục bảo vệ môi trường một lần nữa lại được đề cập đến trong Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể 2018, đó là HS phải có trách nhiệm với môi trường sống “có ý thức chăm sóc, bảo vệ cây xanh và các con vật; có ý thức giữ vệ sinh môi trường, không xả rác bừa bãi; không đồng tình với những hành vi xâm hại thiên nhiên” (Bộ GD&ĐT, 2018, tr.42- 43). 2. Cơ sở thực tiễn 2.1. Thực trạng, bất cập Năm học 2023 - 2024, tôi được phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp 3B1, đa số các em đều được được giáo dục ý thức bảo vệ môi trường xong qua quan sát, theo dõi tôi thấy vẫn còn nhiều em do nhận thức bảo vệ môi trường chưa cao, còn bộc lộ một số hành vi chưa đẹp như: - Vứt rác bừa bãi, đi vệ sinh không đúng nơi quy định. - Trèo cây, bẻ cành, giẫm đạp lên bồn cây, thảm cỏ Không tôn trọng, bảo vệ của công, vẽ bậy lên tường, bàn ghế - Ngại phải trực nhật vệ sinh, trốn tránh khi được phân công dọn dẹp, lao động, chưa biết giữ gìn an toàn lao động vệ sinh. - Không quan tâm khi xung quanh, sân trường, lớp học, chỗ ngồi có giấy rác - Ở nhà các em có thói quen sử dụng túi nilông để đựng mọi thứ. 3. Các biện pháp 3.1. Giáo dục HS qua các môn học, hoạt động giáo dục Nội dung giáo dục môi trường không được xây dựng thành môn học nhưng nó được tích hợp ở hầu hết các môn và các hoạt động giáo dục trong nhà trường. Thông 6 qua các bài học tôi luôn truyền tải, khắc sâu tư tưởng cho học sinh những thông điệp về giữ gìn và bảo vệ môi trường, giúp các em lĩnh hội kiến thức một cách tự nhiên, sinh động. Tôi sưu tầm những tài liệu, tranh ảnh có nội dung về chủ đề môi trường để tuyên truyền đến các em. Tổ chức 1 số trò chơi. Một số trò chơi có thể tổ chức cho HS như: - Trò chơi đóng vai: Sau khi HS học xong một bài có nội dung có thể tích hợp liên hệ được với nội dung giáo dục bảo vệ môi trường, giáo viên có thể gợi ý bài tập phân vai cho học sinh để HS thực hành viết, nói hoặc thể hiện vai trước lớp. - Trò chơi “Hoạ sĩ của môi trường”: Phần vận dụng cuối bài GV có thể tổ chức cho HS được trải nghiệm vẽ tranh phản ánh về các vấn đề môi trường (vứt rác bừa bãi, bẻ cây hái hoa ), tuyên truyền bảo vệ môi trường (các việc làm cần thực hiện để bảo vệ môi trường), thành phố/khu phố em yêu Sau khi HS vẽ tranh, GV có thể cho các em dán các bức tranh ở góc sản phẩm của lớp, tạo cơ hội cho các em được trình bày về các bức tranh của mình trong các tiết học có nội dung tương ứng có thể tích hợp liên hệ. Ví dụ minh hoạ: Khi dạy bài “Vệ sinh xung quanh nhà” hoặc bài “Giữ an toàn vệ sinh trường học” (Tự nhiên xã hội, lớp 3), trong hoạt động vận dụng, GV có thể cho HS vẽ tranh tuyên truyền không xả rá bừa bãi, không hái hoa bẻ cảnh,... Hoặc dạy bài “Những điều nhỏ tớ làm cho Trái Đất” (Tiếng Việt, lớp 3 tập 2, kết nối tri thức), GV có thể cho HS vẽ tranh tuyên truyền trồng rừng, bảo vệ rừng, không dùng túi ni lông, không lãng phí thức ăn,... Sau khi HS vẽ xong, GV có thể cho HS nói về bức tranh của mình và chọn bức tranh đẹp, có ý nghĩa để dán lên Góc trưng bày sản phẩm của lớp. Áp dụng vào các bài học giáo dục Stem sáng tạo và làm các đồ dùng học tập, đồ chơi tái chế (cô giáo là người hướng dẫn) 7 Ảnh. Các sản phẩm HS cùng nhau sáng tạo từ vật dụng tái chế Kết hợp với nhà trường, thầy tổng phụ trách giáo dục, tuyên truyền cho các em qua các buổi hoạt động ngoài giờ lên lớp như: giờ chào cờ sân khấu hóa, 1 phút sạch trường. Ảnh. HS thực hiện 1 phút sạch trường 8 Tham gia hoạt động “kế hoạch nhỏ” thu gom giấy vụn, chai nhựa để gây quỹ ủng hộ các bạn nghèo. Ảnh. Thu gom giấy vụn, chai nhựa 3.2. Hướng dẫn HS bảo vệ môi trường qua các việc làm cụ thể 3.2.1. Ở lớp, ở trường Để tạo thói quen tham gia lao động giữ gìn vệ sinh, tôi phân công mỗi tổ trực nhật hàng ngày. Tổ chức thi đua giữa các tổ. Sau mỗi tuần, tổ nào thực hiện tốt sẽ được tuyên dương trước lớp. Luôn nhắc các em khi thấy có giấy rác xung quanh thì phải nhặt bỏ vào thùng rác, thực hiện đúng nội quy của trường học, không ăn quà vặt, không mang đồ ăn đến trường và vứt rác đúng nơi quy định. Tổ chức cho học sinh trang trí lớp học thân thiện, áp dụng 5S vào trong lớp học và tham gia lao động vệ sinh sân trường như: tham gia quét dọn sân trường, chăm sóc bồn hoa cây cảnh mà lớp được phân công. 9 Ảnh. HS vệ sinh môi trường Với những em tham gia nhiệt tình, tôi khích lệ tuyên dương trước lớp. Nhiều em còn chưa biết đi vệ sinh đúng cách, tôi hướng dẫn các em vứt giấy đúng quy định, xả nước sau khi đi vệ sinh và lưu ý các em sử dụng nước hợp lí. 3.2.2. Ở nhà Phối hợp với phụ huynh hướng dẫn các em làm một số công việc như sắp xếp bàn học gọn gàng, ngăn nắp, biết dọn dẹp nhà cửa và phụ bố mẹ công việc nhà, biết tự vệ sinh cá nhân. 3.2.3. Ở nơi công cộng Hướng dẫn các em giữ gìn vệ sinh chung, không vứt rác bừa bãi, không bẻ cành vặt lá,... Động viên các em tham gia quét đường làng, ngõ xóm, ... Ảnh. HS cùng phụ huynh tham gia quét đường làng, ngõ xóm nơi mình ở 10 3.3. Phát huy vai trò của ban cán sự lớp Để theo dõi việc giữ gìn vệ sinh ở lớp hiệu quả, tôi giao nhiệm vụ cho ban cán sự lớp kiểm tra, theo dõi hàng ngày. Cụ thể, tôi giao cho lớp phó lao động, các tổ trưởng chịu trách nhiệm. Đầu năm tôi hướng dẫn ban cán sự cách phân công, ghi chép vào sổ theo dõi. Tổ trưởng phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên của tổ, báo cáo kết quả với lớp phó. Lớp phó là người đi kiểm tra việc vệ sinh hàng ngày. Nếu tổ nào chưa làm tốt, lớp phó sẽ phân công và giao nhiệm vụ lại cho tổ đó. Ngoài ra, ban cán sự lớp sẽ ghi vào sổ những việc làm tốt và việc làm chưa tốt của các bạn trong lớp, cuối mỗi tuần sẽ báo cáo cùng cả lớp đưa ra những nhận xét, chia sẻ về những hành động đẹp và việc làm chưa đẹp. Bạn làm tốt được tuyên dương khen thưởng, còn bạn chưa thực hiện tốt thì được nhắc nhở nhẹ nhàng, động viên cố gắng. III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG 1. Kết quả Sau khi áp dụng và đã chia sẻ với đồng nghiệp cùng thực hiện, tôi thấy ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường của các em được nâng cao, đạt được một số hiệu quả rõ rệt như: - Học sinh tích cực vệ sinh lớp học, trường học, nhà ở, đường làng ngõ xóm. Lớp học được trang trí đẹp mắt, thân thiện, gần gũi với thiên nhiên - Bồn hoa, cây cảnh lúc nào cũng xanh tốt. - HS thích thú tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường. Các em chủ động vận động bạn bè, người thân cùng tham gia. - HS năng động, sáng tạo hơn, đoàn kết, yêu thương, biết giúp đỡ bạn bè, thêm yêu trường lớp. 2. Ứng dụng Tôi đã áp dụng kinh nghiệm trên trong quán trình dạy học lớp tôi năm học 2022- 2023. Ngoài ra tôi có chia sẻ kinh nghiệm với các đồng chí trong trường tôi. 11 IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1. Kết luận Giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường nhằm đạt đến mục đích cuối cùng là trang bị cho học sinh một ý thức trách nhiệm sâu sắc đối với sự phát triển bền vững của trái đất. Một khả năng cảm thụ, đánh giá vẻ đẹp của nền tảng đạo lí môi trường, một nhân cách được khắc sâu bởi nền tảng đạo lí môi trường. Giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường là một thực thể mang tính xuyên suốt trong các môn học, giáo dục môi trường mang lại cơ hội cho học sinh khám phá môi trường và hiểu biết về các quyết định của con người liên quan đến môi trường. Nó tạo cơ hội để các em hình thành sử dụng các kĩ năng liên quan đến cuộc sống hôm nay và ngày mai. Tất cả cho chúng ta niềm hi vọng trẻ em có nhiều ý tưởng sáng tạo tham gia tích cực vào quá trình phấn đấu cho một thế giới mới phát triển lành mạnh. Vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường làm cho học sinh và giáo viên có ý thức thường xuyên và luôn nhạy cảm đối với mọi khía cạnh của môi trường, thu nhận được những thông tin và kiến thức cơ bản về môi trường và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa hoạt động con người và môi trường. Qua đó phát triển những kĩ năng cơ bản bảo vệ và giữ gìn môi trường. Tham gia tích cực vào những hoạt động khôi phcụ, bảo vêh, giữ gìn môi trường, có ý thức về tầm quan trọng của môi trường trong sạch đối với sức khỏa con người, với chất lượng cuộc sống chúng ta. Giáo dục nâng cao ý thức môi trường không chỉ trong ngày một ngày hai mà nó thường xuyên và lâu dài. Người giáo viên phải luôn phải tuyên truyền và làm gương cho học sinh noi theo. Để học sinh có ý thức tự giác giữ gìn vệ sinh môi trường, giáo viên phải cho học sinh thấy rõ vai trò quan trọng của các em và hậu quả nếu như môi trường môi bị ô nhiễm. Luôn khuyến khích, động viên và khen ngợi những việc làm tốt, làm gương cho học sinh khác học tập, noi theo. Nên tạo cho các em nhiều hoạt động, sân chơi có ý nghĩa về bảo vệ môi trường. Như vậy các em mới thực hiện với tinh thần tự nguyện, vui vẻ và hiệu quả. 12 2. Kiến nghị a) Đối với Phòng giáo dục và Đào tạo - Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về môi trường dưới các hình thức bài viết, vẽ tranh, chụp ảnh, làm băng hình, trắc nghiệm kiến thức,.. - Cung cấp tài liệu giáo dục và bảo vệ môi trường đầy đủ. - Giới thiệu rộng rãi các kinh nghiệm hay cho chúng tôi học tập. b) Đối với nhà trường - Nhà trường tiếp tục tổ chức các buổi ngoại khóa cho học sinh toàn trường nhằm giáo dục học sinh thân thiện với môi trường - Phối hợp với giáo viên mĩ thuật tổ chức hội thi vẽ tranh “Bảo vệ môi trường” thông qua sự nhận biết của các em qua tranh ảnh về bảo vệ môi trường. - Xây dựng câu lạc bộ Xanh - sạch - đẹp. - Tiếp tục tổ chức các buổi lao động chăm sóc cây và tổng vệ sinh trường, lớp, khu du tích gần trường 13 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2021). Công văn về việc tăng cường chỉ đạo thực hiện nội dung giáo dục của địa phương cấp Tiểu học (số 3036/BGDĐTGDTH). 2. Quốc hội. (2020). Luật bảo vệ môi trường. (số 72/2020/QH14). 3. Quyết định 1363/QĐ-TTgvề việc phê duyệt đề án “Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân 4. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 5. Một số tài liệu khác sưu tầm qua Internet.
File đính kèm:
mot_so_bien_phap_nang_cao_y_thuc_bao_ve_moi_truong_cho_hoc_s.pdf
