Đổi mới hình thức tổ chức dạy học nhằm phát huy tính tích cực, tự giác cho học sinh lớp 1E, trường Tiểu học Đồng Tiến, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang

 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 Độc lập – Tự do – Hạnh phúc 
 THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP 
 1. Tên giải pháp: “Đổi mới hình thức tổ chức dạy học nhằm phát huy tính 
tích cực, tự giác cho học sinh lớp 1E, trường Tiểu học Đồng Tiến, huyện Yên 
Thế, tỉnh Bắc Giang” 
 2. Ngày giải pháp được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 6/9/2021 
 3. Các thông tin cần bảo mật (nếu có): Không 
 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm: 
 - Giải pháp: Phát huy tính tự chủ, tích cực, tự giác ở học sinh qua hình thức 
tổ chức dạy học thụ động. 
 - Tình trạng: Với giải pháp này hình thành được ở học sinh tính tích cực, tự 
giác nhưng hiệu quả không cao và cũng không ít những hạn chế như: 
 - Hạn chế về phát triển năng lực vốn có của học sinh vì chủ yếu giáo viên là 
người giúp học sinh hình thành thói quen trên lớp mà sự kết hợp giữa giáo viên với 
phụ huynh và nhà trường trước đây chủ yếu là thông qua sổ liên lạc và qua buổi 
họp phụ huynh. Về kiến thức giáo viên là người truyền đạt cho học sinh kiến 
thức đã có sẵn trong sách giáo khoa. Học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ 
động. Tức là thầy giảng trò nghe và làm theo. Dẫn đến tiết học diễn ra 
thật đơn điệu, tẻ nhạt, không khí lớp học kém sôi động, học sinh không hăng hái 
giơ tay phát biểu, chưa mạnh dạn nêu ra ý kiến của mình. 
 + Hạn chế về mức độ nhớ, hiểu kiến thức của học sinh. 
 Đó là một trong những nguyên nhân cản trở việc đào tạo các em thành những 
con người năng động, tự tin, sáng tạo, sẵn sàng thích ứng với những đổi mới diễn ra 
hàng ngày. 
 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp: 
 Với thời đại ngày nay đòi hỏi học sinh không chỉ dừng ở kiến thức mà cần 
phải hình thành cho các em về cả năng lực và phẩm chất. Để học sinh có được tính 
tích cực, tự giác trong học tập cũng như trong mọi hoạt động khác thì cần phải tạo 
cơ hội cho học sinh phát huy tối đa các năng lực, phẩm chất của học sinh. Như Bác 2 
Hồ kính yêu của chúng ta đã từng nói: “Có đức mà không có tài thì làm việc gì 
cũng khó, có tài mà không có đức thì là người vô dụng”. Vì vậy đổi mới hình thức 
tổ chức dạy học kết hợp với phụ huynh học sinh qua các hình thức: trao đổi trực 
tiếp, qua zalo, qua mesenger, qua điện thoại, sẽ giúp cho các em có những kiến 
thức kĩ năng cơ bản cần đạt, xây dựng cho các em phương pháp học tập tốt. Giúp 
các em hứng thú, tích cực thi đua học tập để các em nắm kiến thức ngày càng vững 
vàng hơn, hăng say trong giờ học. Phát triển được tinh thần hợp tác và tương trợ 
lẫn nhau, tôn trọng lẫn nhau. Rèn tính kiên trì, lòng nhẫn lại, tinh thần trách nhiệm 
và ý thức tập thể nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và làm nền tảng vững chắc 
cho các lớp trên. 
 Hơn nữa yêu cầu của giáo dục hiện nay đòi hỏi phải đổi mới hình thức tổ 
chức dạy học ở bậc Tiểu học theo đúng hướng phát huy tính tích cực, chủ động, 
sáng tạo của học sinh. Vậy người giáo viên không chỉ thiết kế nội dung bài học 
hợp lí, mà còn phải gây được sự hứng thú học tập cho các em bằng cách lôi cuốn 
các em tham gia tích cực vào các hoạt động học tập. 
 6. Mục đích của giải pháp 
 “Đổi mới hình thức tổ chức dạy học nhằm phát huy tính tích cực, tự giác cho 
học sinh lớp 1” với giải pháp này sẽ tạo hứng thú, sự tò mò cho học sinh, phát huy 
được tính chủ động, tư duy, sáng tạo, tích cực, tự giác học tập ở học sinh, giúp học 
sih tự tin trong học tập và trong các hoạt động khác. 
 7. Nội dung: 
 7.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến 
 Để phát huy tính tích cực, tự giác học tập của học sinh đòi hỏi người giáo 
viên rất nhiều điều, phải có tay nghề vững vàng, phải luôn yêu nghề, mến trẻ, quan 
tâm đến từng đối tượng học sinh nhờ sự phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh học 
sinh. Ngoài ra muốn phát huy tính tích cực, tự giác học tập của học sinh phải biết 
lựa chọn hình thức tổ chức thích hợp. Vì vậy việc đổi mới hình thức dạy học tạo cơ 
hội cho học sinh động não, tìm tòi, suy nghĩ làm việc, trao đổi thảo luận với bạn, 
cụ thể là tôi đã sử dụng các hình thức dạy học sau: 
 3 
 7.1.1. Hình thức áp dụng công nghệ thông tin trong dạy học. 
 Dạy học áp dụng công nghệ thông tin trước đây rất hạn chế vì trang thiết bị 
còn ít, trình độ sử dụng công nghệ thông tin của giáo viên cũng có phần hạn chế. 
Với đòi hỏi của thời đại và được sự quan tâm của các cấp về giáo dục thì ngày nay 
công nghệ thông tin rất hiện đại và phổ biến. Áp dụng công nghệ thông tin vào dạy 
học giúp học sinh hứng thú, sôi nổi, tích cực hơn trong các giờ học. 
 Dạy học theo hướng tích cực cần có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin. Khi sử 
dụng trình chiếu, phần mềm dạy học sẽ làm cho bài giảng trở nên thu hút, sinh 
động, tăng được sự hứng thú cho học sinh. 
 Ví dụ: Môn Tự nhiên- Xã hội, Tiếng Việt, Toán, thường sử dụng những 
video, hình ảnh thật, tiếng động, âm nhạc để minh họa các nội dụng có liên quan 
đến bài mà các em khó quan sát đến thực tế, các em sẽ hứng thú và ghi nhớ lâu 
hơn. 
 Sử dụng CNTT trong dạy học 
7.1.2. Hình thức tổ chức trò chơi học tập. 
 Trò chơi trong học tập với giải pháp cũ thì học sinh sẽ chơi dưới sự chỉ đạo 
của giáo viên nhưng với giải pháp mới thì học sinh sẽ được phát huy cả về năng 
lực tổ chức, tự quản trong học tập. 4 
 Sử dụng trò chơi học tập là hoạt động tạo hứng thú, duy trì tốt hơn sự chú ý 
của các em vào bài học, giảm tính chất căng thẳng của giờ học. Trong thực tế tôi 
sử dụng trò chơi để hình thành kiến thức, kỹ năng mới hoặc củng cố kiến thức, kĩ 
năng đã học. Vì thế tôi luôn tìm tòi những trò chơi để các em vừa có thể học vừa 
chơi lại đem lại hiệu quả trong học tập. 
 Tôi thường tổ chức các trò chơi sau: Giải toán nhanh, đố vui, bắn tên, truyền 
điện gà đẻ trứng, ong tìm hoa, thi điền nhanh đúng kết quả giữa cá nhân, nhóm, 
tổ...sau khi chơi sẽ có đội thắng cuộc, giáo viên nhận xét- tuyên dương. Khi tổ 
chức các trò chơi phải luân phiên, thay đổi một cách hợp lí, không sẽ gây nhàm 
chán cho học sinh. 
 Khi sử dụng trò chơi học học tập mục tiêu và nội dung trò chơi phục vụ cho 
kiến thức và kĩ năng trọng tâm của bài học và mang đầy đủ tính chất của một trò 
chơi: Có luật chơi, cách chơi, có hứng thú giữa học sinh và giáo viên. 
 Trò chơi trong học tập 
 7.1.3. Hình thức dạy học cá nhân: 
 - Dạy học các nhân góp phần quan trọng trong việc hình thành nhân cách 
cho các em, tạo điều kiện phát huy tính tối đa năng lực của học sinh. Ở hoạt động 
này từng cá nhân sẽ phải làm việc để cùng thực hiện một nhiệm vụ học tập. Học 
sinh phải tích cực hoạt động, tự mình phát hiện ra kiến thức. Dạy học cá nhân với 
phương pháp truyền thống thì học sinh chỉ nghe giảng và làm theo yêu cầu một 5 
cách thụ động. Nhưng với phương pháp mới sẽ phát huy được tính tư duy, tự chủ, 
tích cực, tự giác trong học tập. 
 - Trong quá trình dạy học cá nhân tôi thường giúp đỡ học sinh còn hạn chế 
theo kịp chương trình bằng cách gợi mở, tháo gỡ khó khăn trong cách làm bài và 
đặc biệt tạo cho học sinh năng khiếu phát triển tư duy hơn bằng cách gợi ý, phát 
triển bài tập nâng cao. 
 Hoạt động cá nhân trong tiết Tiếng Việt 
 7.1.4. Hình thức dạy học theo nhóm. 
 * Dạy học nhóm 
 Trước đây dạy học nhóm là học sinh chỉ thực hiện trao đổi nhóm khi có yêu 
cầu của giáo viên và đồng nghĩa với việc giáo viên phải nói nhiều, mất thời gian và 
hiệu quả không cao. 
 Với giải pháp mới thì sẽ hình thành ở học sinh tính tích cực, tự giác hoạt 
động nhóm khi các em có nhu cầu. Khi hoạt động cặp đôi các em sẽ được trao đổi 
với bạn. Từ đó phát huy năng lực hợp tác của từng cá nhân trong khi giải quyết 
vấn đề nào đó. Tôi giao nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng và dùng hệ thống tín hiệu, kí 
hiệu hình thành ở học sinh tính tích cực, tự giác trong học tập. Học sinh sẽ làm 6 
việc trong một thời gian cụ thể, chia sẻ ý tưởng của mình với bạn, sau đó đại 
diện các cặp sẽ chia sẻ kết quả vừa trao đổi. Học sinh và giáo viên nhận xét, bổ 
sung, khen ngợi. 
 Hoạt động nhóm đôi trong giờ tập đọc 
 Khi hoạt động theo nhóm, học sinh sẽ cùng thực hiện một nhiệm vụ nhất 
định trong khoảng một thời gian ngắn gọn. Trong quá trình làm việc thường có sự 
kết hợp giữa làm việc cá nhân với làm việc nhóm để cùng nhau chia sẻ kinh 
nghiệm và hợp tác để thực hiện một nhiệm vụ mà tôi yêu cầu. Các nhóm sẽ lần 
lượt nêu kết quả, hoặc một nhóm nêu các nhóm còn lại tham gia đóng góp, bổ 
sung. Giáo viên nhận xét, tuyên dương. 
 Khi chia nhóm, tôi sẽ chia nhóm theo nhiều hình thức: 
 + Nhóm cố định: Học sinh sẽ quay lại với bàn dưới tạo thành một nhóm. 
 + Chia nhóm theo ngẫu nhiên: Điểm số theo thứ tự, khi thực hiện học sinh 
sẽ có cơ hội học hỏi, giao lưu với các bạn trong lớp. 
 + Chia nhóm với từng năng lực của học sinh: Chia nhóm theo từng đối 
tượng, trình độ, nhận thức của các em. 
 + Nhóm theo sở thích: Những em có chung sở thích sẽ tự động tạo thành 
một nhóm. 7 
 + Nhóm theo tháng sinh: Các em cùng tháng sinh sẽ tạo thành một nhóm. 
 Mỗi một lần hoạt động nhóm tôi sẽ cho thay đổi nhóm trưởng và thư ký, 
như vậy tất cả các em sẽ được tham gia. 
 7.1.5. Hình thức dạy học ngoài trời. 
 Trước đây dạy học ngoài trời rất hạn chế vì các em chưa có tính tự giác, 
chưa có ý thức trong học tập. Nhưng với giải pháp dạy học nhằm phát huy tính tích 
cực, tự giác cho học sinh lớp 1 thì ngay từ đầu năm các em đã được hình thành và 
có thói quen tích cực, tự giác trong học tập. 
 Dạy học ngoài trời có nhiều nội dung gần gũi, gắn với môi trường tự nhiên 
và xã hội xung quanh. Khi tổ chức cho học sinh học ngoài trời , các em sẽ được 
quan sát rõ nét, cụ thể về sự vật, hiện tượng nên nắm bài tốt hơn vì mắt thấy, tai 
nghe, tận tay sờ vào những loài hoa, cây mà mình học, tăng thêm hứng thú, sáng 
tạo cho học sinh, và giúp học sinh có nhiều trải nghiệm thực tế. 
 Ví dụ bài: “ Cây xung quanh em” tôi cho học sinh quan sát cụ thể về những 
loại cây đó ngay trên sân trường. Sau khi quan sát các em sẽ tự nghiên cứu và ghi 
lại những cây đã quan sát được, sau đó các em sẽ kể tên và nêu lợi ích của những 
cây đó. 
 Kết quả, hiệu quả của giải pháp trong việc nâng cao chất lượng công tác 
giảng dạy 
 1.Trước khi áp dụng giải pháp. 
 * Về phía học sinh 
 + Trong giờ học, không khí lớp học kém sôi động, học sinh không hăng hái 
giơ tay phát biểu, chưa mạnh dạn nêu ra ý kiến của mình, chưa tự giác, tích cực 
trong mọi hoạt động. 
 + Đa số các em học sinh rất nhút nhát, chưa mạnh dạn trước tập thể, ít gần 
gũi với bạn bè. 
 + Lượng kiến thức lớp 1 tương đối nhiều đồng thời một số học sinh HS 
không hứng thú, học còn trầm. 
 * Về phía giáo viên 
 + GV chuẩn bị đồ dùng tổ chức chưa thật sự chu đáo và tỉ mỉ 8 
 + Đôi khi giáo viên không làm chủ tốt thời gian trong quá trình tổ chức dạy 
học dẫn đến “cháy” giờ hay phân chia thời gian không hợp lý trong tiết dạy. 
 * Số liệu điều tra trước khi thực hiện: 
 Vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát nhỏ trong lớp 1E 
 Kết quả thu được như sau: 
 Sĩ số Hoàn thành Chưa hoàn thành 
 SL % SL % 
 16 10 63% 6 37% 
 2. Sau khi áp dụng giải pháp. 
 + Giáo viên không còn thấy lúng túng khi tổ chức một giờ học sao cho sinh 
động. Các hình thức tổ chức dạy học được vận dụng thành thạo, khá linh hoạt, khai 
thác triệt để tác dụng của mỗi hình thức. 
 + Thiết kế bài giảng đạt hiệu quả cao và sinh động hơn. Giờ dạy - học luôn 
sinh động, gây nhiều hứng thú cho học sinh. 
 + Tạo được sự hứng thú của các em trong mỗi giờ học. Các em tiếp thu kiến 
thức một cách nhẹ nhàng, hào hứng, phù hợp với đặc điểm tâm lí lứa tuổi của HS 
lớp 1. 
 + Khắc phục được tính nhút nhát, tự ti của một số em, các em mạnh dạn, tự 
tin và ham học hơn, tạo được tình đoàn kết giữa các em HS với nhau, tạo cho HS 
niềm tin, niềm vui trong học tập 
 - Và sau khi áp dụng biện pháp trên thì chất lượng học tập của các em được 
cải thiện và tiến bộ rõ rệt. 
 - Đây là một kết quả đáng khích lệ so với kết quả khảo sát đầu năm. 
 Kết quả môn Toán lớp 1E cụ thể như sau: 
 Hoàn thành Chưa hoàn thành 
 Sĩ số 
 SL % SL % 
 16 16 100% 0 0% 
 9 
 7.2. Thuyết minh về phạm vi áp dụng giải pháp. 
 Phạm vi áp dụng SKKN, tôi áp dụng với học sinh lớp 1E Trường Tiểu học 
Đồng Tiến, năm học 2021 - 2022. 
 7.3. Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của giải pháp. 
 Tổ chức tốt các hình thức dạy học không chỉ làm cho các em hứng thú hơn 
trong học tập mà còn giúp các em tự tin hơn, có được cơ hội tự khẳng định mình 
và tự đánh giá nhau trong học tập. 
 + Khi sử dụng hình thức tổ chức dạy học chúng ta phải dựa vào nội dung bài 
học, vào thời gian trong từng tiết học mà lựa chọn hoặc thiết kế các hình thức tổ 
chức cho phù hợp. 
 + Để tổ chức được hình thức dạy học có hiệu quả đòi hỏi mỗi người thầy 
phải có kế hoạch, chuẩn bị thật chu đáo cho mỗi hình thức. Các em được rèn khả 
năng nhanh nhẹn, khéo léo và tạo cho các em sự mạnh dạn, tự tin. 
 + Sau quá trình thực biện pháp tổ chức trò chơi học tập này, tôi thấy rằng 
việc tổ chức các hình thức dạy học là một việc làm rất cần thiết đặc biệt với HS 
lớp 1. 
 * Cam kết: Chúng tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và 
không sao chép hoặc vi phạm bản quyền. 
 Xác nhận của cơ quan, đơn vị Tác giả sáng kiến 
 (Chữ ký, dấu) (Chữ ký và họ tên) 
 10