Một số biện pháp dạy học môn Toán lớp 4 theo hướng phát triển năng lực

 ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN YÊN THẾ
 PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
 BIỆN PHÁP
 MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 4
 THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
 Họ và tên: Lư Việt Long
 Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Tam Tiến
XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG NGƯỜI VIẾT
 P. HIỆU TRƯỞNG (Ký ghi rõ họ tên)
 Trần Ngọc Khương Lư Việt Long
 Yên thế, tháng 4 năm 2025 1
 MỤC LỤC
TT Nội dung Trang
 1 I. PHẦN MỞ ĐẦU
 2 1. Lí do chọn đề tài.
 3 2. Mục đích nghiên cứu
 4 3. Nhiệm vụ nghiên cứu.
 5 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.
 6 5. Phương pháp nghiên cứu.
 7 II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
 8 1. Cơ sở lí luận
 9 2. Cơ sở thực tiễn
 10 2.1. Thực trạng
 11 2.2. Nguyên nhân, hạn chế
 12 3. Các biện pháp
 13 Biện pháp 1: Tạo hứng thú học toán cho học sinh
 14 Biện pháp 2: Kết hợp đa dạng, linh hoạt các phương pháp dạy
 học tích cực.
 15 Biện pháp 3: Đổi mới hình thức tổ chức dạy học.
 16 Biện pháp 4: Tăng cường sử dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ dạy
 học
 17 III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG
 18 1. Kết quả đạt được
 19 2. Ứng dụng
 20 IV. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
 21 1. Kết luận
 22 2. Kiến nghị 2
 I. PHẦN MỞ ĐẦU
 1. Lí do chọn đề tài
 Giáo dục Tiểu học là bậc học đầu tiên, đặt nền móng cho các bậc học
sau. Hiện nay, việc nâng cao chất lượng dạy và học Tiểu học là mối quan tâm
hàng đầu của toàn xã hội.
 Giáo dục Tiểu học ở nước ta đang thực hiện đồng bộ những đổi mới
mang tính toàn diện, góp phần phổ cập giáo dục có chất lượng. Trong những
đổi mới về giáo dục và đào tạo thì đổi mới về phương pháp dạy học có vị trí
đặc biệt quan trọng, vì hoạt động dạy học là hoạt động chủ yếu ở trường học,
góp phần đào tạo những con người “ Lao động tự chủ và sáng tạo” có khả
năng thích ứng với những đổi mới diễn ra hàng ngày.
 Trong các môn học ở Tiểu học thì môn Toán có vị trí vô cùng quan
trọng. Toán là bộ môn khoa học đòi hỏi sự chính xác cao. Đặc biệt người học
toán cần có kĩ năng làm toán thì mới đem lại kết quả cao trong học tập. Mặt
khác, học giỏi toán cũng là công cụ cần thiết để học các môn học khác cũng
như nhận thức thế giới xung quanh và thực tiễn một cách hiệu quả.
 Ở Tiểu học, với mỗi khối lớp, môn Toán có một vị trí, yêu cầu nhiệm
vụ khác nhau. Riêng lớp 4 có một vị trí quan trọng vì chương trình mang tính
khái quát, hệ thống và phát triển ở mức độ cao hơn nội dung môn Toán ở các
lớp trước. Nó giúp cho học sinh có những cơ sở ban đầu về số học, các số tự
nhiên, phân số, các đại lượng cơ bản và một số yếu tố hình học đơn giản giúp
học sinh học tập tiếp trên cá lớp trên, hình thành kĩ năng thực hành tính toán,
đo lường và giải các bài toán có nhiều ứng dụng thiết thực trong cuộc sống.
 Vậy đổi mới phương pháp dạy học toán lớp 4 như thế nào để đạt hiệu
quả cao? Và học sinh học toán cảm thấy sinh động, hấp dẫn và lôi cuốn hơn;
làm cho những con số tưởng chừng như khô khan, vô hồn trở nên có hồn. Và 3
trên hết là giúp học sinh phát huy tính năng động, sáng tạo, phát triển phẩm
chất và năng lực Toán học của các em.
 2. Mục đích nghiên cứu
 Nghiên cứu đề tài này, tôi nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy học
môn Toán lớp 4 theo hướng dạy học phát triển năng lực cho học sinh từ đó
nâng cao hiệu quả dạy học các môn học cho học sinh lớp 4.
 3. Đối tượng nghiên cứu
 Với sáng kiến “ Một số biện pháp dạy học môn Toán lớp 4 theo hướng
phát triển năng lực” tôi tập trung nghiên cứu các nội dung Toán học trong
chương trình Toán lớp 4, cụ thể là các ứng dụng trong môn Toán, các trò chơi,
các hình thức dạy học áp dụng công nghệ thông tin theo hướng phát triển năng
lực để từ đó tìm ra biện pháp rèn luyện cho học sinh cách học một cách nhanh
nhất, hiệu quả nhất.
 4. Phương pháp nghiên cứu
 Trong qua trình nghiên cứu, tôi đã áp dụng một số phương pháp sau:
 - Phương pháp nghiên cứu tài liệu, lí luận.
 - Phương pháp phân tích, tổng hợp.
 - Phương pháp điều tra, khảo sát.
 - Phương pháp luyện tập, thực hành.
 - Phương pháp thống kê.
 Trong các phương pháp trên, khi nghiên cứu tôi vận dụng hài hoà các
phương pháp để tìm ra các giải pháp của mình đạt kết quả tối ưu nhất.
 II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
 1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 4
 Chương trình tổng thể Ban hành theo thông tư 32/2018/TT - BGDĐT
ngày 26 tháng 12 năm 2018 nêu rõ “ Giáo dục Toán học hình thành và phát
triển cho học sinh những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực
Toán học với các thành tố cốt lõi: Năng lực tư duy và lập luận Toán học; năng
lực mô hình học toán học; năng lực giao tiếp Toán học; năng lực sử dụng các
công cụ và phương tiện; phát triển kiến thức, kĩ năng then chốt và tạo cơ hội
để học sinh được trải nghiệm, áp dụng Toán học vào đời sống thực tiễn, giáo
dục Toán học tạo dựng sự kết nối giữa các ý tưởng Toán học, giữa Toán học
với các môn học khác và giữa Toán học với đời sống thực tiễn”.
 Thế nào là dạy học phát triển năng lực?
 Mỗi học sinh là một cá thể độc lập, có sự khác biệt về trình độ, năng
lực, nhu cầu, sở thích và nền tảng xuất thân. Dạy học theo định hướng phát
triển năng lực thừa nhận thực tế này và tìm ra được những cách tiếp cận phù
hợp nhằm phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của mỗi học sinh thay vì
giáo dục trang bị kiến như ở mô hình dạy học truyền thống. Theo đó, dạy học
theo hướng phát triển năng lực, mô hình dạy học hướng tới mục tiêu phát
triển tối đa phẩm chất và năng lưc của người học thông qua cách tổ chức các
hoạt động học tập độc lập, tích cực, sáng tạo của học sinh dưới sự tổ chức,
hướng dẫn và hỗ trợ hợp lý của giáo viên. Trong mô hình này, người học có
thể thể hiện sự tiến bộ bằng cách chứng minh năng lực của mình. Điều đó có
nghĩa là người học phải chứng minh mức độ nắm vững và làm chủ các kiến
thức và kĩ năng (được gọi là năng lực); huy động tổng hợp mọi nguồn lực
(kinh nghiệm, kiến thức, kĩ năng, hứng thú, niềm tin, ý chí) trong mỗi môn
học hay bối cảnh nhất định, theo tốc độ của riêng mình.
 Đặc điểm quan trọng của dạy học phát triển năng lực là đo được “ năng
lực” của học sinh là thời gian học tập. Học sinh thể hiện sự tiến bộ bằng cách
chứng minh năng lực của mình, điều đó có nghĩa là chúng phải chứng minh 5
mức độ làm chủ nắm vững kiến thức và kĩ năng (được gọi là năng lực) trong
một môn học cụ thể, cho dù phải trải qua một thời gian.
 Để phát triển năng lực toán cho học sinh lớp 4 nói riêng và học sinh
Tiểu học nói chung cần có sự đổi mới về phương pháp dạy học theo định
hướng phát triển năng lực.
 Thế nào là đổi mới phương pháp dạy học?
 Phát huy những ưu điểm của của phương pháp dạy học truyền thống và
vận dụng linh hoạt một số phương pháp mới nhằm phát huy tối đa tính tích
cực, chủ động sáng tạo của người học. Như vậy, mục đích cuối cùng của đổi
mới phương pháp dạy học là làm thế nào để học sinh phải thực sự tích cực,
chủ động, tự giác, sôi nổi và hào hứng trong từng tiết học.
 Đổi mới phương pháp dạy học là để giúp học sinh phát triển năng lực,
trí tuệ và khả năng sáng tạo của riêng mình. Ngoài ra, còn giúp thực hiện
những bước chuyển mình từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang
tiếp cận năng lực của người học. Đổi mới phương pháp dạy học giúp người
giáo viên quan tâm đến học sinh nhiều hơn và định hướng cho học sinh trở
nên dễ dàng hơn. Đổi mới chính là để hoàn thiện hơn nền giáo dục và đào tạo
trong bối cảnh thay đổi mạnh mẽ của xã hội, nó như một phương pháp căn
bản và quan trọng nhất như ngày nay.
 Trong giờ học toán, bên cạnh việc tìm tòi và sáng tạo phương pháp,
cách tổ chức dạy học phù hợp với yêu cầu của bài học và đối tượng học sinh,
người giáo viên cần phải giúp học sinh có phương pháp lĩnh hội tri thức toán
học, làm cho học sinh chủ động hơn trong việc lĩnh hội tri thức toán học. Học
sinh có phương pháp học toán phù hợp với từng dạng bài thì kết quả học toán
cũng sẽ cao và hiểu bài sâu hơn. Từ đó kích thích tinh thần học tập của học
sinh và các em cảm thấy yêu thích khi học môn Toán.
 2. Cơ sở thực tiễn 6
 2.1. Thực trạng
 Thực tế công tác đổi mới phương pháp dạy học môn Toán lớp 4 nói
riêng và phương pháp dạy học toán ở Tiểu học nói chung còn mang tính hình
thức chưa có kế hoạch cụ thể chi tiết, công tác kiểm tra đánh giá chưa thường
xuyên dẫn đến hiệu quả giảng dạy chưa cao. Thực tế ở trường một số giáo
viên vẫn sử dụng phương pháp dạy học truyền thống trong khi dạy học toán,
ngại thay đổi bài giảng nặng nề về thuyết trình, làm mẫu.
 2.2. Nguyên nhân, hạn chế
 Giáo viên chưa quan tâm nhiều đến kĩ năng thực hành, kĩ năng tính
toán, suy luận của học sinh. Một số giáo viên đã vận dụng đổi mới phương
pháp nhưng chưa linh hoạt sáng tạo, chưa phát huy được tính tích cực của học
sinh. Phương pháp dạy học lạc hậu dẫn đến hiệu quả chất lượng môn Toán
nói riêng, chất lượng giáo dục của nhà trường nói chung chưa đáp ứng được
yêu cầu, mục tiêu giáo dục đào tạo hiện nay.
 Trình độ nhận thức của học sinh không đồng đều, rất nhiều các em
chưa có hứng thú học toán, ngại học toán. Các em chưa chịu khó, tích cực tư
duy, suy nghĩ, tìm tòi khám phá trong quá trình học. Do điều kiện đời sống
gia đình còn nhiều khó khăn nên thời gian các em dành cho học tập rất ít, tài
liệu học thêm không có đã làm cho chất lượng học tập của các em chưa cao.
Học sinh còn thụ động trong học tập, chưa có ý thức tìm tòi, khám phá, khả
năng tư duy sáng tạo còn hạn chế.
 Năm học 2024 - 2025, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm và
giảng dạy lớp 4A3 với sĩ số 31 học sinh. nhận thức về kiến thức toán học của
nhiều em còn rất chậm, kĩ năng tính toán chưa nhanh thậm chí chưa thành
thạo và kĩ năng diễn đạt chưa có. Điều đó được thể hiện qua kết quả khảo sát
sau 2 tuần nhận lớp (ngày 16 tháng 9 năm 2024) như sau: 7
 Nội dung cần Thời điểm khảo sát/Số học sinh đạt
 đạt
 Đầu năm học Cuối học kì I Cuối
 học kì II
 SL TL SL TL
 Có kĩ năng tính toán
 tốt. Thành thạo các
 phép tính cộng trừ, 8 25,8%
 nhân, (vận dụng giải
 toán nhanh).
 Thành thạo các phép
 12 38,7%
 tính cộng trừ, nhân.
 Kĩ năng tính toán còn
 chậm (chưa Thành
 11 35,4%
 thạo các phép tính
 cộng trừ, nhân).
3. Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
 Để nâng cao chất lượng học tập cho học sinh theo hướng phát triển
năng lực tôi đã thực hiện một số biện pháp sau:
 Biện pháp 1: Tạo hứng thú học toán cho học sinh.
 Muốn đổi mới phương pháp dạy học, phát huy được năng lực toán cho
học sinh thì trước hết giáo viên cần tạo được động cơ, hứng thú học tập cho
học sinh, hướng được học sinh vào các hoạt động học.
 Hứng thú học tập được hình thành từ những cảm xúc, nhu cầu học tập
của học sinh. Học sinh có nhu cầu học tập đúng đắn sẽ kích thích, thúc đẩy
tính tích cực, tự giác chiếm lĩnh kiến thức. Đối với học sinh lớp 4 thì hứng thú
học tập không phải lúc nào cũng có sẵn. Đa số các em đều chưa ý thức được 8
mục đích của việc học toán vì thế trong quá trình học tập và rèn luyện, giáo
viên phải là người dẫn dắt hình thành hứng thú cho các các em.
 Để tạo ra được hứng thú học toán cho học sinh, trước hết tôi đã giúp
học sinh thấy được ứng dụng quan trọng, hữu ích của Toán học trong cuộc
sống hàng ngày. Bởi vậy, ngay đầu năm học, tôi giới thiệu cho các em về
những nội dung trong chương trình nhằm kích thích tính tò mò, khám phá của
các em. Ngoài ra, cho các em xem các Video giới thiệu những ứng dụng của
toán học vào thực tiễn cuộc sống để các em nhận thức được sự cần thiết phải
học tốt môn Toán.
 Ví dụ: Tôi giới thiệu về ứng dụng kì diệu và ý nghĩa của phép tính nhân,
chia gắn với các hoạt động trong cuộc sống hàng ngày. Hoặc khi giới thiệu về
hình học, tôi hướng dẫn các em tìm những đồ vật có dạng các hình chữ nhật,
hình vuông mà các em nhìn thấy và đã sử dụng chúng. Hoạt động này giúp
các em nhận ra toán học rất gần gũi và gắn liền với cuộc sống. Tôi giới thiệu
thêm: Ở lớp dưới, ta đã nhận diện và gọi được tên các hình, đồ vật đó.
Chương trình toán lớp 4 sẽ giúp các em khám phá thêm những đặc điểm thú
vị của chúng như cách tính diện tích hình tam giác, hình bình hành, hình
thoi . Những đặc điểm thú vị đang chờ các em khám phá. Qua lời giới thiệu
đó, tôi thấy sự tò mò, hào hứng thể hiện trong ánh mắt và thái độ của các em.
 Việc tạo động cơ học toán cho học sinh không chỉ dừng lại ở đó mà
liên tục trong mỗi tiết học toán, tôi còn thiết kế thêm một số bài tập tình
huống liên quan đến thực tế.
 Bên cạnh đó, trong việc giao nhiệm vụ học tập cho các em khi ở trên
lớp hoặc ở nhà để đảm bảo cho các em có đủ thời gian hoàn thành các bài tập
được giao (chia nhỏ các nhiệm vụ học tập để các em dễ dàng giải quyết ).
 Từ những việc làm cẩn thận, chi tiết đó. Tôi đã giúp học sinh dần hình
thành động cơ học tập trong mỗi tiết học toán. Các em đã tích cực, chủ động
hơn trong việc chiếm lĩnh kiến thức. Đây không chỉ là một việc làm thiết thực 9
để tạo hứng thú học toán mà còn có giá trị gắn kết toán học với cuộc sống và
mang cuộc sống vào toán học.
 Biện pháp 2: Kết hợp đa dạng, linh hoạt các phương pháp, kĩ thuật
dạy học tích cực.
 Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học trong toàn bộ quá trình dạy
học là phương hướng quan trọng để phát huy tính tích cực và nâng cao chất
lượng dạy học. Trong quá trình dạy Toán tôi đã kết hợp linh hoạt các phương
pháp dạy học như:
 Phương pháp gợi mở - vấn đáp: Là phương pháp sử dụng nhiều trong
dạy Toán mà ở đó người giáo viên không đưa ra kiến thức trực tiếp mà giáo
viên dùng hệ thống câu hỏi cho học sinh suy nghĩ trả lời.
 Ví dụ: Hai số lẻ liên tiếp có tổng là 20. Tìm hai số lẻ liên tiếp đó?
 Giáo viên hỏi: Hai số lẻ liên tiếp có tổng là? Hiệu của Hai số lẻ liên tiếp
là ? Nêu cách tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó?
 Bằng hệ thống câu hỏi gợi mở - vấn đáp, giáo viên sẽ dẫn dắt học sinh
tìm ra cách giải quyết vấn đề. Sau khi học sinh tìm ra kết quả. Tôi tiếp tục sử
dụng phương pháp này để học sinh giải thích cách thực hiện để ra kết quả của
phép tính trước cả lớp.
 Phương pháp đặt vấn đề và giải quyết vấn đề: Dạy học đặt vấn đề và
giải quyết vấn đề là phương pháp dạy học toán mà ở đó người giáo viên tạo ra
các tình huống có vấn đề, rồi gợi ý, hướng dẫn học sinh tự phát hiện vấn đề.
Hoạt động tự giác và tích cực để giải quyết vấn đề, thông qua đó đạt được
mục tiêu đã đề ra của bài học.
 Phương pháp trò chơi học tập môn Toán: Trò chơi học tập là trò chơi
gắn liền với hoạt động học tập và nội dung bài học giúp học sinh khai thác
kinh nghiệm vốn có của bản thân để chơi, thông qua việc tham gia chơi học
sinh tích lũy kiến thức và kĩ năng Toán học. Trong quá trình chơi trò chơi các 10
em sẽ bộc lộ nhiều cảm xúc như: vui vẻ khi chiến thắng; buồn bã khi thua;
bản thân cảm thấy tự hào khi đóng góp vào chiến thằng; cảm thấy có lỗi khi
không hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình để đồng đội mình thua. Vì tập thể cố
gắng hết mình để mang lại chiến thắng cho tổ, nhóm. Đây là đặc tính thi đua
rất cao của trò chơi học tập. Đặc biệt, đối với môn Toán thì trò chơi học tập
càng có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo hứng thú học toán cho học sinh.
 Trong thực tế dạy học, giáo viên thường tổ chức trò chơi học tập để
củng cố kiến thức, kĩ năng Toán. Tuy nhiên việc tổ chức cho học sinh chơi
các trò chơi để hình thành kiến thức, kĩ năng mới cần thiết để tạo hứng thú
học tập cho học sinh ngay khi bắt đầu bài học mới.
 Trong quá trình dạy học toán, tôi dựa theo nội dung của từng bài, từng
mạch kiến thức và điều kiện thời gian trong mỗi tiết học để thiết kế trò chơi
sao cho phù hợp. Trò chơi học tập có thể tổ chức ở cả bốn bước lên lớp.
 Ví dụ: Khi dạy cộng, trừ các số tự nhiên theo các phương pháp dạy học
thông thường, giáo viên sẽ cho học sinh giải quyết bài tập theo hình thức:
Làm việc cá nhân vào vở nháp, hoạt động nhóm, phiếu học tập, nhưng tôi tổ
chức cho học sinh chơi trò chơi tiếp sức như sau:
 - Tên trò chơi: Ai nhanh ai đúng
 - Mục tiêu: Luyện nhẩm nhanh kết quả phép tính cộng, trừ các số tự nhiên.
 - Chuẩn bị: Giáo viên soạn trước một số phép tính như:
 4682 + 2536; 2764 + 4755; 6482 - 3568; 8263 - 4058; ..
 Có kèm theo các đáp án. Số phép tính bằng số học sinh tham gia và
được sao thành hai bản, chỉ giao cho học sinh được chọn làm “người chủ trò”.
 - Tổ chức trò chơi: Tùy theo lớp có bao nhiêu tổ mà giáo viên chọn học
sinh làm “người chủ trò”( 2 học sinh). (người chủ trò được phát một bản đề
cùng đáp án đồng thời giữ bí mật). Người chủ trò đọc phép tính, người thứ hai
căn cứ câu trả lời và đáp án có sẵn để quyết định hô: “Đúng, hay “ Sai”. 11
 Chẳng hạn, đến lượt đầu tiên của mỗi hàng. Người chủ trò một hô:
4682 + 2536 bạn Linh đáp “7218” người chủ trò hai hô “đúng” bạn Linh sẽ
cầm bông hoa dán vào phần bảng của tổ mình. Nếu ai đọc sai kết quả người
chủ trò thứ hai sẽ hô “sai” và bạn đó sẽ trở về cuối hàng tính lại và chờ đến
lượt trả lời. Cứ tiếp tục như vậy cho đến khi có đội dành chiến thắng.
 Đây là một trò chơi tương đối đơn giản, dễ chơi lại có tác dụng củng cố
kiến thức cho học sinh, phù hợp với nhiều nội dung bài học. Tuy nhiên, trong
khi chơi học sinh dễ mất trật tự. Giáo viên cần có khả năng tổ chức, bao quát
lớp để ổn định lớp học và để trò chơi đạt hiệu quả cao như mong muốn.
 - Ngoài ra, với bài này chúng ta có thể sử dụng một số trò chơi khác
như: Truy tìm báu vật; săn lùng số X 
 Trò chơi học tập được sử dụng như một phương pháp tổ chức cho học
sinh khám phá và chiếm lĩnh nội dung học tập, luyện tập một kĩ năng nào đó
trong chương trình môn học. Đây là phương pháp có tác dụng sâu rộng và thu
hút mức độ tập trung của học sinh mà ít có phương pháp nào sánh kịp.
 Biện pháp 3: Đổi mới hình thức tổ chức dạy học
 Đặc trưng của hình thức dạy học môn Toán là dạy học trong lớp theo
thời gian quy định, theo nội dung có sẵn trong chương trình Sách giáo khoa.
Khi sử dụng hình thức dạy học này tạo ra sự nặng nề, đơn điệu và áp lực cho
học sinh, hạn chế sự tiếp thu kiến thức của học sinh. Để khắc phục hạn chế đó,
tôi đã thực hiện một số hình thức dạy học môn Toán lớp 4 như sau:
 Học nhóm.
 Học nhóm sẽ tạo không khí hợp tác học tập, học tập có tổ chức, có
trách nhiệm giữa các thành viên trong một nhóm học sinh. Khi học nhóm mỗi
học sinh được thể hiện ý kiến của mình, và được giao nhiệm vụ cụ thể để
hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm. 12
 Tùy nội dung của từng bài mà giáo viên quyết định đến số học sinh ở
mỗi nhóm. Em nào cũng có cơ hội tập điều hành công việc trong nhóm. Điều
quan trọng khi tổ chức học nhóm là nhiệm vụ của mỗi nhóm phải rõ ràng cụ
thể. Trong khi học sinh làm việc, giáo viên theo dõi giúp đỡ các em.
 Học sinh tích cực thảo luận trong nhóm
 Học ngoài lớp.
 Dạy ngoài lớp giúp học sinh được quan sát trực tiếp, mắt thấy tai nghe
một số đối tượng học tập sinh động mà không có loại đồ dùng dạy học nào
hoặc lời miêu tả của giáo viên hoặc học sinh có thể so sánh được về mặt trực
quan. Học sinh có thể được thực hiện hằng ngày trên thực tế, môi trường học
tập thay đổi giúp học sinh có nhận thức nhanh và ghi nhớ sâu sắc hơn.
 Ví dụ: Trong bài Thực hành và trải nghiệm sử dụng một số đơn vị đo
đại lượng. Học sinh sẽ được tự mình thực hành và trải nghiệm đo độ dài sân
khấu, bồn cây ngoài sân trường.
 Biện pháp 4: Tăng cường sử dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ dạy học.
 Một trong những định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo
hướng tích cực là ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo vào dạy và học. Hiện 13
nay công nghệ trí tuệ nhân tạo được sử dụng phổ biến bởi những tiện ích mà
nó đem lại nhưng làm thế nào để có chất lượng, thực sự phát huy được hiệu
quả, góp phần tạo hứng thú cho học sinh trong mỗi giờ học mà không gây
nhàm chán thì cần sự sáng tạo, đầu tư nghiêm túc của giáo viên. Bởi vậy, tôi
luôn luôn đầu tư thời gian, công sức, trí tuệ cho mỗi bài soạn, sử dụng linh
hoạt và phong phú các hiệu ứng.
 Sử dụng Chat GPT
 Chat GPT là một ứng dụng của Chatbot AI, do công ty OpenAI của Mỹ
phát triển và ra mắt vào tháng 11 năm 2022. Chat GPT mang lại nhiều tiện ích
cho con người. Đặc biệt, đây cũng là một công cụ hỗ trợ rất đắc lực cho giáo
viên trong các hoạt động giáo dục.
 (2)
 (1) (3)
 (4)
 (6)
 (5)
 Giao diện các bước đăng ký Chat GPT
 Sử dụng Chat GPT trong dạy học giúp học sinh và giáo viên tìm kiếm
thông tin nhanh chóng, tiết kiệm nhiều thời gian dành cho việc tra cứu văn 14
bản, tra cứu các tài liệu có liên quan đến nội dung môn học. Nếu như trước
đây khi chúng ta coi Google là công dụng tiên tiến nhất để tìm kiếm thông tin,
thì giờ đây OpenAI với Chat GPT đã hoàn toàn có thể thay thế vị trí đó. Thay
vì phải tìm kiếm, đọc nhiều nguồn tài liệu khác nhau, giáo viên có thể sử dụng
chat GPT để truy vấn và nhận được kết quả ngay lập tức. Ngoài ra, sử dụng
GPT giúp giáo viên tạo ra các ý tưởng, bài viết và lời giải cho các bài tập.
 Từ tiện ích trên, bản thân tôi thử nghiệm đặt câu hỏi cho ứng dụng Chat
GPT: “Soạn kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 4 phân số”. Điều thú vị, câu trả
lời mà Chat GPT mang đến là khá ấn tượng khi ứng dụng này đưa ra gợi ý về:
“kế hoạch bài dạy môn môn Toán lớp 4 tìm hiểu về phân số”. Kế hoạch bài
dạy do Chat GPT thực hiện bao gồm đầy đủ các phần: Mục tiêu bài học; Các
bước chuẩn bị; Hoạt động giảng dạy . theo yêu cầu của tôi đưa ra. Điểm
sáng lớn nhất của kế hoạch bài dạy do "máy" thực hiện là thiết kế được ý
tưởng cho giáo viên và có nhiều nội dung kiến thức giúp giáo viên có thể sử
dụng ngay trong quá trình dạy học.
 Tuy nhiên cấu trúc kế hoạch bài dạy nhiều điểm chưa phù hợp với yêu
cầu, những hoạt động mà "máy" gợi ý cho giáo viên có thể sử dụng nhưng
cũng cần có sự chọn lọc của người dạy.
 III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG
 Sáng kiến ‘‘Một số biện pháp dạy học môn Toán lớp 4 theo hướng
phát triển năng lực’’ đã được tôi áp dụng trong dạy học môn Toán cho học
sinh lớp 4A3 nơi tôi công tác. Tôi đã có thêm kinh nghiệm tạo hứng thú nâng
cao chất lượng dạy học môn Toán cho học sinh. Các tiết học toán diễn ra nhẹ
nhàng, sôi nổi, hấp dẫn, học sinh tự tin góp phần xây dựng nên những tiết học
thân thiện. Các em mạnh dạn, tự tin, tích cực cùng bạn tham gia các hoạt động
và hoàn thành những bài làm với độ chính xác cao.
 Trong các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn, được đồng nghiệp dự giờ góp
ý, nhận xét và đánh giá cao. Từ đó sáng kiến được nhân rộng trong toàn nhà 15
trường, thường xuyên được đem ra thảo luận và hoàn thiện. Tạo được phong
trào thi đua học hỏi, trao đổi góp phần nâng cao chất lượng dạy của giáo viên
và kết quả học tập môn Toán của học sinh trong nhà trường.
 Qua quá trình nghiên cứu và thực tế áp dụng tai lớp, tại trường. Tôi
thấy đây là một giải pháp phù hợp với định hướng đổi mới phương pháp dạy
học theo hướng phát triển năng lực toán cho các khối lớp bậc Tiểu học. Bản
thân tôi đánh giá những giải pháp không cần tốn quá nhiều chi phí đầu tư,
việc thực hiện chủ yếu thông qua sự chủ động của giáo viên và học sinh nên
tôi tin tưởng đạt được hiệu quả cao khi áp dụng ở các trường trên địa bàn.
 Kết quả môn Toán đến giữa học kì 2 lớp 4A3 tiến bộ rõ rệt:
 Nội dung cần Thời điểm khảo sát/Số học sinh đạt
 đạt
 Đầu năm học Giữa học kì II Cuối
 học kì II
 SL TL SL TL
 Có kĩ năng tính toán
 tốt. Thành thạo các
 phép tính cộng trừ, 8 25,8% 15 48,3%
 nhân, (vận dụng giải
 toán nhanh).
 Thành thạo các phép
 12 38,7% 16 51,7%
 tính cộng trừ, nhân.
 Kĩ năng tính toán còn
 chậm (chưa Thành
 11 35,4% 0 0
 thạo các phép tính
 cộng trừ, nhân).
 Nhìn vào những kết quả đạt được, tôi nghĩ mình đã tìm được hướng đi
đúng, cách làm phù hợp để phát triển năng lực toán cho học sinh lớp 4. 16
 IV. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
 1. Kết luận
 Giáo dục Tiểu học đang thực hiện đổi mới toàn diện và đồng bộ để góp
phần chuẩn bị học vấn, khả năng thích ứng chủ động sáng tạo cho những
người lao động trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
 Trong những đổi mới của giáo dục đào tạo về nội dung, chương trình
Sách giáo khoa thì đổi mới phương pháp dạy học có vị trí đặc biệt quan trọng.
Để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả đòi hỏi người giáo
viên phải có nhận thức đầy đủ và đúng đắn về quan điểm đổi mới phương
pháp dạy học của ngành. Phải có năng lực chuyên môn thực sự, tinh thông
nghiệp vụ sư phạm, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, biết phát huy và
khai thác triệt để của tập thể sư phạm.
 Các biện pháp thực hiện đổi mới phương pháp dạy học môn Toán cần
được tiến hành đồng bộ, lâu dài. Người giáo viên phải kiên trì, sáng suốt lựa
chọn tìm ra hướng đi phù hợp và có hiệu quả để đáp ứng yêu cầu ngày càng
cao về công tác giáo dục trong thời đại hiện nay.
 Có thể nói việc đổi mới phương pháp dạy học toán lớp 4 ở trường Tiểu
học nơi tôi công tác đã được sự quan tâm và phát huy được tính tích cực chủ
động, sáng tạo của học sinh. Học sinh hứng thú, tự giác, tự tin hơn trong học
tập. Bước đầu biến quá trình học của học sinh thành quá trình tự học, tự khám
phá kiến thức. Góp phần nâng cao chất lượng môn Toán nói riêng và chất
lượng giáo dục nhà trường nói chung.
 2. Kiến nghị
 Đối với giáo viên
 Giáo viên có ý thức tự học, tự rèn luyện, tham gia nghiêm túc các khóa
tập huấn, tham khảo các tài liệu về đổi mới phương pháp dạy học, tạp chí, văn
bản có liên quan đến chuyên môn và các dạng bài khó. Tìm hiểu và vận dụng 17
nhiều biện pháp, hình thức tổ chức, thủ thuật để nâng cao hiệu quả học tập
cho học sinh. Đồng thời giáo viên cần dành nhiều thời gian bồi dưỡng và phụ
đạo cho học sinh đối với môn Toán.
 Đối với các cấp quản lí giáo dục
 - Động viên kịp thời khi giáo viên thực hiện đổi mới phương pháp dạy
học. Ban giám hiệu nhà trường cần quan tâm nhiều hơn nữa đến việc đổi mới
phương pháp dạy học có chất lượng, có sáng tạo để đem lại hiệu quả cao.
 - Làm tốt công tác chuyên đề toán cấp tổ theo từng dạng bài cho giáo
viên học hỏi, trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau.Tạo điều kiện để giáo viên nâng
cao tay nghề qua việc cung cấp các loại sách tham khảo, trang thiết bị phục vụ
bộ môn. Quan tâm xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên có trình độ
chuyên môn nghiệp vụ, tìm ra những hướng đi mới.
 Trên đây là những kinh nghiệm của bản thân, tôi đã mạnh dạn áp dụng
vào thực tế quá trình dạy học của mình, trong việc “ Một số biện pháp dạy
học môn Toán lớp 4 theo hướng phát triển năng lực” đã đem lại kết quả tốt
cho học sinh lớp tôi. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện không tránh khỏi
thiếu sót. Rất mong nhận được sự giúp đỡ, góp ý, bổ sung của Hội đồng khoa
học ngành Giáo dục để bản thân có được những kinh nghiệm bổ ích và hoàn
thiện trong công tác giảng dạy đặc biệt là công cuộc đổi mới phương pháp.
 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
 1. Luật GD sửa đổi năm 2009 - NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội 2009.
 2. Điều lệ trường Tiểu học .
 3. Nhiệm vụ năm học 2024 - 2025
 4. Hỏi đáp về phương pháp dạy học ở Tiểu học - NXBGD 2002.
 5. Đổi mới về nội dung và phương pháp Giáo dục Tiểu học NXBGD -
2002.