Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc đúng, đọc diễn cảm cho học sinh lớp 2

 1
 TRƯỜNG TH TT BỐ HẠ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
 TỔ CHUYÊN MÔN 2+3 Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
 TT Bố Hạ, ngày 12 tháng 3 năm 2023
 BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ
 “MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC ĐÚNG, ĐỌC DIẼN CẢM 
 CHO HỌC SINH LỚP 2”
 1. Tên chuyên đề
 “ Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc đúng, đọc diễn cảm cho học sinh lớp 2”.
 2. Hiện trạng
 Môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học nói chung và dạy học Tập đọc nói riêng 
có một vị trí quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho học 
sinh.
 Ở lớp 1, 2 trẻ phải đọc được thì mới học được những môn học khác. Đặc 
biệt với học sinh lớp 2 việc rèn đọc đúng là một nhiệm vụ cần thiết cần được 
quan tâm chú trọng. Bên cạnh đó có sự gắn bó chặt chẽ các “phân môn” xung 
quanh chủ điểm và các bài học.
 Đối với lớp 2 bước đầu giúp các em phân biệt được lời nhân vật trong đối 
thoại và lời người kể chuyện để đọc với ngữ điệu phù hợp. Từ đó có thể hướng 
dẫn học sinh luyện đọc diễn cảm để nâng cao kĩ năng đọc của mình.
 Với mong muốn làm thế nào để nâng cao được chất lượng đọc đúng, đọc 
diễn cảm cho học sinh lớp 2 ngày càng nâng cao, tôi đã chọn đề tài “ Một số 
biện pháp rèn kĩ năng đọc đúng, đọc diễn cảm cho học sinh lớp 2”.
 * Cơ sở lý luận 
 Chương trình môn Tiếng Việt 2 ở bậc Tiểu học, đối với phân môn Tập đọc 
yêu cầu học sinh:
 + Đọc đúng các tiếng (bao gồm cả một số tiếng có vần khó, ít dùng). 
Thuộc bảng chữ cái Tiếng Việt; biết phân biệt tên chữ cái (a, bê, cê...) và âm (a, 
bờ, cờ...) mà chữ cái biểu hiện. 2
 + Đọc đúng và rõ ràng các đoạn văn, câu chuyện, bài thơ, văn bản thông 
tin ngắn. Tốc độ đọc khoảng 60 – 70 tiếng trong 1 phút. Biết ngắt hơi ở chỗ có 
dấu câu, chỗ ngắt nhịp thơ.
 + Bước đầu biết phân biệt được lời nhân vật trong đối thoại và lời người 
kể chuyện để đọc với ngữ điệu phù hợp.
 + Biết đọc thầm.
 Đối với lớp 2 đọc diễn cảm chỉ là bước đầu hướng dẫn học sinh cách sử 
dụng giọng đọc có kèm theo cử chỉ, điệu bộ, nét mặt để truyền đạt những ý nghĩ, 
tư tưởng, tình cảm của tác giả gửi gắm trong tác phẩm và cả những ý nghĩ, thái 
độ, tâm trạng, cảm xúc của người đọc đến với người nghe.
 Vì vậy, khi học sinh vừa đọc đúng, đọc diễn cảm thì sẽ khiến cho người 
nghe cảm nhận được nội dung của bài đọc, của câu chuyện một cách sâu sắc 
hơn. 
 * Cơ sở thực tiễn
 Đối với môn Tiếng Việt nói chung và phân môn Tập đọc nói riêng. Đặc 
biệt là với học sinh lớp 2 tôi thấy rằng đa số các em đã đều đọc được, bên cạnh 
đó một số em đọc còn chưa rõ ràng, chưa ngắt nghỉ đúng dấu chấm, dấu phẩy. 
Có em phát âm thì còn chưa phân biệt được phụ âm đầu l/n; ch/tr; s/x, có em 
ngọng dấu thanh, ngọng vần.
 - Thuận lợi: 
 + Giáo viên: Luôn cố gắng, tìm và áp dụng những phương pháp dạy học 
mới, lấy học sinh làm trung tâm.
 + Học sinh: Đã biết đọc thành tiếng những bài văn, bài thơ.
 - Khó khăn:
 + Giáo viên: Chưa có nhiều thời gian để rèn đọc cho học sinh.
 + Học sinh: Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi. Các em khi đọc còn ngắt 
nghỉ dấu chấm dấu phẩy chưa đúng còn ngắt nghỉ tùy hứng. Do vậy khi học sinh 
đọc chưa đúng sẽ dẫn đến việc đọc diễn cảm sẽ khó hơn rất nhiều.
 3. Mục đích nghiên cứu 3
 Giúp học sinh hình thành và phát triển kĩ năng đọc đúng, đọc diễn cảm. 
 Thể hiện được nội dung của bài thông qua giọng đọc. 
 Cảm nhận được cái hay cái đẹp mà tác giả gửi gắm thông qua bài đọc.
 Giúp học sinh phát triển được năng lực ngôn ngữ, năng lực tư duy cùng 
các môn học khác.
 4. Các biện pháp thực hiện chuyên đề
 4.1. Biện pháp 1: Trao đổi thông tin với phụ huynh học sinh, giáo viên chủ 
nhiệm cũ để thiết lập tổ chức lớp học, phân hóa đối tượng học sinh
 a. Trao đổi với phụ huynh học sinh và giáo viên chủ nhiệm cũ để thiết 
lập tổ chức lớp học
 Ngay sau khi được phân công tiếp tục chủ nhiệm và giảng dạy lớp 2 công 
việc đầu tiên của tôi là củng cố nề nếp học tập cho các em. Phân công, giao 
nhiệm vụ cho ban cán sự lớp. Kiểm tra trình độ, phân hóa các đối tượng học 
sinh. Sắp xếp chỗ ngồi cho các em để một bạn học tốt ngồi cùng một bạn học 
chưa tốt giúp nhau trong học tập để cùng tiến bộ.
 Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã tổ chức họp phụ huynh học sinh, để 
giáo viên và phụ huynh có thể trao đổi báo cáo về đặc điểm tình hình học tập và 
năng lực, phẩm chất của từng em để thống nhất cách giúp đỡ sao cho các em đạt 
kết quả tốt nhất.
 Trao đổi với giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm cũ thông qua sổ nhật kí 
theo dõi học sinh để năm được tình hình học tập năm trước của các em.
 Thường xuyên liên hệ với phụ huynh để trao đổi kết quả học tập cũng như 
ý thức rèn luyện năng lực, phẩm chất của các em ở lớp và ở nhà.
 Thông tin đến tất cả phụ huynh của lớp về kế hoạch, thời gian học sinh đến 
thư viện nhà trường mượn sách, truyện và chia sẻ với phụ huynh ích lợi của việc 
đồng hành cùng con đọc sách ở nhà, cũng như ích lợi của việc đọc sách. 
 Trong giờ lên lớp, ra chơi luôn giáo dục các em xây dựng nề nếp lớp học 
như đọc theo nhóm, khuyến khích các em đọc báo, truyện để rèn khả năng đọc 
cho các em.
 b. Phân hóa đối tượng học sinh 4
 * Đối với học sinh đọc chậm, chưa lưu loát
 Tìm hiểu nguyên nhân vì sao em đó đọc yếu, hạn chế tiếp thu những phần 
nào. Do vậy mà giáo viên phải lên kế hoạch cụ thể để giúp đỡ những học sinh 
đó.
 * Đối với những học sinh có kỹ năng đọc tốt
 - Phối hợp với nhà trường lên kế hoạch để bồi dưỡng những em có kĩ năng 
đọc tốt.
 - Luôn tạo sự hứng thú, khơi dậy niềm ham mê đọc của các em.
 Cho nên với những đối tượng học sinh nào thì bản thân giáo viên luôn 
phải quan tâm, khích lệ, động viên kịp thời để các em cảm thấy không bị tủi 
thân, có ý chí vươn lên. Liên lạc thường xuyên với phụ huynh nắm bắt thông tin 
để giáo dục và có phương pháp phù hợp để giáo dục các em.
 Biện pháp này đã giúp học sinh có tinh thần đoàn kết, giúp đỡ lẫn 
nhau trong cả quá trình học. Giúp các em phát huy tính tích cực, tự giác, chủ 
động trong giờ học. Các em tự tin khi đọc bài
 4.2. Biện pháp 2: Rèn cho học sinh các kỹ năng đọc.
 a. Rèn kỹ năng đọc đúng cho học sinh
 * Rèn kỹ năng tái hiện chính xác bài đọc
 - Luyện cho học sinh đọc chính xác từ, không thêm từ, bớt từ, nhảy từ. Để 
các em có thể đọc đúng, tái hiện chính xác bài đọc. Trong quá trình học sinh đọc 
luôn theo dõi phát hiện những lỗi sai về cách phát âm, ngắt nghỉ hơi về ngữ điệu 
của các em từ đó có phương pháp rèn cho các em đọc đúng, chính xác. Bên cạnh 
đó trong quá trình đọc sẽ chú ý đến những từ khó, giải thích ý nghĩa, luyện cho 
các em đọc các từ khó đó rồi cho các em luyện đọc lại từng câu, từng đoạn.
 * Rèn kỹ năng phát âm đúng
 - Luyện cho học sinh phát âm đúng các âm ( âm đầu, âm đệm, âm chính, 
âm cuối) như ch/tr, s/x. l/n,...
 - Luyện cho học sinh phát âm đúng nguyên âm đôi.
 - Luyện phát âm đúng các thanh điệu, kết hợp với thanh vần.
 b. Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho học sinh
 Để rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho học sinh tôi tiến hành các bước sau: 5
 Bước 1: Luyện cho học sinh đọc thầm, đọc thành tiếng
 Đọc thầm: Giải thích cho học sinh hiểu thế nào là đọc thầm. Yêu cầu học 
sinh đọc thầm để tìm từ khó, tìm xem trong bài có những nhân vật nào?...
 Ví dụ: Đọc thầm đoạn văn sau và tìm từ khó:
 “Cô giáo nhớ lại: Trong giờ giải lao, đôi lúc, cô nắm tay Hải. Cô cũng 
làm thế với những học trò khác, nhưng với Hải, một cậu bé trầm lặng, ít nói, 
điều này rất có ý nghĩa.”
 Trích bài Bức tranh bàn tay - Tiếng Việt 2 tập 1
 Từ khó: trầm lặng
 Đọc thành tiếng: Rèn cho học sinh phát âm đúng, không ê a, không kéo 
dài từ tiếng này qua tiếng khác, khi đọc ngắt nghỉ đúng dấu chấm, dấu phẩy, 
biết phân biệt câu thơ, dòng thơ. Đối với đoạn văn thì hướng dẫn học sinh biết 
đọc thành từ, cụm từ. Trong quá trình hướng dẫn tôi đã sử dụng dấu gạch chéo 
để hướng dẫn học sinh ngắt nghỉ đúng nhịp.
 Ví dụ: Hướng dẫn học sinh đọc đúng, biết ngắt, nghỉ đúng chỗ câu văn sau:
 “Con tu hú kêu / tu hú / tu hú//. Cành đào nở hoa / cho sắc xuân thêm rực 
rỡ, / ngày xuân thêm tưng bùng. ...”
 Trích bài Làm việc thật là vui , Tiếng Việt 2 tập 1
 - Tùy từng đối tượng học sinh mà giáo viên có những cách cổ vũ khác 
nhau. Ví dụ: Đối với những em đọc yếu khi các em đọc xong giáo viên có thể sử 
dụng hình thức khen: “ Hôm nay em có tiến bộ hơn hôm trước, cần phát huy ở 
những lần sau”, “cả lớp vỗ tay cổ vũ” hoặc là ‘thưởng dấu khen”....
 Bước 2: Luyện kỹ năng xác định và thể hiện giọng điệu của bài khi đọc
 Để làm được điều này tôi cho học sinh làm quen với bài đọc để xác định 
giọng đọc chung cho cả bài. Tùy thuộc vào bài tập đọc và thơ, văn xuôi, 
truyện... mà có giọng đọc khác nhau. Ví dụ: Đối với bài kể chuyện Chậu hoa 
Tiếng việt 2 tập 1 với giọng phải thể hiện sự thương xót, biết lỗi. 
 Giáo viên tổ chức cho học sinh đàm thoại, nhận ra thể loại văn bản 
( truyện cười, thơ, truyện ngụ ngôn...), hiểu ý đồ của tác giả khi phản ánh, mô tả 
hiện thực, thể hiện thái độ tâm tư nguyện vọng của mình. 6
 Bước 3: Luyện kỹ năng thể hiện ngữ điệu trong khi đọc
 Hướng dẫn các em đọc đúng cường độ ( độ mạnh, yếu, to, nhỏ của âm 
thanh giọng đọc), trường độ ( độ ngắn, dài của âm thanh giọng đọc), âm sắc, 
nhịp điệu ( tốc độ nhanh , chậm), ngắt, nghỉ hơi, âm vực( giọng lên cao hay hạ 
xuống..) để thể hiện thái độ, tình cảm , cảm xúc của tác giả trong tác phẩm.
 Bước 4. Luyện đọc nhanh, làm chủ tia mắt khi đọc
 Khi dạy phần “đọc” người giáo viên hướng dẫn học sinh làm chủ tốc độ 
đọc, không ê a, ngắt nghỉ tự do bằng cách đọc mẫu cho học sinh đọc theo, đọc 
nối tiếp, đưa theo ánh mắt để không bỏ sót từ, tiếng, không thêm tiếng hay lạc 
giọng. Đối với những học sinh yếu hay bỏ sót tiếng, thêm từ giáo viên có thể 
dùng que chỉ để chỉ từng từ, hoặc dùng thước đặt dưới dòng kẻ cho học sinh 
đọc.
 Bước 5: Luyện kỹ năng thể hiện nét mặt, điệu bộ trong khi đọc: 
 + Giáo viên làm mẫu:
 - Tư thế: Giữ tư thế tự nhiên, thoải mái, không gò bó, không đi lại nhiều 
tránh làm học sinh mất tập chung. 
 - Cử chỉ: Phù hợp với xúc động trong quá trình đọc.
 - Nét mặt, ánh mắt: Phù hợp với nội dung tác phẩm, tạo được sự giao cảm với học 
sinh.
 + Hướng dẫn học sinh: 
 - Khi đọc một truyện cười thì nét mặt phải tươi cười, niềm nở.
 - Ánh mắt phải linh hoạt, không chăm chú quá nhiều vào sách.
 Sau khi áp dụng biện pháp này tôi thấy học sinh nắm chắc chắn các kỹ 
năng đọc từ đó giúp các em có kiến thức cơ bản ban đầu để luyện đọc diễn 
cảm. Các em sẽ không còn cảm thấy nhàm chán khi đọc.
 4.3. Biện pháp 3: Áp dụng các hình thức, phương pháp, đồ dùng dạy 
học sinh động và ứng dụng công nghệ thông tin để tạo hứng thú cho học 
sinh trong giờ tập đọc.
 Khi dạy bài tập đọc ngoài việc cho các em tìm hiểu nội dung bài, phân 
biệt giọng nói, tìm từ khó hay cho các em luyện đọc đoạn tôi còn cho các em 7
luyện đọc theo nhóm, tổ chức cho các em thi đọc theo nhóm hoặc thi đọc theo 
vai. 
 - Sử dụng băng đĩa, video để rèn các em đọc diễn cảm.
 - Sử dụng máy ghi âm để ghi lại giọng đọc chuẩn cho các em tham 
khảo.
 - Sử dụng những hình ảnh ngộ nghĩnh để lôi kéo học sinh muốn tìm 
hiểu.
 - Sử dụng những trò chơi gần gũi, thiết thực để lôi cuốn các em trong tiết 
dạy.
 Ví dụ: Trong bài “ Mỗi người một việc” tôi sử dụng trò chơi “ nhìn vật 
đoán việc”. Những hình ảnh ngộ nghĩnh, kích thích học sinh tìm tòi, muốn đọc 
để tìm ra câu trả lời.
 Đa số các em học sinh trong lớp được bố mẹ trang bị cho điện thoại thông 
minh, máy tính bảng. Giáo viên không lên tẩy chay Internet mà phải biết cách 
dạy các em sử dụng đúng mục tiêu bằng cách hướng dẫn các em tham gia những 
Trò chơi “sạch”, kiến thức “sạch”, những trang web “sạch” liên quan đến việc 
học, rèn luyện tập đọc của các em để giúp các em đọc đúng, đọc diễn cảm tốt 
hơn, đồng thời nâng cao kiến thức, vốn tiếng Việt. Trong đó có trang web OLM 
mà bản thân tôi cũng đang thực hiện và triển khai cho học sinh thực hiện. Ở 
phần mềm này đối với những bài tập đọc, đã có những video đọc mẫu học sinh 
có thể xem, nghe, cảm nhận và đọc theo. 
 4.4. Biện pháp 4: Khuyến khích học sinh luyện đọc đối với các môn học 
khác và tổ chức các cuộc thi trong tiết tập đọc, các hoạt động ngoài giờ lên 
lớp
 Để học sinh không bị nhàm chán khi phải đọc, người giáo viên có thể tổ 
chức các trò chơi, cuộc thi xen vào các hoạt động tự học. Ví dụ: thi đọc truyền 
điện, thi bốc thăm bài....
 Bên cạnh các tiết học chính ở trên lớp thì các hoạt động ngoài giờ cũng góp 
phần quan trọng trong việc giáo dục học sinh. Trong các giờ ra chơi tôi luôn 8
động viên, khích lệ các em đọc sách, truyện. Nguồn sách truyện từ thư viện 
trong lớp, thư viện ngoài trời. Đặc biệt trường tôi thì thư viện ngoài trời được 
đầu tư mở rộng rất phong phú và hấp dẫn học sinh. Những tháng có ngày lễ lớn 
như 20/10, 20/11, 22/12, 03/02, 10/03, 19/05, 30/04 – 01/05 tôi đều tổ chức các 
cuộc thi nhỏ tại lớp để các em tìm hiểu về các danh nhân lịch sử, các địa danh 
nổi tiếng, Khi các em trả lời đúng tôi đều có phần quà nhỏ để khích lệ, động 
viên. Các cuộc thi nhỏ như vậy thì sẽ khơi dậy niềm đọc sách ham học hỏi của 
các em. Qua đó không chỉ rèn thêm kĩ năng đọc mà còn giúp các em có thêm 
vốn hiểu biết, ham học hỏi, khám phá kiến thức. 
 5. Kết quả thu được sau khi áp dụng giải pháp:
 * Chia sẻ từ phia giáo viên:
- Đ/c Huệ: Sau khi áp dụng biện pháp học sinh đã biết nhấn giọng, thể hiện được 
giọng đọc khi đọc bài.
- Đ/c Lịch: HS đã biết ngắt nghỉ hơi đúng, đọc to, rõ ràng trôi chảy hơn.
- Đ/c Thơm: Bước đầu HS đã thể hiện được giọng đọc, khi đọc bài đã thể hiện 
được tình cảm, cảm xúc của nội dung bài đọc.
- Đ/c Lam: HS đã đọc to hơn, tự tin hơn khi được cô khen có sự tiến bộ. Qua đó 
tôi thấy HS rất tích cực đọc sách, đọc truyện vào thời gian ra chơi hoặc những 
buổi tự đọc sách báo.
- Đ/c Hằng: Hs đã có khả năng tự tìm kiếm trên các trang học liệu để tìm được 
giọng đọc của bài, biết thể hiện giọng đọc của bài sau khi tham khảo các video 
đọc mẫu. 
 * Kết quả đạt được qua bảng khảo sát và tổng hợp dưới đây:
 Đọc đúng, đọc Đọc đạt chuẩn, to, Đọc ngắt, nghỉ 
 KHỐI TSHS diễn cảm rõ ràng, đúng nhịp hơi chưa đúng
 SL TL SL TL SL TL
 2 185 95 51,35% 85 45,95% 5 2,7%
 3 207 105 50,72% 98 47,34% 4 1,94%
 9
 Thị trấn Bố Hạ, ngày 17 tháng 3 năm 2023
Xác nhận của nhà trường TỔ TRƯỞNG
 Triệu Thị Nhàn