Một số biện pháp xây dựng lớp học thân thiện

 1 
 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 Độc lập – Tự do – Hạnh phúc 
 THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP 
 1. Tên giải pháp: 
 Một số biện pháp xây dựng lớp học thân thiện. 
 2. Ngày giải pháp được áp dụng lần đầu: 
 Giải pháp được áp dụng vào dạy học lần đầu vào tháng 9 năm 2018. 
 3. Các thông tin cần bảo mật: Không 
 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm. 
 Trường Tiểu học Tiến Thắng là một trong những trường tiểu học thuộc vùng 
kinh tế đặc biệt khó khăn của huyện Yên Thế. Các hoạt động dạy học và giáo dục 
gắn liền với phương pháp dạy học tích cực đã được áp dụng ở nhà trường: các lớp 
học được trang trí đẹp, việc rèn kĩ năng sống cho học sinh được chú ý, mối quan hệ 
giữa phụ huynh và nhà trường được tăng cường. Việc tạo cảnh quan lớp học thân 
thiện giúp học sinh có hứng thú, tạo động lực cho học sinh trong học tập. 
 Tuy nhiên, do nằm trong vùng kinh tế đặc biệt khó khăn nên việc trang trí 
lớp học thân thiện ở trường gặp nhiều khó khăn. Các lớp học chưa được đầu tư 
nhiều về cơ sở vật chất; việc trang trí lớp còn theo giống nhau giữa các lớp, còn 
theo một một mô típ chung, chưa có sự sáng tạo. Chính vì vậy công tác xây dựng 
lớp học thân thiện chưa thực sự hiệu quả, còn mang tính một màu. 
 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp. 
 Trong hoạt động chuyên môn dạy và học, không những cần nghiên cứu, cải 
tiến nâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh, 
không ngừng đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với nội dung chương trình. 
Mà việc xây dựng lớp học thân thiện cũng hết sức quan trọng. Nhà trường coi đây 
là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc thực hiện mục tiêu giáo 
dục. Chính vì thế nhà trường đã mạnh thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng 
trường học thân thiện học sinh tích cực”. Mỗi thầy cô giáo tâm huyết, trách nhiệm 
hơn trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh. Mỗi giáo viên trong nhà 2 
trường không chỉ nâng cao chất lượng chuyên môn nghiệp vụ, mà còn thường 
xuyên quan tâm đến đời sống, tâm tư tình cảm của học sinh. 
 Vì vậy, để nâng cao chất lượng công tác xây dựng lớp học thân thiện, tôi đã 
nghiên cứu và áp dụng giải pháp “Một số biện pháp xây dựng lớp học thân 
thiên.”. 
 6. Mục đích của giải pháp. 
 Tôi nghiên cứu giải pháp nhằm tìm ra những biện pháp để nâng cao chất 
lượng công tác xây dựng lớp học thân thiện. 
 7. Nội dung: 
 7.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến. 
 a) Nội dung: Giải pháp đã đề ra một số biện pháp để giáo viên áp dụng trong 
công tác xây dựng lớp học thân thiện. 
 b) Các bước tiến hành thực hiện giải pháp: 
 Để giúp nhà trường xây dựng “lớp học thân thiện”, trong phạm vi đề tài, tôi 
đưa ra các biện pháp sau: 
 Biện pháp 1. Trang trí lớp học thân thiện. 
 Chúng ta có thể hiểu rằng: Lớp học thân thiện là lớp học được trang trí đẹp, 
có ý nghĩa và mang tính giáo dục cao . 
 Việc trang trí lớp học một cách sáng tạo, phù hợp với đặc điểm tâm lý học 
sinh sẽ giúp cho các em biết yêu và tạo ra cái đẹp, giúp các em có ý thức gìn giữ 
trường lớp của mình. Cái khó là trang trí làm sao cho hài hoà, phù hợp, đẹp mà 
không tốn kém, màu sắc mà không loè loẹt, nhiều mà không rối. Các góc được bài 
trí đẹp đẽ tao nhã, từ góc nghệ thuật đến góc sáng tạo, mỗi lớp mỗi vẻ. Các góc đó 
vừa là nơi các em có thể tìm tư liệu trong học tập vừa là nơi mà sản phẩm của các 
em được trưng bày một cách khoa học, sáng tạo, sinh động từ những bài viết chữ 
đẹp, những bài thủ công, đến những lời nhắc nhở học sinh, dự báo thời tíêt trong 
ngày... các phòng học như khang trang hơn, sạch đẹp hơn, gắn bó thân thiện hơn 
với thầy và trò. 
 Mỗi một môn học trong nhà trường, các em có một góc để tìm tư liệu, trưng 
bày sản phẩm : 
 - Góc Toán: có thư viện Toán học ( ghi các công thức, quy tắc tính, các bài 
toán hay ...), các câu chuyện Toán học, các trò chơi Toán học (Đôminô, câu cá, 
mèo uống sữa...), các biểu đồ, hay phần sưu tầm về các nhà Toán học ... 3 
 - Góc Tiếng Việt: Có các bài văn hay của các HS trong lớp, từ điển thành 
ngữ - tục ngữ, từ điển Tiếng Việt (các từ em hay gặp trong bài học), tập bài viết 
chữ đẹp của các bạn trong lớp, mặt nạ đóng vai trong môn tập đọc... 
 - Góc Nghệ thuật: nơi trưng bày các sản phẩm thủ công, tranh vẽ của các HS 
trong lớp. 
 Ngoài ra, lớp học còn được trang trí bới góc khác: chúc mừng sinh nhật, 
Điều em muốn nói, ảnh chụp của các học sinh trong lớp, hoa điểm mười, các câu 
khẩu hiệu thân thiện. 
 Như vậy, đến lớp các em được chào mừng, được thấy hình ảnh của mình và 
bạn bè, các em sẽ có cảm giác đang bước vào một ngôi nhà chung mà trong đó các 
em là những chủ nhân đích thực. Các em tự tin hơn, đoàn kết hơn và chủ động hơn 
trong các hoạt động ở lớp. 
 Biện pháp 2. Thay đổi cách cư xử của giáo viên. 
 - Sử dụng lời nói, ánh mắt và cử chỉ thân thiện: 
 Lời nói là phương tiện giao tiếp bằng ngôn ngữ trực tiếp của người thầy với 
học sinh. Nếu giáo viên có được ngôn ngữ chuẩn, tế nhị, giàu hình ảnh và đạt giá trị 
biểu cảm cao sẽ thu hút được học sinh chú ý trong tiết dạy. Ngoài giá trị nội dung 
của ngôn ngữ, giáo viên còn phải diễn đạt nó bằng âm điệu phù hợp, các lệnh đưa 
ra phải rõ ràng, tạo được sự hào hứng, kích thích nhu cầu tìm hiểu của học sinh. 
 Ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ là những phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ nhưng 
cũng không kém phần quan trọng trong quá trình giao tiếp giữa giáo viên với học 
sinh. Khi giáo viên bước vào lớp, một nụ cười hiền hậu cùng với ánh mắt vui lướt 
qua toàn lớp học sẽ tạo ra những xúc cảm tâm lý, giúp các em thoải mái và tự tin để 
bắt đầu tiết học. Trong tiết dạy, giáo viên cần di chuyển trong lớp học một cách hợp 
lí, không đứng quá lâu ở vị trí bàn giáo viên hoặc bục giảng sẽ tạo ra một khoảng 
cách biệt lớn với học sinh. Khi học sinh làm bài hoặc hoạt động nhóm, tôi thường 
đi xuống lớp vừa là để quan sát cụ thể cách làm việc của các em vừa là để hướng 
dẫn kịp thời (nếu cần). Khi học sinh tổ chức các hoạt động tập thể, tôi thường ngồi 
cùng các em ở phía dưới lớp, tạo sự chủ động hoàn toàn cho học sinh. 
 Trong quá trình dạy học, đặc biệt tránh những lời ra lệnh khô khan, những cử 
chỉ thiếu thân thiện như đập thước kẻ xuống bàn, chỉ tay vào mặt học sinh... Hãy để 
các em thấy được sự tôn trọng của thầy cô với mình: Hãy khen ngợi, đừng chê 
bai,tạo tiếng cười trong mỗi tiết học, quan tâm và chia sẻ. 
 Biện pháp 3. Tăng cường sự tham gia của học sinh 
 - Xây dựng nội quy lớp học: Giáo viên thông báo cho học sinh nội dung 
chính của năm học; nhắc lại nhiệm vụ của học sinh trong Điều lệ trường tiểu học; 4 
học sinh chia nhóm thảo luận; các nhóm chia sẻ ý kiến; giáo viên và cả lớp xem xét 
tìm ra những ý kiến chung của tất cả học sinh; thống nhất và xây dựng thành nội 
quy của lớp; viết và trang trí nội quy lớp. 
 - Xây dựng hòm thư “Điều em muốn nói”: Chúng ta biết rằng, không phải 
lúc nào học sinh cũng có thể trực tiếp nói thẳng mong muốn, suy nghĩ của các em 
với thầy cô giáo, với nhà trường. Vì vậy, thông qua hòm thư “Điều em muốn nói”, 
các em học sinh được tự do bày tỏ những khúc mắc, băn khoăn, của bản thân về 
cuộc sống quanh các em, về trường, lớp, bạn bè và thầy cô. Đó còn là nơi để các 
em chia sẻ những những tâm tư, nguyện vọng và cả những ước mơ của mình về 
tương lai. Xây dựng hòm thư điều em muốn nói sẽ giúp giáo viên rút ngắn khoảng 
cách giữa thầy và trò; giáo viên được lắng nghe những chia sẻ, mong muốn của các 
em để từ đó kịp thời có những điều chỉnh hợp lý, nhằm ngày càng nâng cao chất 
lượng giáo dục, tạo môi trường thân thiện trong lớp học. 
 - Đôi bạn cùng tiến: trong lớp bao giờ cũng có nhiều đối tượng học sinh, 
ngoài những học sinh khá - giỏi còn có những học sinh xếp loại trung bình và yếu 
kém. Để các em học sinh yếu kém không bị tự ty, mặc cảm và thụ động trong học 
tập, tôi đã xây dựng các mô hình học tập như “Đôi bạn điểm 10”, “Đôi bạn cùng 
tiến”, để cho các em khá - giỏi kèm cặp các em yếu kém. Sau một thời gian (thường 
là hết một học kì), tôi tổ chức cho lớp bình chọn những đôi bạn cùng tiến xuất sắc, 
biểu dương sự nỗ lực của các em và có phần thưởng tuy không lớn nhưng có giá trị 
động viên kịp thời khiến các em thấy được giá trị của những cố gắng . 
 - “Học mà chơi - chơi mà học”: các em học sinh tiểu học rất thích tham gia 
các trò chơi. Chính vì vậy việc tổ chức cho các em tham gia vào các trò chơi là một 
việc làm hết sức cần thiết. Tham gia trò chơi giúp các em rèn luyện thể chất, sự 
khéo léo, trở nên nhanh nhẹn hoạt bát, tạo sự hoà đồng, thân thiện, đoàn kết... 
Những phút vui chơi thoải mái, lành mạnh sẽ giúp các em thêm hào hứng để học 
tập và sống hồn nhiên hơn. Hơn nữa, việc vui chơi lành mạnh còn tạo ra nhiều đức 
tính tốt đẹp, hạn chế những tật xấu, đồng thời rèn luyện thể chất và tâm hồn các em 
theo chiều hướng tốt hơn. Tôi thường lồng ghép tổ chức trò chơi học tập trong các 
tiết dạy một cách phù hợp, tạo được sự hứng thú cho các em. VD: trong tiết Luyện 
từ và câu Luyện tập viết hoa danh từ riêng, tôi tổ chức trò chơi Du lịch trên bản đồ; 
trong những tiết toán tôi có thể tổ chức trò chơi Ô hình rắn; Những tiết Mở rộng 
vốn từ có thể tổ chức trò chơi Hãy tập trung,... 
 - Tổ chức các hoạt động tập thể: Lứa tuổi Tiểu học rất ham chơi, đây cũng 
là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trốn học của HS.Vì thế, tạo một sân chơi lành 
mạnh, bổ ích thân thiện cho học sinh là điều cần thiết. Tôi thường tổ chức cho học 
sinh của mình các hoạt động tập thể như tô tượng, vào thư viện, thi Trạng nguyên 5 
nhỏ tuổi, Tổ chức biểu diễn văn nghệ vào các ngày lễ kỉ niệm lớn 8/3, 20/10, 
22/12..., 
 Biện pháp 4. Chú trọng rèn kĩ năng sống cho học sinh 
 Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh không còn là vấn đề mới mẻ trong các 
nhà trường nữa. Các nội dung giáo dục kĩ năng sống đã được đưa vào tích hợp 
trong một số môn học ở trường Tiểu học. Tuy nhiên các giáo viên chưa thực sự biết 
cách lồng ghép khiến cho nội dung này nhiều khi trở nên khập khiễng và sống 
sượng trong tiết dạy. 
 Với tôi, kĩ năng sống là một phần cơ bản thực sự cần thiết với học sinh, có 
được các kĩ năng này , các em sẽ biết cách tự giải quyết những khó khăn nảy sinh 
trong cuộc sống. Các kĩ năng này tôi giúp các em hình thành và thường xuyên củng 
cố thông qua các tiết học hoặc các hoạt động tập thể. 
 VD: 
 - Kĩ năng hợp tác thông qua các hoạt động nhóm, trò chơi 
 - Kĩ năng bày tỏ sự cảm thông trong các tình huống đạo đức, trong các hoạt 
động từ thiện ( quyên góp ủng hộ bạn nghèo, ủng hộ các nạn nhân chất độc màu da 
cam, ủng hộ đồng bào bị thiên tai) 
 - Kĩ năng lập kế hoạch, kĩ năng đảm nhận trách nhiệm thông qua việc tổ 
chức các chương trình kỉ niệm, các cuộc thi (thi trình diễn thời trang, thi tiếng hát 
dân ca, ...), các trò chơi dân gian, các chuyến dã ngoại (tham quan các di tích lịch 
sử ở địa phương, thăm hỏi mẹ Việt Nam anh hùng, chăm sóc đài tưởng niệm...) 
 - Kĩ năng xác định giá trị của lao động thông qua việc lao động dọn vệ sinh 
lớp học hàng ngày, chăm sóc bồn hoa cây cảnh... 
 - Kĩ năng trình bày ý kiến. 
 Biện pháp 5. Đổi mới phương pháp dạy học 
 Đổi mới phương pháp dạy học là một nội dung rất rộng, cần có hẳn một 
chuyên đề hoặc đề tài nghiên cứu riêng. Trong phạm vi đề tài của mình, tôi chỉ tập 
trung vào vấn đề đổi mới phương pháp dạy học góp phần xây dựng lớp học thân 
thiện. Làm thế nào để hấp dẫn được các em đến lớp, lôi cuốn các em tham gia các 
hoạt động học tập một cách tích cực? Có lẽ ngoài những hoạt động đã nêu ở trên thì 
phương pháp dạy học của giáo viên cũng thực sự rất quan trọng. 
 Với mỗi một bài dạy, tôi thường nghiên cứu kĩ nội dung, mục đích và xác 
định cụ thể tiến trình dạy học, đồ dùng dạy học cần có, ứng dụng công nghệ thông 6 
tin. Trong tiết dạy, tôi luôn tạo điều kiện cho HS phát huy mọi năng lực, phát hiện 
khả năng của mình giúp các em tích cực, chủ động, tự giác, tự tin, có niềm vui 
trong học tập, lao động, cuộc sống. Chính vì vậy, hoạt động học tập trở nên nhẹ 
nhàng thoải mái, thiết thực, có hiệu quả hơn. 
 Biện pháp 6. Xây dựng mối quan hệ thân thiện giữa nhà trường và phụ 
huynh 
 Trong quá trình xây dựng lớp học thân thiện, chúng ta rất cần đến sự hỗ trợ 
từ phía phụ huynh học sinh cả về vật chất lẫn tinh thần. Bất kì ông bố, bà mẹ nào 
cũng mong con mình được học tập, vui chơi trong một môi trường lành mạnh, an 
toàn và hấp dẫn. Do đó, chỉ cần giáo viên khéo léo, biết đặt lợi ích của học sinh lên 
trên, tạo được niềm tin đối với học sinh và phụ huynh thì việc huy động nguồn lực 
từ phía gia đình học sinh là điều không quá khó. 
 Khi làm công tác chủ nhiệm lớp, ngay từ cuộc họp phụ huynh học sinh đầu 
năm, tôi đã giải thích rõ ràng về những mục tiêu mà lớp đặt ra trong năm học, cùng 
phụ huynh trao đổi để tìm ra những biện pháp xây dựng lớp học thân thiện, nhằm 
nâng cao hiệu quả giáo dục (cả về chất lượng văn hóa lẫn đạo đức). Qua đó, tôi 
thấy tất cả các bậc phụ huynh đểu ủng hộ nhiệt tình. VD: phụ huynh cùng giáo viên 
và học sinh trang trí lớp học; tặng cây xanh trồng ở sân trường; bổ sung cơ sở vật 
chất trong lớp học; tham gia các hoạt động tập thể của lớp ( đưa học sinh đi tham 
quan di tích lịch sử, tham gia các hoạt động ngoài giờ lên lớp)... Giáo viên cũng có 
thể trở thành một nhà tham vấn: biết lắng nghe những tâm tư, nguyện vọng, băn 
khoăn thắc mắc của phụ huynh xoay quanh các vấn đề của con em họ, từ đó có thể 
nắm bắt được hoàn cảnh cũng như sự phát triển tâm lí của các em để có những biện 
pháp giáo dục phù hợp. Qua các hoạt động này, giáo viên đã tạo ra được mối quan 
hệ thân thiện giữa phụ huynh- giáo viên- học sinh. Điều này thực sự cần thiết để tạo 
nên một môi trường lớp học thân thiện. 
 c) Kết quả khi thực hiện giải pháp: 
 Giải pháp này đã được tôi áp dụng trong 2 năm, với đối tượng học sinh lớp 
tôi chủ nhiệm: lớp 1A (năm học 2018-2019), lớp 1A (năm học 2019-2020) 
 Với những biện pháp sử dụng nêu trên, từ đầu năm học, tôi nhận thấy nhiều 
em thoải mái, tự tin trong học tập, thích đi học, thích được đến lớp. Trong lớp học, 
các em tham gia các hoạt động học tập một cách tích cực, đầy sáng tạo. Các em biết 
quan tâm đến thầy cô giáo, đến bạn bè, gia đình và những người xung quanh, lời ăn 
tiếng nói cũng nhẹ nhàng, thân thiện hơn, không còn hiện tượng đánh nhau, bỏ học 7 
đi chơi game. Trước kia, giáo viên luôn phải nhắc nhở học sinh thực hiện nền nếp 
nhưng bây giờ, dường như tôi không còn phải mất thời gian cho việc nhắc nhở nữa. 
Các em tự giác, có ý thức tự quản, chấp hành đúng nội quy của lớp, của trường, 
biết lên kế hoạch và phân công nhiệm vụ khi tổ chức chương trình hoạt động. 
Nhiều phụ huynh trao đổi, thấy rất vui khi con em mình ham học, yêu quý cô giáo, 
thân thiện hơn với các bạn, biết quan tâm đến những người xung quanh. Lớp học đã 
thực sự thu hút được các em, là nơi gửi gắm niềm tin của các bậc phụ huynh. 
 Tóm lại: Với những biện pháp nêu trên, lớp học của tôi trở nên thân thiện 
hơn, học sinh tích cực học tập hơn trước. Những năm học gần đây, nhữnglớp do tôi 
chủ nhiệm đều duy trì sĩ số 100 %; tỉ lệ học sinh khá giỏi đạt từ 80 - 89%, không có 
học sinh xếp loại học lực yếu, tham gia các cuộc thi đều đạt giải cao (thi học sinh 
giỏi các cấp, thi viết chữ đẹp, thi vẽ tranh, thi nghi thức Đội...), việc trang trí lớp và 
chăm sóc bồn hoa cây cảnh luôn được nhà trường đánh giá cao. Lớp luôn là điển 
hình tiên tiến cho các lớp khác học tập. Và bản thân tôi cũng rất tự hào khi được tất 
cả các em học sinh yêu quý, được phụ huynh tin tưởng. 
 7.2. Thuyết minh về phạm vi áp dụng giải pháp. 
 Giải pháp được áp dụng trong công tác xây dựng lớp học thân thiện ở trường 
tiểu học. 
 7.3. Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của giải pháp. 
 Giải pháp đã mang lại hiệu quả thiết thực trong công tác xây dựng lớp học 
thân thiện ở trường tiểu học. 
 * Cam kết: Tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và không 
sao chép hoặc vi phạm bản quyền. 
 Xác nhận của cơ quan, đơn vị Tác giả giải pháp 
 HIỆU TRƯỞNG 
 Dương Mạnh Nguyên Nguyễn Thị Liễu