Nâng cao hiệu quả dạy học lồng ghép kỹ năng công dân số cho học sinh lớp 1

 UBND HUYỆN YÊN THẾ 
 TRƯỜNG TIỂU HỌC HỒNG KỲ 
 BÁO CÁO BIỆN PHÁP THAM GIA HỘI THI 
 GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP HUYỆN CHU KỲ 2024-2026 
Tên biện pháp: Nâng cao hiệu quả dạy học lồng ghép kỹ năng công dân số 
 cho học sinh lớp 1 
 Họ và tên: Nguyễn Thị Hân 
 Môn giảng dạy: Văn hóa 
 Trình độ chuyên môn: Đại học 
 Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn 
 Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Hồng Kỳ 
 TÁC GIẢ XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG 
(Kí, ghi rõ họ tên) (Ký tên, đóng dấu) 
Nguyễn Thị Hân Nguyễn Đức Hải 
 Hồng Kỳ, ngày 24 tháng 04 năm 2025 
 Hồng Kỳ, ngày 24 tháng 04 năm 2025 
 KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ, NHẬN XÉT CỦA NHÀ TRƯỜNG 
 Biện pháp: Nâng cao hiệu quả dạy học lồng ghép kỹ năng công dân số cho 
 học sinh lớp 1 có nội dung, phương pháp mới có tính đột phá, phù hợp và nâng 
 cao được hiệu quả, chất lượng. Các kiến thức được hệ thống hóa một cách chặt 
 chẽ, phù hợp. 
 THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ 
 (ký và đóng dấu) 
 Nguyễn Đức Hải 
 ĐÁNH GIÁ, NHẬN XÉT, CỦA BAN GIÁM KHẢO 
 GIÁM KHẢO 
 (Kí, ghi rõ họ tên) 
 MỤC LỤC 
 Tên phần/chương Trang 
I. PHẦN MỞ ĐẦU 2 
1. Lý do chọn biện pháp 2 
2. Mục đích nghiên cứu 3 
3. Nhiệm vụ nghiên cứu 3 
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4 
5. Phương pháp nghiên cứu 4 
II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 5 
1. Cơ sở lí luận 5 
2. Cơ sở thực tiễn 6 
2.1. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu 6 
2.2. Kết quả, hạn chế bất cập và nguyên nhân 8 
3. Các biện pháp 11 
3.1. Biện pháp 1: Tích hợp linh hoạt giáo dục kỹ năng Công dân số 11 
vào các môn học. 
3.2. Biện pháp 2: Duy trì hiệu quả Câu lạc bộ kỹ năng công dân số. 18 
3.3. Biện pháp 3: Tạo môi trường học tập tương tác, khám phá và trải nghiệm. 21 
3.4. Biện pháp 4: Truyền cảm hứng, sẵn sàng đổi mới phương pháp 24 
và nội dung tích hợp lồng ghép kỹ năng công dân số. 
3.5. Biện pháp: Phối kết hợp với phụ huynh học sinh . 25 
III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG 27 
1. Kết quả 27 
2. Ứng dụng 29 
IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 29 
1. Kết luận 29 
2. Kiến nghị 31 
3. Cam kết 31 
TÀI LIỆU THAM KHẢO 32 2 
 I. PHẦN MỞ ĐẦU 
 1. Lý do chọn biện pháp 
 Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, học sinh lớp 1 - dù còn 
nhỏ - đã sớm tiếp xúc với các thiết bị như điện thoại, máy tính bảng và internet 
thông qua gia đình hoặc nhà trường. Việc giáo dục kỹ năng công dân số ngay 
từ giai đoạn đầu tiểu học không chỉ giúp các em sử dụng công nghệ an toàn mà 
còn hình thành ý thức trách nhiệm, thói quen tốt khi tham gia môi trường số. 
 Hiện nay, trẻ em tiếp cận với các thiết bị thông minh như điện thoại, máy 
tính bảng, tivi thông minh... từ rất sớm. Tuy nhiên, phần lớn các em mới chỉ 
dừng lại ở việc sử dụng công nghệ phục vụ nhu cầu giải trí (xem video, chơi 
trò chơi), mà chưa được định hướng rõ ràng về cách sử dụng internet an toàn, 
biết tôn trọng người khác trong môi trường mạng, bảo mật thông tin cá nhân, 
và nhận thức về quyền cũng như trách nhiệm của bản thân khi tham gia không 
gian số. Nếu không được giáo dục từ sớm, các em rất dễ bị ảnh hưởng bởi các 
nội dung độc hại, hành vi lệch chuẩn và dễ trở thành nạn nhân của các hình 
thức xâm hại trên môi trường mạng. 
 Trong khi đó, chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã định hướng phát 
triển năng lực toàn diện cho học sinh, trong đó nhấn mạnh đến việc hình thành 
và phát triển năng lực số, năng lực công dân toàn cầu và kỹ năng sống. Tuy 
nhiên, việc lồng ghép giáo dục kỹ năng công dân số vào dạy học ở tiểu học - 
đặc biệt là lớp 1 - còn gặp nhiều khó khăn. Nội dung còn mới mẻ. Học sinh lớp 
1 còn non nớt về mặt nhận thức, kỹ năng giao tiếp còn hạn chế nên việc tiếp 
cận khái niệm “công dân số” cần sự linh hoạt, trực quan, dễ hiểu. Phụ huynh 
chưa thực sự nhận thức rõ vai trò của việc giáo dục kỹ năng số sớm, dẫn đến 
sự phối hợp chưa đồng bộ giữa gia đình và nhà trường. 
 Trước thực trạng đó, tôi nhận thấy việc nghiên cứu và tìm ra các giải pháp 
nhằm “Nâng cao hiệu quả dạy học lồng ghép kỹ năng công dân số cho học 
sinh lớp 1” là hết sức cần thiết, mang tính cấp thiết và thời sự cao. Các giải 
pháp này không chỉ góp phần đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng 3 
phát triển phẩm chất, năng lực học sinh mà còn giúp các em ngay từ lớp 1 có 
được nền tảng kỹ năng số an toàn - là hành trang quan trọng để trở thành những 
công dân số văn minh, có trách nhiệm trong tương lai. 
 Việc lồng ghép kỹ năng công dân số không tách rời chương trình mà được 
tích hợp linh hoạt trong các môn học (Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và Xã 
hội, Hoạt động trải nghiệm ), thông qua các tình huống gần gũi, các hình thức 
trò chơi - đóng vai - kể chuyện phù hợp với đặc điểm lứa tuổi. Qua đó, học 
sinh không chỉ tiếp thu kiến thức một cách sinh động mà còn hình thành thói 
quen sử dụng công nghệ một cách an toàn, hiệu quả và có đạo đức ngay từ 
những năm đầu đời. 
 Chính vì những lý do nêu trên, tôi mạnh dạn lựa chọn và thực hiện sáng 
kiến kinh nghiệm này với mong muốn góp phần nhỏ vào quá trình đổi mới giáo 
dục, đặc biệt là trong việc giáo dục kỹ năng công dân số - một kỹ năng sống 
còn trong thế kỷ XXI. 
 2. Mục đích nghiên cứu 
 - Lồng ghép kỹ năng công dân số vào các môn học và hoạt động giáo dục 
một cách tự nhiên, phù hợp với học sinh lớp 1. 
 - Giúp học sinh nhận biết cơ bản về an toàn khi sử dụng công nghệ, giao 
tiếp lịch sự và trách nhiệm trong môi trường số. 
 - Tăng cường sự hứng thú học tập và phát triển kỹ năng cơ bản thông qua 
các hoạt động thực hành đơn giản. 
 - Đề xuất và áp dụng một số biện pháp, hình thức và phương pháp tổ chức 
dạy học phù hợp với lứa tuổi. 
 3. Nhiệm vụ nghiên cứu 
 - Nghiên cứu chương trình, nội dung các kỹ năng lồng ghép kỹ năng công 
dân số vào các môn học và hoạt động giáo dục một cách tự nhiên, phù hợp với 
học sinh lớp 1. 
 - Cung cấp kỹ năng cơ bản về an toàn khi sử dụng công nghệ, giao tiếp 
lịch sự và trách nhiệm trong môi trường số. 4 
 - Truyền cảm hứng, tạo hứng thú học tập và phát triển kỹ năng cơ bản 
thông qua các hoạt động thực hành đơn giản. 
 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 
 - Đối tượng: Học sinh lớp 1. 
 - Phạm vi: Các môn học chính như Tiếng Việt, Toán, Tự nhiên và Xã hội, 
cùng các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. 
 - Thời gian: Từ tháng 09 năm 2024 đến tháng 04 năm 2025. 
 5. Phương pháp nghiên cứu 
 Biện pháp này tôi vận dụng một số phương pháp sau: 
 - Phương pháp điều tra 
 - Phương pháp vấn đáp 
 - Phương pháp luyện tập 
 - Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm 
 5 
 II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 
 1. Cơ sở lí luận 
 Xu hướng giáo dục kỹ năng công dân số (digital citizenship education) 
cho học sinh tiểu học đang trở nên ngày càng phổ biến trên toàn thế giới. Đây 
là xu hướng giáo dục tập trung vào việc giáo dục cho học sinh tư duy khoa học 
máy tính, tư duy giải quyết vấn đề và sinh sống, hoạt động một cách an toàn, 
chính trực và hiệu quả trong thế giới số. Việc giáo dục kỹ năng công dân số cho 
học sinh tiểu học có tầm quan trọng đặc biệt, bởi vì đây là độ tuổi mà các em 
đang bắt đầu khám phá và sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông. Việc 
giúp các em có được các kỹ năng cơ bản về sử dụng công nghệ thông tin và 
truyền thông một cách an toàn và đúng cách sẽ giúp các em tránh được các rủi 
ro và nguy hiểm trực tuyến, đồng thời giúp các em phát triển một tư duy đa 
chiều và phát triển các kỹ năng sáng tạo cần thiết trong kỷ nguyên số. Việc giáo 
dục kỹ năng công dân số cho học sinh tiểu học cũng đang được chú trọng hơn 
bao giờ hết, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng 
của công nghệ thông tin và truyền thông. 
 Giáo dục kỹ năng công dân số cho học sinh tiểu học giúp các em phát triển 
các kỹ năng sáng tạo và tư duy đa chiều cần thiết trong thế giới kỷ nguyên số, 
đồng thời đảm bảo an toàn và đúng cách khi sử dụng công nghệ thông tin và 
truyền thông. Tuy nhiên, việc giáo dục kỹ năng công dân số cho học sinh tiểu 
học cũng đặt ra nhiều thách thức. Một trong những thách thức đó là việc đảm 
bảo rằng các hoạt động giáo dục phù hợp với độ tuổi của học sinh. Các hoạt 
động giáo dục cũng cần phải được thiết kế sao cho thú vị và hấp dẫn để giúp 
các em học sinh tham gia tích cực và đạt được mục tiêu giáo dục. 
 Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đề cao phát triển phẩm chất và 
năng lực học sinh, trong đó có năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và truyền 
thông (ICT). Nhấn mạnh yêu cầu học sinh biết sử dụng công nghệ an toàn, hiệu 
quả và có trách nhiệm. Quyết định số 131/QĐ-TTg (ngày 25/01/2022) Phê 6 
duyệt Chương trình Chuyển đổi số trong GDĐT giai đoạn 2022-2025. Mục 
tiêu: “Trang bị kỹ năng số cơ bản cho học sinh phổ thông phù hợp với độ tuổi.” 
 Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT - Đánh giá học sinh tiểu học khuyến khích 
học sinh thể hiện năng lực qua hoạt động trải nghiệm, tích hợp, trong đó có thể 
lồng ghép nội dung về công dân số. 
 Trong đó đặc biệt chú ý tăng cường nội dung giáo dục kỹ năng công dân 
số cho học sinh lớp 1, 2 để thực hiện “hình thành sớm các kỹ năng cần thiết cho 
công dân số” 
 Kỹ năng công dân số ở học sinh lớp 1 tập trung vào các khía cạnh cơ bản 
như: nhận biết thiết bị công nghệ, sử dụng an toàn (không xem quá lâu, bảo vệ 
mắt), giao tiếp lịch sự (nói lời cảm ơn, xin lỗi khi dùng thiết bị chung), và ý 
thức bảo vệ thông tin cá nhân (không tiết lộ tên, địa chỉ cho người lạ). Theo 
Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018, học sinh lớp 1 cần được phát triển 
phẩm chất (chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm) và năng lực (tự học, giao tiếp, 
hợp tác), trong đó công nghệ là công cụ hỗ trợ quan trọng. Việc lồng ghép kỹ 
năng công dân số cần được thực hiện qua các hoạt động trực quan, sinh động 
để phù hợp với khả năng nhận thức của các em. 
 Việc lồng ghép kỹ năng công dân số vào các môn học không chỉ hỗ trợ 
phát triển các năng lực này mà còn giúp học sinh làm quen với công nghệ một 
cách tích cực từ sớm. 
 2. Cơ sở thực tiễn 
 2.1. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu 
 Tôi hiện đang giảng dạy lớp 1B, với tổng số 36 học sinh. Phần lớn các em 
là con em đồng bào dân tộc thiểu số, sinh sống trong điều kiện kinh tế - xã hội 
còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, giống như bao trẻ em ở khắp mọi miền đất 
nước, học sinh lớp tôi vẫn từng bước tiếp cận với các thiết bị công nghệ hiện 
đại thông qua điện thoại thông minh, tivi kết nối mạng, máy tính bảng (thường 
là thiết bị của cha mẹ hoặc người thân). Việc sử dụng công nghệ đến với các 7 
em không theo một lộ trình giáo dục bài bản mà chủ yếu là tự phát, theo sự 
hướng dẫn của anh chị lớn hoặc do bắt chước bạn bè. 
 Thực tế cho thấy, dù sinh sống ở vùng khó khăn, nhưng khoảng 100% học 
sinh trong lớp đã từng sử dụng điện thoại để xem YouTube, chơi trò chơi online, 
hoặc gọi video call, đặc biệt là sau đại dịch COVID-19 khi hình thức học trực 
tuyến từng bước phổ biến. Tuy nhiên, việc học sinh sử dụng công nghệ mà 
thiếu định hướng lại tiềm ẩn rất nhiều rủi ro: 
 + Nhiều học sinh dễ bị cuốn hút vào nội dung giải trí độc hại, phản giáo 
dục, không phù hợp với độ tuổi. 
 + Một số em bắt chước lời nói hoặc hành vi thiếu văn hóa từ video mạng, 
dẫn đến lệch chuẩn trong giao tiếp hàng ngày. 
 + Nhiều em dùng thiết bị không có kiểm soát thời gian, dẫn đến mệt mỏi, 
ảnh hưởng thị lực và giảm hứng thú với học tập. 
 + Các em chưa biết bảo vệ thông tin cá nhân hoặc có hành vi chia sẻ hình 
ảnh, thông tin của mình trên mạng một cách vô thức, có nguy cơ bị lợi dụng. 
 + Khi gặp nội dung không lành mạnh, các em thường không biết cách 
phản ứng phù hợp, vì chưa được hướng dẫn kỹ năng số căn bản. 
 Ngoài ra, qua thực tế giảng dạy, tôi cũng nhận thấy một thách thức lớn 
trong giáo dục kỹ năng công dân số cho học sinh, đó là: 
 + Phụ huynh học sinh còn hạn chế trong nhận thức và kỹ năng sử dụng 
công nghệ. Nhiều phụ huynh chưa biết cách kiểm soát con em sử dụng thiết bị 
hoặc coi việc cho trẻ xem điện thoại là giải pháp “giữ con ngoan”. 
 + Học sinh lớp tôi vốn có tâm lý rụt rè, ít giao tiếp, nên việc dạy kỹ năng 
mềm, đặc biệt là kỹ năng ứng xử có văn hóa trên môi trường mạng, càng gặp 
nhiều khó khăn hơn. 
 Từ thực tế lớp học, tôi nhận thấy việc lồng ghép giáo dục kỹ năng công 
dân số không chỉ là xu hướng của thời đại, mà còn là một yêu cầu cấp thiết để: 
 + Trang bị cho các em những kiến thức, kỹ năng cơ bản về sử dụng công 
nghệ an toàn, lành mạnh, có trách nhiệm. 8 
 + Giúp học sinh biết cách nhận diện các tình huống nguy hiểm và ứng xử 
phù hợp trong môi trường số. 
 + Góp phần hình thành thói quen tốt và nhân cách số từ sớm, phù hợp với yêu 
cầu phát triển năng lực toàn diện theo chương trình giáo dục phổ thông mới. 
 + Tạo cơ hội để học sinh vùng cao tiếp cận với giáo dục kỹ năng hiện đại, 
thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng miền. 
 Chính vì vậy, tôi xác định rằng việc nghiên cứu, xây dựng và thực hiện 
tìm các giải pháp nhằm “Nâng cao hiệu quả dạy học lồng ghép kỹ năng công 
dân số cho học sinh lớp 1” là thực sự cấp bách và thiết thực đối với điều kiện 
lớp học của tôi nói riêng và đối với giáo dục tiểu học vùng cao nói chung. Giải 
pháp không chỉ giải quyết bài toán thực tế đang đặt ra, mà còn góp phần tạo 
nên nền tảng bền vững cho sự phát triển của học sinh trong thời đại công nghệ 
số hiện nay. 
 2.2. Kết quả, hạn chế bất cập và nguyên nhân 
 2.2.1. Kết quả 
 Để có cái nhìn rõ ràng và khách quan về thực trạng năng lực số của học 
sinh lớp 1 trước khi triển khai biện pháp, tôi đã tiến hành khảo sát 36 học sinh 
lớp 1B mà tôi trực tiếp giảng dạy thông qua các hình thức: 
 Quan sát trực tiếp trong giờ học; Giao bài tập tình huống đơn giản; Trò 
chuyện, hỏi đáp nhẹ nhàng dưới dạng “trò chơi phỏng vấn”; Trao đổi với phụ 
huynh qua phiếu khảo sát hoặc phỏng vấn ngắn. 
 Kết quả khảo sát được tổng hợp như sau: 
 Nội dung khảo sát Số Tỉ lệ 
 học sinh (%) 
 Đã từng sử dụng điện thoại, máy tính bảng, tivi kết 
 29 80,5% 
 nối mạng tại nhà. 
 Sử dụng thiết bị để chơi trò chơi, xem video 
 26 72,2% 
 (YouTube, TikTok,...) 9 
 Biết cách mở ứng dụng trên điện thoại/máy tính bảng 
 23 63,8% 
 (dù thao tác còn đơn giản) 
 Biết phân biệt nội dung phù hợp và không phù hợp 
 5 13,8% 
 với lứa tuổi 
 Tự ý sử dụng điện thoại mà không xin phép người lớn 20 55,5% 
 Biết bảo vệ thông tin cá nhân (tên, ảnh, địa chỉ, số 
 2 5,5% 
 điện thoại,...) khi dùng thiết bị có mạng 
 Có biểu hiện bị ảnh hưởng bởi nội dung trên mạng 
 10 27,7% 
 (hành vi, lời nói, giọng điệu, hành động bắt chước) 
 Biết cách phản ứng khi gặp nội dung xấu trên mạng 
 4 11,1% 
 (tắt, báo người lớn,...) 
 Có sự hướng dẫn, kiểm soát thường xuyên từ phụ 
 9 25% 
 huynh khi sử dụng thiết bị 
 Khi khảo sát về khung năng lực số cho học sinh lớp 1, tôi tập trung vào 
các năng lực cơ bản phù hợp với hợp sinh lớp 1, trình độ nhận thức và khả năng 
sử dụng công nghệ của các em. Khung năng lực số thường bao gồm các yếu tố 
như: nhận biết công nghệ, sử dụng thiết bị cơ bản, an toàn khi sử dụng công 
nghệ và giao tiếp đơn giản qua công nghệ. 
 Việc đánh giá mức độ nhận biết và khả năng cơ bản về số lượng năng 
lực của học sinh lớp 1 khi bắt đầu năm học nhằm xây dựng kế hoạch giảng dạy 
phù hợp. 
 Kết quả thu được tại lớp 1B, với tổng số 36 học sinh: 
 Năng lực số Số lượng Tỉ lệ % 
 Sử dụng các thiết bị kỹ thuật số 23 63,8% 
 Kỹ năng về thông tin và dữ liệu 5 13,8% 
 Giao tiếp và hợp tác 9 25% 
 Tạo sản phẩm số 2 5,5% 10 
 An toàn kĩ thuật số 2 5,5% 
 Giải quyết vấn đề 4 11,1% 
 Năng lực định hướng nghề nghiệp liên quan 1 2,8% 
 Nhìn vào bảng số liệu ta thấy phần lớn học sinh đã có tiếp xúc với công 
nghệ từ sớm, chủ yếu thông qua thiết bị của người lớn. Tuy nhiên, các em gần 
như chưa có kiến thức hoặc kỹ năng sử dụng an toàn, có trách nhiệm trong môi 
trường số. 
 Qua khảo sát thực tế, có thể khẳng định rằng: năng lực số của học sinh lớp 
1 hiện nay chủ yếu là “kỹ năng sử dụng thiết bị”, chưa phải là “kỹ năng công 
dân số”. Các em chưa hiểu về cách sử dụng công nghệ đúng cách, thiếu kỹ năng 
bảo vệ bản thân và dễ bị ảnh hưởng tiêu cực nếu không được giáo dục, định 
hướng từ sớm. 
 2.2.2. Hạn chế bất cập 
 Học sinh lớp 1, khả năng tập trung và nhận thức hạn chế, khó hiểu các 
khái niệm trừu tượng về công dân số. Các em đọc viết chưa thành thạo, dễ bị 
cuốn vào trò chơi hoặc video không phù hợp nếu không có sự giám sát. 
 Học sinh chưa có ý thức tự bảo vệ bản thân khi sử dụng công nghệ: Qua 
quan sát và trò chuyện, tôi nhận thấy học sinh lớp tôi chưa nhận thức được các 
nguy cơ từ môi trường mạng như thông tin giả, nội dung độc hại, nguy cơ mất 
thông tin cá nhân... Các em thường sử dụng thiết bị theo bản năng, không kiểm 
soát thời gian, không phân biệt được nội dung đúng - sai. 
 Khả năng diễn đạt, phản xạ tình huống còn hạn chế: Học sinh lớp 1 còn 
nhút nhát, vốn từ ít, ngại phát biểu. Điều này gây khó khăn khi tổ chức các hoạt 
động như thảo luận, đóng vai, xử lý tình huống - vốn rất cần thiết trong dạy kỹ 
năng công dân số. 
 Một bộ phận giáo viên có tâm lý ngại thay đổi, áp dụng phương pháp và 
hình thức học tập mới. 11 
 Phụ huynh chưa có nhận thức đầy đủ: Nhiều phụ huynh trong lớp tôi vẫn 
cho rằng “con còn nhỏ, chưa biết gì” hoặc “con ở nhà có dùng điện thoại cũng 
không sao”, nên chưa có sự phối hợp chặt chẽ với giáo viên trong việc giáo dục 
kỹ năng công dân số. Một số gia đình để con tự do sử dụng thiết bị điện tử để 
“giữ con ngoan”. 
 2.2.3. Nguyên nhân 
 Đặc điểm điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn nên việc tiếp cận 
công nghệ còn thiếu định hướng. 
 Hạn chế về cơ sở vật chất, phòng máy tính chưa đáp ứng nhu cầu cho 
100% học sinh sử dụng. 
 Học sinh lớp 1 còn nhỏ, chưa hình thành nhận thức đầy đủ về môi trường 
số, khó tiếp thu nếu nội dung không được đơn giản hóa, minh họa sinh động. 
 Giáo viên còn lúng túng trong việc lồng ghép kỹ năng công dân số vào bài 
dạy. 
 Sự phối hợp giữa nhà trường - giáo viên - phụ huynh trong giáo dục kỹ 
năng số còn thiếu sự đồng hành, chia sẻ thông tin từ phía phụ huynh. 
 Từ những phân tích trên, có thể thấy rằng việc giáo dục kỹ năng công dân 
số cho học sinh lớp 1 vừa có tiềm năng, vừa gặp nhiều thách thức. Nếu không 
có giải pháp phù hợp, học sinh sẽ dễ bị lạm dụng công nghệ mà không có khả 
năng tự bảo vệ, dần hình thành những thói quen xấu và khó sửa đổi. Vì vậy, tôi 
xác định cần phải có giải pháp thiết thực, cụ thể, khả thi nhằm nâng cao hiệu 
quả dạy học lồng ghép kỹ năng công dân số một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, dễ 
hiểu đối với học sinh lớp 1 trong điều kiện thực tế hiện nay. 
 3. Các biện pháp 
 3.1. Biện pháp 1: Tích hợp linh hoạt giáo dục kỹ năng Công dân số 
vào các môn học 
 Muốn nâng cao hiệu quả dạy học lồng ghép kỹ năng công dân số thì trước 
hết giáo viên cần nắm chắc chương trình môn học, nội dung, phương pháp tích 12 
hợp giáo dục kỹ năng công dân số để xác định nội dung, địa chỉ tích hợp cụ thể, 
xây dựng kế hoạch bài dạy. 
 Căn cứ trên khung năng lực số dành cho học sinh tiểu học, đối chiếu với 
các nội dung và yêu cầu cần đạt trong chương trình GDPT 2018, lựa chọn nội 
dung phù hợp trong các môn học có thể lồng ghép để giáo dục kỹ năng số cho 
học sinh. 
 + Tích hợp trong môn Tiếng Việt: 
 - Hướng dẫn học sinh nhận diện các ký hiệu quen thuộc trên màn hình 
máy tính, điện thoại. Sử dụng các bài đọc trong sách Tiếng Việt 1 chủ đề: 
Trường học, gia đình, thiên nhiên để lồng ghép nội dung về năng lực giao tiếp 
và hợp tác. 
 Ví dụ: Sau khi học bài "Khi bố đi công tác", giáo viên kể câu chuyện ngắn 
về việc bạn nhỏ gọi video cho bạn bè, người thân và nói lời chào vui vẻ. 
 Hỏi học sinh: "Khi em nhắn tin hoặc gọi cho bạn, người thân thì em sẽ nói 
gì để thể hiện mình là người lịch sự?" 
 Hướng dẫn học sinh tập viết câu đơn giản như: "Chào bạn, mình khỏe!" 
 Như vậy năng lực giao tiếp và hợp tác được rèn luyện. 
 - Với hoạt động vận dụng của các bài tập đọc hoặc kể chuyện đơn giản 
liên quan đến công nghệ và an toàn kĩ thuật số có thể kết hợp tranh ảnh minh 
họa để học sinh dễ hình dung. 
 Ví dụ: Trong bài "Đi học" (Tiếng Việt 1), giáo viên kể thêm câu chuyện 
về việc cô giáo hướng dẫn học sinh cách bật máy tính và không nhấn vào các 
nút lạ. Sau đó, hỏi học sinh: "Nếu em dùng máy tính của cô, em sẽ làm gì để 
giữ an toàn?" (Trả lời: Không nhấn linh tinh, hỏi cô trước). 13 
 Học sinh đặt câu với các từ như máy tính, điện thoại, an toàn 
 Hoặc khi học sinh gặp khó khăn trong việc giải nghĩa từ “lên nương”, giáo 
viên có thể mời học sinh tìm kiếm và lọc hình ảnh về từ cần tìm. 
 Học sinh xác định nội dung cần tìm, tìm kiếm và chọn lọc thông tin. 
 Học sinh tra cứu bài thơ, câu chuyện về gia đình, trường học, thiên nhiên. 
Từ đó phát triền kỹ năng về thông tin và dữ liệu. Học sinh xác định nhu cầu 
thông tin cần tìm của mình. Tìm kiếm được dữ liệu, thông tin và nội dung số 
thông qua cách tìm kiếm đơn giản trong môi trường kỹ thuật số. 14 
 + Tích hợp trong môn Toán: 
 Giúp học sinh làm quen với thời gian sử dụng thiết bị hợp lý. Ví dụ: Dùng 
bảng số để đếm thời gian xem màn hình không quá 10 phút. 
 Dạy bài: Các số có hai chữ số, So sánh các số trong phạm vi 10 hoặc bài 
Đồng hồ kết hợp với việc sử dụng thiết bị công nghệ. Dùng các trò chơi đếm 
số trên máy tính bảng hoặc bảng tương tác để dạy phép cộng, trừ. Đồng thời, 
hướng dẫn học sinh cách tắt thiết bị sau khi dùng xong. 
 Hoặc giáo viên tổ chức trò chơi "Đếm số ngôi sao" trên ứng dụng học tập, 
sau đó yêu cầu học sinh thực hành bật/tắt màn hình đúng cách và nhắc nhở: 
"Chúng ta chỉ chơi trong 10 phút để bảo vệ mắt nhé!" 
 Kỹ năng công dân số được rèn luyện: An toàn kỹ thuật số (giới hạn thời 
gian sử dụng thiết bị). 
 Năng lực tạo sản phẩm số được phát triển trong dạy học môn Toán qua bài 
 “Em vui học toán” 15 
 Học sinh tạo nhiều sản phẩm sáng tạo. 
 + Tích hợp trong môn Tự nhiên và Xã hội: 
 Học sinh phát triển năng lực sử dụng các thiết bị số và An toàn kĩ thuật số 
trong môn Tự nhiên xã hội qua bài: An toàn khi ở nhà. 
 Học sinh giải quyết tình huống thực tế, nâng cao năng lực giải quyết vấn đề 16 
 Qua việc tổ chức cho học sinh xem video, hình ảnh, tình huống hay trò 
chơi học tập giúp các em nhận diện được hình dạng, chức năng, biết cách sử 
dụng và bảo vệ các thiết bị số. 
Học sinh nhận diện, phân biệt được hình dạng và chức năng của một số đồ dùng, 
 thiết bị có trong lớp học: TV, máy tính, 
 Ví dụ: Bài "Gia đình em", giáo viên hỏi: "Khi chơi điện thoại của bố mẹ, 
em có nên nói tên mình cho người lạ qua trò chơi?". Sau đó, học sinh vẽ bức 
tranh "Gia đình em an toàn khi dùng điện thoại" để minh họa. Kết hợp nội dung 
bảo vệ sức khỏe khi dùng công nghệ (ngồi đúng tư thế, không xem màn hình 
quá gần) và bảo vệ thông tin cá nhân. 
 + Tích hợp trong môn hoạt động trải nghiệm: 
 Tổ chức các buổi sinh hoạt với chủ đề như "Em là công dân số an toàn" 
qua trò chơi, bài hát, bài vè hoặc câu chuyện ngắn. Sử dụng bảng tương tác 
hoặc video hoạt hình để tăng sự hấp dẫn. 17 
Kỹ năng công dân số được rèn luyện: An toàn kỹ thuật số và giải quyết vấn đề 
 Ví dụ: Trò chơi "Đúng hay Sai; Đồng ý hay Không đồng ý": Giáo viên 
đưa ra tình huống (VD: "Em xem điện thoại 2 tiếng liền mà không nghỉ"), học 
sinh giơ bảng "Đúng" hoặc "Sai" và giải thích lý do. 
 Học sinh tô màu bức tranh về các thiết bị công nghệ (máy tính, điện thoại) 
và viết một câu đơn giản: "Em dùng máy tính an toàn". 
 + Tích hợp trong môn Đạo đức: 
 “Bài 3: Học tập, sinh hoạt đúng giờ". Tổ chức cho học sinh thực hành 
đóng vai: Một bạn xem điện thoại quá lâu, ngủ thiếp đi, ảnh hưởng đến sức 
khỏe và học tập. Học sinh tìm cách giải quyết tình huống: Xây dựng thời gian 
biểu phù hợp, không lạm dụng việc sử dụng thiết bị số tránh ảnh hưởng đến sức 
khỏe, hoạc tập và sinh hoạt. 18 
 Kỹ năng an toàn kĩ thuật số được rèn luyện qua hoạt động xử lý tình huống. 
 Như vậy để việc lồng ghép kỹ năng công dân số vào các môn học thực 
sự hiệu quả, cần sử dụng phương pháp dạy học phù hợp như: 
 + Kể chuyện - đàm thoại - xử lý tình huống. Qua đây học sinh hiểu tình 
huống trong đời sống thật, phản xạ nhanh với nội dung mạng. 
 + Tổ chức trò chơi - vẽ tranh - đóng vai nhằm tạo hứng thú, giúp học 
sinh nhớ lâu các quy tắc khi sử dụng công nghệ. 
 + Hỏi đáp nhẹ nhàng - cá nhân/nhóm đôi/lớp: Hạn chế tâm lý e ngại từ 
các em, từ đó học sinh sẽ mạnh dạn - tự tin chia sẻ. 
 + Luôn tạo không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng đẻ học sinh tiếp nhận 
kiến thức và kỹ năng công dân số một cách tự nhiên, dễ nhớ, không áp lực. 
 Các em biết ứng xử lịch sự, tôn trọng, an toàn khi dùng thiết bị có kết 
nối mạng. Giáo viên không cần dạy thêm tiết riêng, mà vẫn tích hợp hiệu quả 
qua các bài học quen thuộc. 
 3.2. Biện pháp 2: Duy trì hiệu quả Câu lạc bộ kỹ năng công dân số 
 Tổ chức câu lạc bộ giáo dục kỹ năng công dân số cũng là một hình thức 
tăng cường nội dung giáo dục kỹ năng công dân số.