Một số giải pháp phát triển năng lực tự phục vụ cho học sinh lớp 1

 1 
 PHÒNG GD&ĐT YÊN THẾ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
TRƯỜNG TH TT PHỒN XƯƠNG Độc lập - Tự do - Hạnh phúc 
 THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP 
 1. Tên giải pháp 
 "Một số giải pháp phát triển năng lực tự phục vụ cho học sinh lớp 1" 
 2. Ngày giải pháp được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử 
 Học kì I năm học 2020-2021. 
 3. Các thông tin bảo mật: Không 
 4. Các giải pháp cũ thường làm 
 Trong quá trình giảng dạy, để rèn cho cho học sinh biết tự thực hiện các nhiệm 
 vụ, tự phục vụ, tôi thường chọn phương pháp hướng dẫn, làm mẫu để học sinh quan 
 sát và làm theo. 
 Sau khi học sinh quan sát, nhận biết từ việc giáo viên làm mẫu, hướng dẫn, các 
 em thực hiện các hoạt động, thực hiện nhiệm vụ cũng như tự phục vụ bản thân dưới 
 hình thức làm theo, bắt chước mà không có sự chú ý, ghi nhớ hay chủ động. Chỉ khi 
 có sự nhắc nhở của cô giáo các em mới thực hiện. 
 Với phương pháp này, sau một thời gian dài mà học sinh chỉ làm theo khi có 
 hướng dẫn và làm mẫu. Các em không nhớ và không chủ động tự thực hiện nhiệm 
 vụ cũng như thực hiện những việc làm tự phục vụ cá nhân. 
 5. Sự cần thiết áp dụng giải pháp 
 - Đối với học sinh lớp 1, các đang chuyển từ hoạt động chơi (ở lớp Mầm non) sang 
 hoạt động học (ở cấp Tiểu học), nên việc rèn thói quen, nền nếp cho các em vô cùng 
 quan trọng. 
 - Năm học 2020-2021 là năm học đầu tiên thực hiện chương trình GDPT 2018, 
 chương trình cải cách giáo dục lớn của cả nước nhằm nâng cao hơn chất lượng dạy 
 và học, cũng đòi hỏi con người mới xã hội chủ nghĩa, cần phát triển những năng lực, 
 phẩm chất cao hơn để đáp ứng với sự phát triển, đổi mới và hội nhập quốc tế. 2 
 - Một thực trạng của học sinh lớp 1A1: có tới 2/3 học sinh chưa có kĩ năng tự 
phục vụ bản thân, nhiều em gia đình còn quá quan tâm, phụ huynh dắt tay lên tận lớp 
học, đồ dùng, cặp sách của học sinh, mũ, áo, ... phụ huynh cũng mang hộ con lên tận 
lớp, vào tận chỗ con ngồi, việc của các bạn học sinh là chỉ cần đi theo. 
 Từ những lý do trên, bản thân tôi ý thức được vai trò của người giáo viên dạy 
lớp 1 là rất quan trọng, phải rèn cho các em làm sao có được những thói quen tốt, 
biết tự phục vụ, tự làm những việc của cá nhân, những việc phù hợp với lứa tuổi, và 
thực hiện các hoạt động một cách có nền nếp. Chính vì vậy mà tôi đã mạnh dạn áp 
dụng một số giải pháp nâng cao năng lực tự phục vụ cho học sinh lớp 1. 
 6. Mục đích của giải pháp 
 Phát triền năng lực tự phục vụ cho học sinh. Rèn cho học sinh có thói quen tự 
làm việc phù hợp với khả năng của bản thân, học sinh chủ động những việc làm tự 
phục vụ cá nhân, góp phần phát triển toàn diện con người mới xã hội chủ nghĩa. 
 7. Nội dung 
 7.1. Các giải pháp phát triển năng lực tự phục vụ cho học sinh 
 Giải pháp 1: Xây dựng nội quy lớp học 
 Ngay từ đầu năm, tôi cùng phụ huynh học sinh và các em học sinh đã cùng 
đưa ra những quy ước để thực hiện trong lớp học, khi ở nhà. 
 Các em cùng được tham gia để xây dựng nội quy của lớp như: đi học đúng giờ; 
trang phục gọn gàng khi đến lớp; nội vụ gọn gàng, vệ sinh sạch sẽ trong và ngoài 
lớp học; trong lớp không nói chuyện, không làm việc riêng; đoàn kết yêu thương 
bạn bè; ... 
 Phụ huynh học sinh (có cả những ông bà thường xuyên đưa đón, chăm sóc các 
bạn nhỏ) cũng cùng tham gia xây dựng những quy định để các con thực hiện khi ở 
nhà như: về nhà ôn bài, hoàn thành bài tập; giờ học, giờ chơi đúng giờ, khoa học; 
chuẩn bị bài, đồ dùng đầy đủ trước khi đến lớp; góc học tập gọn gàng, ngăn nắp phụ 
huynh hỗ trợ các con học bài ở nhà; ... tất cả những thói quen của các em đều được 
hướng dẫn để các em tự làm, tự hoàn thành. 
 Sau khi các em được cùng xây dựng nội quy lớp học, các em đã nhớ được 
những việc mình cần làm khi đến lớp, trong giờ học, giờ ra chơi, giờ tan học. Các 
em đã biết tự thực hiện theo nội quy lớp học đã được cùng nhau xây dựng. 3 
 Từ việc hằng ngày các em thực hiện tốt những điều nên làm (nội quy lớp học), 
các em đã tự giác hơn, không còn nhõng nhẽo đòi bố mẹ đưa lên tận lớp học, đi học 
đúng giờ, thực hiện các hoạt động một cách có nền nếp. 
 Giải pháp 2. Rèn thói quen hằng ngày 
 Sau khi xây dựng xong thì những nội quy, học sinh được nhắc nhở thực hiện 
hằng ngày ở lớp cũng như ở nhà. 
 Khi đến lớp, việc đầu tiên các em cần chú ý là tự chỉnh lại bàn ghế chỗ ngồi 
của mình cho thẳng hàng, ngay ngắn, rồi đến việc tự sắp xếp lại dùng sách vở. 
 Khi ở nhà, các em được sự hỗ trợ của bố mẹ, ông bà, các em làm quen dần với 
việc sắp xếp góc học tập cho gọn gàng và học sinh có thói quen tự học bài ở nhà. 
 Phụ huynh cùng hỗ tr ợ con học bài 
 Học sinh làm quen với việc tự học ở nhà 4 
 Học sinh được tự mình làm những việc vừa sức và phù hợp như: giữ gìn vệ sinh 
lớp, trường. Hằng ngày, các em đều được nhắc nhở ý thức giữ vệ sinh chung, cùng 
nhắc nhau khi thấy có giấy rác trên sân trường, trong lớp học phải biết tự nhặt lên 
và bỏ vào thùng rác; Cùng nhau chăm sóc cây, hoa trước cửa lớp; Biết rửa cốc uống 
nước hằng ngày; ... 
 Trong giờ học, các em biết thực hiện theo các kí hiệu như: hình tròn - ngồi yên, 
lắng nghe; chữ B - sử dụng bảng con; chữ S - học với sách giáo khoa; chữ Đ - học 
với đồ dùng; chữ V - viết vào vở; chữ N2 - hoạt động nhóm 2; Những kí hiệu trên 
được gắn sẵn trên góc bảng lớp, các em thực hiện hằng ngày trong mỗi giờ học. 
 Tư thế ngồi học, viết của học sinh cũng là một điều kiện hết sức quan trọng 
giúp các em có được tư thế ngồi đúng, rèn luyện thể chất, có thêm năng lượng để 
học tập, tiếp thu bài một cách tích cực hơn. Vì vậy tôi thường dùng những hiệu lệnh 
làm thay đổi không khí lớp học cũng như thức tỉnh ý thức học tập của HS. Ví dụ như 
khi thấy HS uể oải, ngồi học với tư thế mệt mỏi hay không thoải mái, cô giáo nói 
khẩu lệnh "Tư thế ngồi học" - lập tức các em điều chỉnh tư thế ngồi đúng, ngay ngắn; 
hay khi cô giáo nói "lưng" - học sinh đáp lại "thẳng" và lập tức điều chỉnh lại tư thế 
ngồi sao cho lưng thẳng, ngồi ngay ngắn. 
 Thói quen này được tôi chia sẻ với các giáo viên dạy các môn chuyên biệt, cô 
giáo dạy kê vào một số buổi trong tuần để các cô thống nhất các rèn các em, cũng là 
để các em không bị phá vỡ thói quen khi học các môn học khác, với cô giáo khác. 
 Từ những thói quen hằng ngày, các em thêm tự giác hơn, biết cùng nhau làm 
việc, cùng nhau chia sẻ, các em thêm đoàn kết, gắn bó hơn, thêm yêu trường, yêu 
lớp hơn, biết yêu quý, nâng niu từng cành hoa, chiếc lá ... 
 Giải pháp 3. Rèn thói quen làm việc cá nhân 
 Trong học tập cũng như trong các hoạt động, học sinh được rèn thói quen làm 
việc cá nhân. Tôi đã từng bước, từng bước rèn các em biết thực hiện các hoạt động 
tích cực trong giờ học. Các em nhận nhiệm vụ, tự thực hiện nhiệm vụ bằng khả năng 
và nỗ lực của cá nhân. Ví dụ: Khi cô giáo đưa ra 1 bài toán, học sinh tự làm để hoàn 
thành bài. Khi các em thấy khó khăn cần sự hỗ trợ thì các em sẽ hỏi bạn, rồi hỏi cô. 
Lúc đó các em sẽ nhận được sự hỗ trợ từ bạn, từ cô giáo. 5 
 Thói quen làm việc cá nhân chính là một thói quen tự lập, tự phục vụ tốt. Trong 
các hoạt động của lớp cũng như trong học tập, các em thường xuyên được động viên, 
rèn thói quen tự hoàn thành nhiệm vụ, tự hoàn thành bài. Khi thật sự cần thiết thì các 
em thực hiện nhóm cộng tác, có sự hỗ trợ của bạn và của cô giáo nếu cần. Đây là 
một thói quen, một kĩ năng rất tốt khi các em thực hiện các hoạt động học tập. 
 Học sinh thực hiện nhóm cộng tác trong học tập 
 Học sinh vui vẻ hoàn thành bài học khi được bạn hỗ trợ 
 Học sinh biết hỗ trợ bạn khi đã hoàn thành bài của mình 6 
 Cùng với những giải pháp rèn cho học sinh những thói quen nâng cao năng lực 
tự phục vụ thì lời động viên, khen ngợi khích lệ của giáo viên cũng là một giải pháp 
tốt giúp học sinh có động lực, hứng khởi để thực hiện các nhiệm vụ học tập. Giáo 
viên luôn động viên kịp thời, đặc biệt là những học sinh tiến bộ chậm hơn các bạn 
thì chỉ cần 1 thói quen nhỏ mà em thực hiện được cũng được cô giáo khen và động 
viên kịp thời. 
 * Kết quả sau khi thực hiện các giải pháp 
 Qua một thời gian học kì I tôi đón lớp 1, với những tâm huyết, sự tận tâm của 
bản thân cùng với những giải pháp tôi đã áp dụng trong quá trình dạy học và giáo 
dục học sinh nhằm đáp ứng những mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông 
mới, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển toàn diện con người mới xã hội chủ nghĩa 
trong thời kì phát triển và hội nhập. Các em được phát triển cao hơn về năng lực, 
phẩm chất của mỗi bản thân học sinh. 
 Với những điều bản thân đã áp dụng, tôi thấy các em có sự thay đổi, tiến bộ rõ 
rệt. Từ việc đầu năm chỉ có khoảng 30% số học sinh trong lớp có ý thức tự phục vụ, 
thì sau học kì I, lớp tôi đã có 95% học sinh tự làm những việc tự phục vụ cá nhân, 
chỉ còn một vài em cần có sự hỗ trợ. Có thể những tiến bộ đó chưa được như mong 
muốn nhưng đó cũng là một sự nỗ lực của chính bản thân mỗi học sinh và của người 
giáo viên như tôi và các đồng nghiệp. Các em đã có thói quen tự phục vụ, tự hoàn 
thành nhiệm vụ được giao cũng như nhiệm vụ học tập. Các em đã tự đi lên từ cổng 
trường vào lớp, tự mang theo đồ dùng, cặp sách, ...; mỗi tiết học khác nhau các em 
đều biết lấy đồ dùng, sách vở theo đúng kí hiệu khi cô giáo yêu cầu; ... 
 7.2. Phạm vi áp dụng của giải pháp 
 Với giải pháp rèn thói quen tự phục vụ cho học sinh như trên, tôi thấy phạm vi 
áp dụng có thể cho tất cả các lớp, đặc biệt cho học sinh lớp 1, 2. Học sinh lớp 1, 2 
các em còn nhỏ, dễ nhớ nhưng cũng mau quên. Những thói quen rồi trở thành những 
kĩ năng chính là việc các em thực hiện các nhiệm vụ, công việc một cách thường 
xuyên, hằng ngày. Các em từ những thói quen trên lớp, ở nhà, thói quen trong học 
tập, các em có thể chủ động, tự giác từ đó các em sẽ hình thành thói quen trong các 
hoạt động khác, những công việc khác ở mọi nơi, mọi lúc. 7 
 7.3. Lợi ích kinh tế, xã hội của giải pháp 
 Việc rèn thói quen cho học sinh như trên cần có thời gian, sự kiên trì, sát sao. 
Về kinh tế không tốn kém. Về xã hội thì giải pháp trên sẽ mang lại lợi ích cao, tạo 
ra cho xã hội một thế hệ con người phát triển toàn diện, tự giác, chủ động, năng 
động, tự phục vụ. 
 * Việc rèn nền nếp, thói quen và năng lực tự phục vụ cho học sinh lớp 1 là vô 
cùng quan trọng và cần phải thực hiện ngay khi các em mới bước vào môi trường 
học tập mới, một môi trường học tập hoàn toàn khác với trường mầm non. 
 Với những kinh nghiệm của bản thân đã trải qua nhiều năm công tác nhưng 
kinh nghiệm rèn học sinh lớp 1 thì chưa nhiều, tôi đã tích cực tự tìm tòi, chủ động, 
học hỏi đồng nghiệp để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. 
 Trong khuôn khổ thời gian áp dụng các giải pháp còn chưa được nhiều cùng 
với những kết quả có thể chưa được như mong muốn, bản thân trong thời gian tiếp 
sẽ tiếp tục không ngừng học hỏi, tìm tòi những giải pháp, những sáng kiến hay để 
áp dụng và rút ra những kinh nghiệm cho bản thân và cũng là để nâng cao công tác 
giảng dạy và giáo dục học sinh đáp ứng yêu cầu đào tạo theo mục tiêu chương trình 
giáo dục phổ thông mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, dạy học hướng tới 
phát triển năng lực, phẩm chất người học. 
 Tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của các đồng chí, đồng nghiệp để bản thân 
nâng cao hơn nữa chất lượng công tác giảng dạy, giáo dục và rèn luyện học sinh. 
 Xin trân trọng cảm ơn! 
 * Cam kết: Tôi cam đoan nội dung những giải pháp tôi trình bày trên đây là 
không sao chép hay vi phạm bản quyền. 
 Phồn Xương, ngày 02 tháng 3 năm 2021 
XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG NGƯỜI VIẾT GIẢI PHÁP 
 Nguyễn Thị Ngọc Bích